Araştırma Makalesi

Enflasyon Bekleyişlerinin Oluşumu: Davranışsal İktisat Açısından Bir Analiz

Cilt: 12 Sayı: 2 30 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Enflasyon Bekleyişlerinin Oluşumu: Davranışsal İktisat Açısından Bir Analiz

Öz

Enflasyon bekleyişleri gerçek enflasyonun önemli bir belirleyicisi olduğundan para politikasının yürütülmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Merkez bankaları, iktisadi birimlerin enflasyon bekleyişlerini kontrol ederek enflasyon hedefiyle uyumlu olması için çabalamaktadır. Bu uyumun gerçekleşmesi durumunda merkez bankaları enflasyondaki dalgalanmaları daha rahat yönetebilme olanağına sahip olmakta ve enflasyonu kontrol etmede daha başarılı sonuçlar elde etmektedirler. Enflasyon bekleyişleriyle ilgili olarak ana akım iktisatta temel paradigma rasyonel bekleyişler hipotezidir. Bu hipoteze göre iktisadi birimler var olan tüm bilgiden yararlanarak bekleyişlerini oluşturmakta ve enflasyon konusunda optimal tahminlerde bulunmaktadırlar. Rasyonel bekleyişlere dayalı olarak enflasyon tahminleri yapılırken üstelik bilginin homojen dağıldığı ve bu bilgiyi sınırlayan psikolojik faktörlerin de aynı olduğu kabul edilmektedir. Fakat davranışsal iktisat alanında yapılan çalışmalar, enflasyon tahminlerini çevreleyen eksik bilginin ve belirsizliğin önemini ve enflasyon konusunda tutulan inançların zamanla değişebilmesini, dolayısıyla heterojenliği, temel alarak rasyonel bekleyişler hipotezine eleştiriler getirmişlerdir. Bu eleştirilerin sonucunda enflasyon bekleyişlerinin oluşumunu açıklamada alternatif davranışsal yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bu yaklaşımların en önemlileri yapışkan bilgi modeli, rasyonel dikkatsizlik yaklaşımı, epidemiyolojik bekleyişler modeli ve Bayesyen öğrenme modelidir. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı teorik ve ampirik literatür temelinde enflasyon bekleyişlerinin gerçek yaşamda, rasyonel bekleyişlerden farklı olarak, nasıl oluştuğunu davranışsal iktisat bağlamında ortaya koymaktır. Çalışmada enflasyon bekleyişlerinin, bireysel davranışlardaki heterojenliğin sonucu olarak, rasyonel bekleyişler hipotezine aykırı biçimde oluştuğu, davranışsal iktisadın enflasyon bekleyişlerinin oluşumunu farklı psikolojik yaklaşımlar ile açıklayarak merkez bankalarına hem fiyat istikrarını sağlamada hem de etkin bir para politikası izlemede önemli bir katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma enflasyon bekleyişlerini rasyonel bekleyişler yaklaşımına göre açıklayan modellerdeki eksikliği ortaya koyarak bu eksikliği gidermede davranışsal yaklaşımların önemini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Enflasyon Bekleyişlerinin Oluşumu , Enflasyon Bekleyişleri Belirsizliği , Para Politikası , Heterojen Bekleyişler , Davranışsal İktisat

Kaynakça

  1. Abel, J., Rıch, R., Song, J., & Tracy, J. (2016). The Measurement and Behavior of Uncertainty: Evidence from The ECB Survey of Professional Forecasters. 31, 533–550. https://doi.org/10.1002/jae
  2. Agliari, A., Massaro, D., Pecora, N., & Spelta, A. (2017). Inflation Targeting, Recursive Inattentiveness, and Heterogeneous Beliefs. Journal of Money, Credit and Banking, 49(7), 1587–1619. https://doi.org/10.1111/jmcb.12425
  3. Akdere, Ç., & Büyükboyacı, M. (2018). Davranışsal İktisat ve Sınırlı Rasyonellik Varsayımı. In İktisatta Davranışsal Yaklaşımlar (2. Baskı, pp. 107–139). Imge Kitabevi.
  4. Akerlof, G. A. (2002). Behavioral Macroeconomics and Macroeconomic Behavior. The American Economic Review, 92(3), 411–433.
  5. Akerlof, G. A., & Shiller, R. J. (2009). Animal Spirits: How human psychology drives the economy, and why it matters for global capitalism. Princeton University Press.
  6. Aklan, N. A., & Nargeleçekenler, M. (2008). Taylor Kuralı: Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 62(2), 21–41.
  7. Albayrak, Ş. G. (2022). Geleneksel İktisattan Davranışsal İktisada: Tüketici Karar ve Tercihleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 48, 159–170.
  8. Amato, J. D., & Laubach, T. (2003). Rule-of-thumb behaviour and monetary policy. European Economic Review, 47(5), 791–831. https://doi.org/10.1016/S0014-2921(02)00270-2
  9. Anderson, R. D. J., Becker, R., & Osborn, D. R. (2010). Heterogeneity in Consumers ’ Learning to Forecast Inflation (Economic Research).
  10. Anufriev, M., & Hommes, C. (2012). Evolutionary Selection of Individual Expectations and Aggregate Outcomes in Asset Pricing Experiments. 4(4), 35–64.

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, S., & Basılgan, M. (2023). Enflasyon Bekleyişlerinin Oluşumu: Davranışsal İktisat Açısından Bir Analiz. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1095-1121. https://doi.org/10.15869/itobiad.1255246