Geleneksel Bir Manzum Sözlük: Tuĥfe-İ Şādį

Since Kaşgārlı Mahmut's Divan-ı Lügati't-Türk dictionary, numerous Turkish dictionaries have been written on different fields and in different genres with different ways but still this field is not sufficiently focused on. The examination and evaluation of these dictionaries is very important, both in terms of Turkish lexicographical history and Turkic language vocabulary. Also, this study will be a contribution to this field. Turkish-Persian verse dictionaries are usually written for the purpose to teach small children Persian or Turkish. In addition to this characteristic, however, it is also important for the Turkish language to reveal the richness of the expression power and meaning in terms of the vocabulary it contains and also to show the historical development process of the Turkish language as well as the methods of dictionary preparation and developments. In this study, Tuĥfe-i Şādį, which is registered with 45 Ak Ze 184/1 archive number in the Ministry of Culture Writing Works Library and which is a dictionary of 13 pages copied in Hijri year 1152 and 1738 according to Gregorian calender, shall be introduced and a verbal study will be conducted by reading with the text translation alphabet.

Kaşgārlı Mahmut’un Divan-ı Lügati’t-Türk adlı sözlüğünden itibaren çok farklı sahalarda ve farklı türlerde farklı yöntemlerle yazılmış çok sayıda Türkçe sözlüğe rağmen bu alan yeterince üzerinde durulmamış bir alandır. Hem Türk sözlükçülük tarihi açısından hem de Türkçenin söz varlığı bakımından bu sözlüklerin incelenmesi ve değerlendirilmesi bir hayli önem taşımaktadır. Bu çalışma da bu alana bir katkı niteliğinde olacaktır. Türkçe-Farsça manzum sözlükler genellikle küçük çocuklara Farsça veya Türkçe öğretmek amacıyla yazılmıştır. Fakat bu özelliğine ek olarak hem içerdikleri söz varlığı bakımından Türkçenin anlatım gücü ve anlam zenginliğini ortaya çıkarması ve Türk dilinin tarihi gelişim sürecini göstermesi bakımından hem de sözlük hazırlama yöntemlerini ve gelişmelerini göstermesi bakımından da bir önem arz etmektedir. Bu çalışmada da Hicri 1152 Milādi 1738 yılında kopya edilen 13 varaklık bir sözlük olan ve Kültür Bakanlığı Yazma Eserler Kütüphanesinde 45 Ak Ze 184/1 arşiv numarasıyla kayıtlı bulunan Tuĥfe-i Şādį adlı sözlük tanıtılarak yazı çevirimi alfabesi ile okunup üzerinde söz varlığı çalışması yapılacaktır.