Okuma Çemberi Tekniğinin Sözel Kelime Hazinesinin Gelişimine Etkisi

Based on collaborative learning, the reading circles technique allows readers to discuss the same text through different roles and viewpoints, helping them construct meaning from multiple perspectives while also facilitating vocabulary teaching. Since vocabulary development directly enhances overall language skills, it constitutes a primary objective of Turkish Language Curricula. This study aims to examine the effect of the reading circles technique on the vocabulary of primary school students and to investigate their views regarding this implementation process. The research was conducted using a mixed-methods embedded design. The study group consisted of a total of seven fourth-grade primary school students during the second semester of the 2024-2025 academic year. Data were collected via semi-structured interview forms and cloze tests. For data analysis, descriptive statistics were utilized for the quantitative section of the study, whereas the descriptive analysis method was applied to the qualitative data. The results indicated that the five-session reading circles implementation process generally contributed to the development of students' vocabulary. However, it did not quantitatively enhance their oral vocabulary within the "speaking" dimension, as students could not yet integrate the newly acquired words into their oral expressions. When comparing the average number of words used in interviews before and after each session, a general decrease was observed post-session. Conversely, data from the cloze tests prepared for each book demonstrated that the number of words acquired increased after the implementation compared to before the implementation across all sessions. Supporting these quantitative results, the qualitative data analysis revealed that the majority of students stated the technique contributed significantly to their vocabulary learning and overall vocabulary enhancement.

İş birlikli çalışmayı temel alan okuma çemberi tekniği, okuyuculara aynı metni farklı bakış açıları, roller çerçevesinde tartışma ve metni farklı perspektiflerden anlamlandırma imkânı sağlamakta, kelime öğretiminde de kullanılmaktadır. Kelime öğretimi ve beraberinde gelen kelime hazinesinin gelişimi, dil becerilerinin gelişimine katkı sağladığından Türkçe Dersi Öğretim Programlarının özel amaçları arasında yer almaktadır. Bu araştırmada, kelime öğretiminde kullanılan tekniklerden biri olan okuma çemberi tekniğinin ilkokul öğrencilerinin kelime hazinesi üzerindeki etkisi ve öğrencilerin sürece yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma karma yöntemle, gömülü (içe yerleşik) desen kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, 2024-2025 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde ilkokul dördüncü sınıfta öğrenim gören toplam yedi öğrenci oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formları ve cloze testler aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizi için araştırmanın nicel bölümünde betimsel istatistik, nitel bölümünde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları toplam beş oturumda gerçekleşen okuma çemberi tekniği uygulama sürecinin genel olarak öğrencilerin kelime hazinelerinin gelişimine katkı sağladığını; ancak öğrencilerin oturumlarda okudukları kitaplardan edindikleri yeni kelimeleri sözel ifadelerine henüz yansıtamadıklarından “konuşma” boyutuyla sözel kelime hazinelerinin gelişimine nicel olarak katkı sağlamadığını göstermektedir. Her bir okuma çemberi oturumları öncesinde ve sonrasında yapılan görüşmelerde, öğrencilerin kullandıkları kelime sayılarının ortalamaları karşılaştırıldığında, araştırma bulguları genel olarak öğrencilerin oturum sonrası kullandıkları kelime sayılarının ortalamasında düşüş olduğunu göstermektedir. Ancak yine her bir okuma çemberi oturumları öncesinde ve sonrasında okunan kitaba yönelik hazırlanan cloze testlerden elde edilen verilere göre edinilen kelime sayısının tüm oturumlarda uygulama sonrasında uygulama öncesine göre artış gösterdiği tespit edilmiştir. Nitel veri analizi sonuçları da nicel veri analizi sonuçlarını destekler şekilde, öğrencilerin çoğunluğunun tekniğin kelime öğrenimine katkı sağladığını, bu yönüyle kelime hazinelerini geliştirdiğini ifade ettiklerini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Okuma Çemberi Tekniği, Kelime Öğretimi, Kelime Hazinesi, İlkokul, Türkçe Öğretimi