Ekonomik Büyümenin Çevresel Maliyeti: Türkiye ve İran Ölçeğinde Co2 Emisyonlarının Belirleyicileri

In this study our aim is to identify and analyze the factors that are increasing or decreasing the CO₂ emissions – the widely accepted reason of climate change and global warming – for the two superpowers of Middle East, Turkey and Iran over the period 1990-2011. In the first part of study, the decoupling factor (developed by Zhang (in 2000) and accepted as an indicator by OECD (in 2002)) have been used to examine the relationship between real GDP and CO₂ emissions. After that, using the logarithmic mean Divisia index (LMDI) method the major determining factors of CO₂ emissions have been identified and analyzed. Empirical findings revealed that the economic activity and population are the major influencing factors of carbon emissions for both countries. For Iran, the energy intensity was the third major determining factor in carbon emissions, whereas it was the carbon intensity for Turkey. As a result, the empirical findings clarified that both countries should follow energy saving policies and diversify their energy matrices with renewable sources.         

Bu çalışmada amaçlanan küresel ısınma probleminin baş faktörü karbondioksit emisyonlarını (CO₂) artıran ve azaltan faktörleri, 1990 – 2011 yılları arasında,Türkiye ve İran için analiz etmektir. Çalışmanın ilk kısmında Zhang (2000) tarafından geliştirilen ve OECD tarafından 2002 yılında kabul edilen ayrışma faktörü kullanılarak Reel GSYİH ile CO₂ emisyonları arasındaki ilişki araştırılmıştır. İkinci kısımda ise Logaritmik Ortalı Divisia Endeks (LMDI) ayrıştırma yöntemi kullanılarak her iki ülke için CO₂ emisyonlarının belirleyicileri ortaya çıkarılmıştır. Çalışma bulguları her iki ülkede ekonomik aktivite etkisinin ve nüfus yoğunluğu etkisinin CO₂ emisyonlarını en fazla artıran iki faktör olduğuna işaret etmektedir. İran’da enerji yoğunluğu etkisi CO₂ emisyonlarını kayda değer ölçüde artırırken Türkiye’de bu faktör minimal ölçüde azaltıcı bir etki izlemiştir. İran’da karbon yoğunluğu etkisi emisyonları küçük oranda azaltırken, Türkiye’de bu faktör karbon emisyonlarını küçük oranda artırmaktadır. Sonuç olarak, çalışma bulguları her iki ülkenin de ciddi anlamda enerji tasarrufuna gitmesi gerektiğini ve her iki ülkenin enerji kaynaklarında ciddi bir çeşitlendirmeye ihtiyaç duyduklarını vurgulamaktadır.