Din-Mezhep Bağlamında Memlûk Sultanlığı ile İlhanlı Devleti İlişkisi

The study has two purposes: Firstly, it is aimed to determine on what foundations the peace atmosphere, which was tried to be established by the Mameluke State in the middle of the 18th century, was damaged by the Ilkhanids and secondly to reveal the sectarian dimensions of the attitudes displayed by the Mamelukes against the attitudes of the Ilkhanids. Undoubtedly, it is not only the religious and sectarian difference which establishes the essence of the relationship between the Ilkhanid State-Mameluke Sultanate. The relationship between the Ilkhanid State-Mameluke Sultanate is obviously defined by their mutual attitudes in case of an invasion threat to each other. This theoretical framework includes caliphate as well, because it comprises the entire geography. However, according to the jihad theory which is the basis of the Islamic understanding of conquest, the non-muslims should be fought. The need of the Mameluke State for more power than the usual conditions of war against the Ilkhanids should not be considered normal and the reasons of that condition should be examined. In our study, it was determined that the conditions developed on behalf of the Mamelukes; however, the aforementioned states did not erase each other from history under the influence of religious and political factors.

Bu çalışmsanın iki amacı bulunmaktadır: Birincisi XIII. yüzyılın ortalarında Memlûk Devleti tarafından tesis edilmeye çalışılan huzur ortamının İlhanlı devleti eliyle hangi temeller üzerine zedelendiğini tespit etmek, ikincisi ise İlhanlı devletinin tutumu karşısında Memlûklerin sergilediği tavrın mezhepsel boyutlarını ortaya koymaktır. Elbette İlhanlı Devleti-Memlûk Sultanlığı münasebetinin esasınssı belirleyen sadece din ve mezhep farklılığı değildir. Açıkçası Memlûkler ve İlhanlı devletleri arasındaki ilişkinin tanımı birbirlerine yönelik istila tehdidi söz konusu olduğunda karşılıklı tutumlarıdır. Bu teorik çerçeve, hakim oldukları tüm coğrafyayı kapsaması itibariyle halifeliği de içermektedir. Halbuki İslam fetih anlayışının temelini teşkil eden cihat teorisine göre gayr-i müslime karşı savaş verilmelidir. Memlûk Devleti’nin İlhanlılara karşı olağan savaş koşullarından bile çok daha fazla güce ihtiyaç duyması normal karşılanmamalı ve bu durumun temelleri irdelenmelidir. Çalışmamızda şartların Memlûkler lehine gelişmesine kadar olan hadiseler tespit edilmekle birlikte dinî ve siyasî etkilerin tesiriyle her iki devletin birbirini tarihten silecek ciddi boyutlara erişmediği sonucuna varılmıştır.