Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza

Mehmet Şeker

doi:10.15869/itobiad.06783

EN TR

Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza

Öz

Tasavvuf terminolojisinin önemli kavramlarından birisi olan zühd “insanın kalben bir şeye rağbet etmesi veya etmemesi” şeklinde özetleyebileceğimiz bir anlam çerçevesine oturmaktadır. Onunla alakalı yapılan hemen her yorum ve tanımda bunu görmek mümkündür. Kendi içinde farklı mertebeleri olan zühdün kâmil olanı ise, kalbdeki, dünyaya dönük olan rağbet ve sevgiyi, bütünüyle Allah’a yönlendirmek, bir başka deyişle kalbi en çok O’na rağbet ettirmektir. Buna “kulun kalben Allah’ı başka her şeye tercih etmesi” demek de mümkündür. “Allah bilgisi” manasına gelen “mârifet” ile buna ulaşan gönül, O’nun kendisi hakkındaki bütün takdir ve dilemesinden de hoşnut ve razıdır. Rızanın en üst mertebesi de insanın “dünyaya ait işlerden kazandığına sevinmemesi, kaybettiğine de üzülmemesi” şeklinde ifade edilen ruh halidir ki bu yaklaşım aynı zamanda kâmil zühd ile birebir örtüşmektedir.

Anahtar Kelimeler

Din; Tasavvuf; Zühd, Rıza

Kaynakça

Aclûnî, İsmâil b. Muhammed, Keşfü’l-hafâ ve müzîlü’l-ilbas ‘amme’ş-tehera mine’l-ehâdîsi ‘ala elsineti’n-nas, I-II, Beyrut: Dâru İhyai't-Türasi'l-Arabi, 1932.
Ahmed b. Hanbel, Ebu Abdillah Ahmed b. Muhammed eş-Şeybânî, el-Müsned, I-VI, Kahire: Dârü'l-Hadis, 1416/1995.
Asım Efendi, Kamus Tercemesi, I-IV, Matbaatu’l- Osmaniye, İstanbul: Matbaatu’l- Osmaniye, ts.
Beyhakî, Ebu Bekir Ahmed b. Hüseyn, Kitabu’z-Zühdi’l-Kebir, Beyrut: Dârü'l-Cinan, 1987.
Bolat, Ali, Muhasibi'ye Göre Mârifetin Unsurları, Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, 2000, cilt: II, sayı: 4, s. 127-154.
Buhârî, Ebu Abdilllah Muhammed b. İsmail, el-Edebü’l-Müfred, Beyrut: Dârü'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1990.
Cürcânî, Seyyid Şerif, Ali b. Muhammed, Kitâbu’t-tâ’rifât, Beyrut: Dârü'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1983.
Cevziyye, İbn Kayyim, Ebu Abdillah Şemseddin Muhammed, Medâricü’s-Sâlikîn beyne menâzili iyyâke neste’în, Beyrut: Dâru’l Kütübi’l-Ilmiyye, 2004.
Çift, Salih, Sûfîlere Göre Bir Bilgi Kaynağı Olarak Mârifet, XVII. Kelam Anabilim Dalları Koordinasyon Toplantısı & Gnostik ve Okültizm Sempozyumu, 2012, sayı: 1, s. 217-232.
Ebu Nuaym, Ahmed b. Abdillah el-İsfehânî, Hilyetü’l-evliyâ ve tabakâtü’l asfiyâ, I-X, Kahire: Matbaatü's-Saade, 1974,

Firuzâbâdî, Muhammed b. Yakub, el-Kamusu’l- Muhît, Beyrut: Müessesetü'r-Risâle, 1986.
Gazzâlî, Ebu Hamid Muhammed b. Muhammed, İhyâu Ulûmi’d-Din, I-V, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, 1426/2005.
İbn Manzûr, Ebu’l-Fazl Muhammed b. Mükerrem, Lisânü’l-Arab, I-XV, Beyrut: Daru’s-sadr, 1994.
İbn Mâce, Ebu Abdillah Muhammed b. Yezîd, Sünenü İbn Mâce, I-II, Beyrut: Dâru’l-fikr, ts.
Kara, Mustafa, Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi, İstanbul: Dergah Yay., 1985.
Kelâbâzî, Muhammed, et-Taarruf li-mezhebi ehli’t-tasavvuf, Kâhire: Mektebeü’l-Külliyâti’l-Ezheriyye, 1980.
Kuşeyrî, Ebu’l Kâsım Abdülkerîm b. Hevâzin, er-Risâletü’l-kuşeyriyye fî ‘ilmi’tasavvuf, tahk. Muhammed Inâye, Muhammed el-İskenderânî, Beyrut: Dârü’l-Kitâbi’l-Arabî, 1410/1990.
Mekkî, Muhammed b. Ali, Ebu Talib, Kûtu’l-kulûb, I-II, Kâhire: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1310.
Müslim, Ebu’l-Hüseyin b. Haccâc el-Kuşeyrî, el-Câmi’u’s-sahîh, I-V, Beyrut: Dârü İhyâi’t-türâsi’l-Arabî, ts.
Nesâî, Abdurrahman b. Şu’ayb, Sünenü’n-Nesâî, I-VIII, Haleb: Mektebetü’l-matbûati’l-İslamiyye, 1406/1996.
Râgıb, Ebü’l-Kâsım Hüseyin b. Muhammed el-İsfehânî, el-Müfredât fî ğarîbi’l-Kur’ân, thk. Muhammed Seyyid Kilani. Kahire: Mustafa el-Babi el-Halebi, 1961.
Rûmî, Mevlânâ Celâleddin Muhammed b. Muhammed, Mesnevî, I-VI, çev. Velede İzbudak, haz. Abdülbaki Gölpınarlı, MEB, Ankara, 1998.
Serrâc, Ebu Nasr Abdullah b. Ali, el-Lüma’, Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001/1421.
Sülemî, Ebu Abdirrahman Muhammed b. El-Hüseyn, Tabakâtu’s-Sûfiyye, Haleb: Dâru’l-Kitabi’n-Nefis, 1986.
Şa’rânî, Abdülvehhâb b. Ahmed, et-Tabakâtü’l-kübrâ, I-II, Kâhire, 1374/1954.
Özköse, Kadir, Zühd ve Sûfîlerin Zühde Yükledikleri Anlam, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6/1, Sivas, 2002.
Tatlı Alican, Zühd Açısından Dünya ve Nimetleri, İstanbul: Erkam Yay., 2005.
Tirmizî, Ebu Îsa Muhammed b. Îsâ, el-Câmi’u’s-sahîh, I-V, İstanbul: Çağrı Yay., 1992.
Tütün, Sevgi, Kur’an’da Rıza Kavramının Kullanıldığı Yerler, DEÜİFD, XXXIV/2011, ss. 149-174.
Uludağ, Süleyman, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Marifet Yay., 199l.
Zebîdî, Muhammed Murtazâ, Tâcü’l-‘arûs min cevâhiri’l-kâmûs, I-XVIII, thk.: Ali Şeyri, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1994.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Mehmet Şeker

Yayımlanma Tarihi

5 Kasım 2014

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Cilt: 3 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.15869/itobiad.06783

IZ

https://izlik.org/JA34PS26MG

APA

Şeker, M. (2014). Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 3(4), 824-839. https://doi.org/10.15869/itobiad.06783

AMA

1.Şeker M. Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza. itobiad. 2014;3(4):824-839. doi:10.15869/itobiad.06783

Chicago

Şeker, Mehmet. 2014. “Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 3 (4): 824-39. https://doi.org/10.15869/itobiad.06783.

EndNote

Şeker M (01 Aralık 2014) Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 3 4 824–839.

IEEE

[1]M. Şeker, “Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza”, itobiad, c. 3, sy 4, ss. 824–839, Ara. 2014, doi: 10.15869/itobiad.06783.

ISNAD

Şeker, Mehmet. “Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 3/4 (01 Aralık 2014): 824-839. https://doi.org/10.15869/itobiad.06783.

JAMA

1.Şeker M. Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza. itobiad. 2014;3:824–839.

MLA

Şeker, Mehmet. “Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 4, Aralık 2014, ss. 824-39, doi:10.15869/itobiad.06783.

Vancouver

1.Mehmet Şeker. Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza. itobiad. 01 Aralık 2014;3(4):824-39. doi:10.15869/itobiad.06783

Cited By

Times of the Day and Seasons in Ziya Osman Saba's Poetry Book of Elapsed Time

Edebî Eleştiri Dergisi

https://doi.org/10.31465/eeder.1165806

İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.

Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza

Two Key Parameters of Absolute Zuhd in the Sufi Tradition: Ma’rifa and Rida

Öz

Anahtar Kelimeler

Tasavvuf Geleneğinde Kâmil Zühdün İki Temel Parametresi: Mârifet ve Rıza

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Times of the Day and Seasons in Ziya Osman Saba's Poetry Book of Elapsed Time