“No Barrier for Disabled People” Municipalism: A Study on the Municipalities of the Mediterranean Region

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 5, 2653 - 2674, 31.12.2025

Vahit Bölükbaş

https://doi.org/10.15869/itobiad.1781028

Öz

Approximately 16 per cent of the world's population consists of persons with disabilities. This ratio indicates that nearly one in every six people worldwide has a physical, mental, intellectual e.g. disability. While disabled individuals were ignored, defined as a burden, and seen as individuals who needed to be rescued, today their existence is accepted and they are seen as part of society. Services for disabled individuals are provided worldwide by central and local governments. This study analyses the activities and services provided by metropolitan municipalities in the Mediterranean Region for individuals with disabilities between 2019 and 2023. The literature contains studies that have been conducted at the district, provincial or national level. This study is considered important as it addresses the services provided by local governments in the Mediterranean region level. It is anticipated that this study will provide information on the services offered to the administrators of local governments in the region and serve as a guide and contribute to the literature and to researchers. The data for the study was obtained from the ARs of these municipalities for the relevant years using the document review method. The study found that there were differences in terms of volume, quantity and diversity among the activities and services carried out by local governments in the Mediterranean region for individuals with disabilities, and that metropolitan municipalities produced more services in terms of number of items and quantity than provincial municipalities. It was concluded that this situation cannot be explained solely by economic reasons, that cooperation in activities and services for persons with disabilities needs to be developed, that the issue of representation and participation of persons with disabilities in governance needs to be resolved, and that a paradigm shift is required.

Anahtar Kelimeler

Mediterranean , Municipality , Municipalism , Disabled , Local Governments

Etik Beyan

‘No Barrier for Disabled People’ Municipalism: A Study on the Municipalities of the Mediterranean Region: No ethics committee approval is required for this study. I declare that ethical guidelines have been followed in this study.

Destekleyen Kurum

NO

Proje Numarası

YOK

“Engelsiz” Belediyecilik: Akdeniz Bölgesi Belediyeleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 16'sı engellilerden oluşmaktadır. Bu oran dünya genelinde neredeyse her 6 kişiden birinin fiziki, ruhsal, akıl vb. yönlerinden engeli olduğunu ortaya koymaktadır. Engelli bireyler tarihsel süreç içinde yok sayılan, yük olarak tanımlanan bireyler olarak görülmekteyken günümüzde varlıkları kabul edilen ve toplumun bir parçası olarak görülen ve toplumla entegre olabilmeleri için gerekli düzenlemelerin ve hizmetlerin sağlanarak engelsiz her birey gibi “normal” bireyler olarak görülmeye başlamıştır. Engelli bireylere yönelik hizmetler dünya genelinde merkezi ve yerel yönetimler tarafından sağlanmaktadır. Bu çalışmada 2019-2023 yılları arasında Akdeniz Bölgesi'ndeki büyükşehir belediyelerinin engelli bireylere yönelik faaliyet ve hizmetleri analiz edilmektedir. Literatürde yerel yönetimlerin engelli bireylere yönelik hizmetlerine ilişkin farklı başlıklar altında çalışmalar bulunmaktadır. Ancak çalışmalar ilçe, il veya ülke genelinde yapılmış olup, özellikle Akdeniz bölgesinde bölgesel ölçekte bir çalışma yapılmamıştır. Çalışma Akdeniz bölgesinde yer alan yerel yönetimlerin engelli bireylere yönelik hizmetlerini ilk defa ele alması ve bu hizmetlerin yerel yönetimler ölçeğinde değerlendirilmesi yönüyle önemli görülmektedir. Bu ölçekte bir çalışmanın özellikle bölgede yer alan yerel yönetimlerin yöneticilerine sunulan hizmetlerle ilgili bilgiler sunacağı ve yol gösterici olacağı bununla birlikte konu ile ilgili çalışmaların yer aldığı literatüre ve yine konu ile ilgili çalışmalar yapan ya da yapmayı planlayan araştırmacılara katkı sağlayacağı da öngörülmektedir. Çalışmanın verileri, doküman incelemesi yöntemi kullanılarak bu belediyelerin ilgili yıllardaki faaliyet raporlarından elde edilmiştir. Çalışmada Akdeniz bölgesinde yerel yönetimlerin engelli bireylere yönelik yürüttükleri faaliyet ve hizmetler arasında hacim, miktar ve çeşitlilik açısından farklılıklar olduğu, büyükşehir belediyelerinin il belediyelerine göre daha fazla başlık ve miktarda hizmet ürettikleri görülmüştür. Bu durumun sadece ekonomik gerekçelerle açıklanamayacağı, engellilere yönelik faaliyet ve hizmetlerde iş birliğinin geliştirilmesi gerektiği; engellilerin yönetimde temsil ve katılım sorununun çözülmesi ve paradigma değişikliğine gidilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Akdeniz , Belediye , Belediyecilik , Engelli , Yerel Yönetimler

Etik Beyan

"No Barrier for Disabled People” Municipalism: A Study on the Municipalities of the Mediterranean Region başlıklı çalışmada etik kurulu kararına gerek yoktur. Çalışmada etik kurallarına uyulduğunu beyan ederim.

Destekleyen Kurum

YOK

Proje Numarası

YOK

Kaynakça

• Arıkan, Ç. (2002). Sosyal model çerçevesinde özürlülüğe yaklaşım, Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 2(1), 11-25.
• Balcı, S. (2013). Osmanlı Devleti’nde engelliler ve engelli eğitimi sağır dilsiz ve körler mektebi. Libra Yayıncılık. İstanbul.
• Bezmez, D.; Yardımcı, S.ve Şentürk, Y. (2011). Sakatlık çalışmaları: sosyal bilimlerden bakmak, İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
• Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi, https://humanrightscenter.bilgi.edu.tr/media/uploads/2015/08/03/EngellilerinHaklarinaIliskinSozlesme.pdf in 08.11.2024
• Çetin, B. I. (2017). Sanayi Devrimi’nden 21. yüzyıla batı dünyasında engellilik. Sosyal Güvenlik Dergisi, 7(1), 91-122.
• Çitil, M. (2017). Türkiye’de özel eğitim: tarihsel, politik ve yasal gelişmeler, Vize Yayıncılık, Ankara.
• Davis, L. J. (1995). Enforcing normalcy: disability, deafness, and the body, London, Verso.
• Doğanyiğit, S. (2005). Belediye kanunu, Ankara, Seçkin Yayınevi.
• Fırat, S. (2008). Belediyelerin engelli bireylere dönük sosyal hizmet projeleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 19(1), 89-100.
• Ersöz, H. Y. (2011). Sosyal politikada yerelleşme, İstanbul, Altınoluk Yayın San. A.Ş.
• Hästbacka, E. &Nygård, M. (2019). “Creating capabilities for societal participation in times of welfare state change? Experiences of people with disabilities in Finland”, ALTER, European Journal of Disability Research, V: 13, 15–28.
• ILO,https://www.ilo.org/ankara/conventions-ratified-by-Türkiye/WCMS_377302/lang-- tr/index.htm in 08.11.2024
• Kalaycı, S. & Akin, A. (2019). Engelli bireylere yönelik yerel sosyal hizmetlerde belediyelerin yeri: Malatya Büyükşehir Belediyesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi. 22. 663-674. 10.29249/selcuksbmyd.633505.
• Koca, C. (2010). Engelsiz şehir planlaması bilgilendirme raporu. Dünya Engelliler Vakfı. İstanbul.
• Kolat, S. (2009). Avrupa Birliği sosyal politikası çerçevesinde özürlülere yönelik ayrımcılıkla mücadele ve Türkiye’deki yansımaları, Yayınlanmamış uzmanlık tezi, T.C. Başbakanlık ÖZÜDA, Ankara.
• Maestas, N. vd. (2013). “Does disability ınsurance receipt discourage work? using examiner assignment to estimate causal effects of SSDI receipt”, American Economic Review, V: 103(5), 1797–1829.
• Oliver, M. and Barnes, C. (2012) The New politics of disablement, Basingstoke: Palgrave Macmillan.
• Özgökçeler, S.& Alper, Y. (2010), Özürlüler kanunu’nun sosyal model açısından değerlendirilmesi. İşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 33-54. ISSN: 1309-2448
• Pristley, M. (2011), “Engellilik”, (Çev. O. Can Taştan), sosyal politika: kurumlar ve uygulamalar, (Ed: Pete Alcock, Margaret May and Karen Rowlingson), Ankara: Siyasal Kitabevi, 521-530.
• Şişman, Y. (2012). Türkiye’de özürlülere yönelik yasal düzenlemeler. Journal of Social Policy Conferences(60), 169-221.
• Uludağ, G. Ç., & Çakı, N. (2021). Büyükşehir belediyelerinin engelli bireylere yönelik hizmetlerinin içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmesi. Coğrafi Bilimler Dergisi, 19(1), 92-127. https://doi.org/10.33688/aucbd.847546.
• United Nations, (2006). Convention on the rights of persons with disabilities and optional protocol, (New York: United Nations).
• Wendell, S. (1996). The Rejected body: feminist philosophical reflections on disability, New York: Routledge.
• Yaralı, M. C., & Aracı Kazıcı, M. (2025). İnsan kaynakları ve personel departmanlarında çalışanlardan beklenen yetkinlikler üzerine fenomenolojik bir araştırma: karşılaştırmalı kamu ve özel sektör örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(86), 221-247. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1755644
• Yenipazarlı, A., Condur, F. & Cömertler, N. (2020). Engelli bireylerin kamu hizmetlerinden memnuniyeti: Nazilli ilçesi örneği. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 7. 77-93. 10.30803/adusobed.790217.
• Zastrow, C. (2013). Sosyal hizmete giriş, (Çev. Ed. Durdu Baran Çiftçi), (Ankara: Nika Yayınları).
• 26261 sayılı ve 16.08.2006 tarihli Resmî Gazete: Büyükşehir Belediyeleri Engelli Hizmet Birimleri Yönetmeliği https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe? MevzuatTur=7andMevzuatNo=10589andMevzuatTertip=5 in 09.10.2024
• 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5216andMevzuatTur=1andMevzuatTertip=5 in 09.07.2024
• 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunhttps://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5378andMevzuatTur=1andMevzuatTertip=5 in 19.10.2024
• 5393 sayılı Belediye Kanunu https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5393.pdf in 21.09.2024
• https://burdur.bel.tr/category/raporlar/ in 24.09.2024
• https://data.tuik.gov.tr/Search/Search?text=engelli in 24.10.2024
• https://hatay.bel.tr/sayfa/raporlar in 26.11.2024
• https://kahramanmaras.bel.tr/kurumsal/faaliyet-raporlari in 07.11.2024
• https://kts2.saglik.gov.tr/ in 08.09.2024
• https://osmaniye-bld.gov.tr/kategori/planlar-ve-raporlar/faaliyet-raporlari in 12.08.2024
• https://www.adana.bel.tr/tr/faaliyet-raporu in 20.07.2024
• https://www.antalya.bel.tr/Kurumsal/faaliyet-raporlari in 13.09.2024
• https://www.isparta.bel.tr/faaliyet-raporlari in 25.11.2024
• https://www.mersin.bel.tr/dokumanlar/mbb-faaliyet-raporlari in 08.11.2024
• https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/disability-and-health in 10.09.2024