Toplumsal Cinsiyet Sarmalında Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Kadın Olmak: Şanlıurfa İlindeki Kadınların Toplumsal Tükenmişlik Düzeyleri

Toplumda kadın ve erkeklerin olanaklara, hak ve hizmetlere erişimi, toplumsal statüsü, toplumda görünürlüğü, toplumsal yaşama katılım biçimi toplumsal cinsiyetin yüzlerce yıllık kalıp yargılarına bağlı bir şekilde gerçekleşmektedir. Toplumsal cinsiyet rolleri gereği kamusal alanda eril hâkimiyet söz konusu iken kadınlar ikincil konumda kalmaktadır. Bu durumda kamusal alanda kadınların eğitim, ekonomik, sosyo-kültürel ve siyasi alanlarda erkeklere göre dezavantajlı konumda olması kaçınılmaz bir sonuç olmuştur. Ataerkil yapı sadece aile ile sınırlı kalmayıp kadının var olmaya çalıştığı her alanda varlığını sürdürmekte ve tüm bunların sonucunda cinsiyet ayrımcılığı evrensel bir gerçeklik haline gelmiştir. Cinsiyet ve bunun sonucunda ortaya çıkan cinsiyet ayrımcılığı başlı başına bir sorun olmakla kalmayıp kadınlar için çeşitli sorunların da temelini oluşturmaktadır. Dünyanın her yerinde kadın ile erkek arasındaki güç ilişkilerinde erkek lehine işleyen toplumsal cinsiyetin kadınların maruz kaldıkları çeşitli sorunların ana kaynağı olduğunu söylemek mümkündür. Oldukça kompleks bir yapıda olan sorunlar karşısında ise kadınların çeşitli stres faktörleriyle baş edememeleri ve toplumsal tükenmişlik sendromu yaşamaları oldukça muhtemel görünmektedir. Bu kapsamda çalışmada Şanlıurfa ilinde yaşayan kadınların demografik özellikleri açısından toplumsal tükenmişlik düzeylerinde bir farklılık olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan anket Şanlıurfa'da yaşayan 385 kadına gönüllük esasına göre uygulanmıştır. Araştırmada güvenirlilik analizi, faktör analizi, frekans analizleri ve normallik testi yapılmıştır. Kullanılan toplumsal tükenmişlik ölçeği yüksek derecede güvenilir çıkmıştır. Ankete katılan katılımcıların toplumsal tükenmişlik düzeylerini ölçen ölçeğin yapılan faktör analizi neticesinde üç faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Şanlıurfa'da yaşayan kadınların demografik özellikleri bağlamında toplumsal tükenmişlik düzeylerindeki farklılıkları belirlemek amacıyla t-testi ve anova testi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda Şanlıurfa'da yaşayan kadınların medeni durumları, yaşı, aylık geliri, çocuk sahipliği ve yaşadığı yerleşim birimleri açısından toplumsal tükenmişlik düzeylerinde anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

The access of women and men to opportunities, rights and services, their social status, their visibility in society, and their participation in social life depend on centuries-old stereotypes of gender. While there is male dominance in the public sphere due to gender roles, women remain in a secondary position. In this case, it has been an inevitable result that women in the public sphere are in a disadvantageous position compared to men in education, economic, socio-cultural and political fields. The patriarchal structure is not only limited to the family, but also exists in every area where women try to exist, and as a result of all these, gender discrimination has become a universal reality. Gender and the resulting gender discrimination are not only a problem in their own right, but also form the basis of various problems for women. It is possible to say that gender, which works in favor of men in power relations between women and men all over the world, is the main source of various problems that women are exposed to. In the face of problems with a very complex structure, it seems very likely that women cannot cope with various stress factors and experience social burnout syndrome. In this context, it was aimed to investigate whether there is a difference in social burnout levels in terms of demographic characteristics of women living in Şanlıurfa. The questionnaire prepared for this purpose was applied to 385 women living in Şanlıurfa on a voluntary basis. In the research, reliability analysis, factor analysis, frequency analysis and normality test were performed. The social burnout scale used was found to be highly reliable. As a result of the factor analysis of the scale measuring the social burnout levels of the participants participating in the survey, it was determined that it was gathered under three factors. In order to determine the differences in social burnout levels in the context of demographic characteristics of women living in Şanlıurfa, t-test and anova test were conducted. As a result of the analyzes made, it was concluded that there is a significant difference in social burnout levels of women living in Şanlıurfa in terms of their marital status, age, monthly income, having children and residential areas.