Yeşil Üretimin Çevresel ve Ekonomik Performans Üzerindeki Etkisinde Ters Lojistiğin Aracı Rolü

With the increase in the world population, the effects of people on the ecosystem also increase. Natural resources are being used more and more intensively, and the waste that takes time and is difficult to recycle by nature is constantly released to the environment. With the negative effects of environmental pollution, environmental sensitivity has started to gain more importance. For a sustainable life, a lifestyle compatible with the environment should be adopted. One of the most important roles in the environment falls on production companies. In addition to not leaving pollutants to the nature within the scope of environmental policies, the use of recycled and recyclable materials in production processes is of great importance. In this context, the materials that have completed their duties at every stage of the supply chain must be delivered to the previous stages of the process to be reused. In this context, this study investigates, the mediating role of reverse logistics is investigated in the impact of green production on environmental and economic performance. For this purpose, data was collected from 191 manufacturing companies by questionnaire. The collected data were analyzed by structural equation modeling and process macro method. As a result of the analysis of the structural equation model, it was found that green production significantly affected environmental and economic performance. For this reason, manufacturing companies should show the necessary importance to environmentally friendly production in order to increase both their economic and environmental performance. It has been found that green production significantly affect reverse logistics. Therefore, reverse logistics activities are linked to green production. In case of manufacturing companies giving importance to green production, reverse logistics activities also increase. It is concluded that reverse logistics has a significant impact on economic performance, but not on environmental performance. As a result of the mediation test conducted by the process macro method, reverse logistics has a mediating role in the effect of green production on economic performance. Therefore, when manufacturing companies perform green production, an increase occurs in their reverse logistics activities and as a result, their economic performance improves. The mediating role of reverse logistics has not been confirmed in the impact of green production on environmental performance.

Dünya nüfusundaki artışla birlikte insanların ekosistem üzerindeki etkileri de artmaktadır. Doğal kaynaklar giderek daha yoğun şekilde kullanılmakta, sürekli olarak çevreye doğa tarafından dönüştürülmesi zor ve zaman alan atıklar bırakılmaktadır. Çevre kirliliğinin olumsuz etkileri ile birlikte çevre duyarlılığı daha fazla önem kazanmaya başlamıştır. Sürdürülebilir bir hayat için çevre ile uyumlu bir yaşam tarzı benimsenmelidir. Çevre konusunda en önemli rollerden biri üretim firmalarına düşmektedir. Çevreci politikalar kapsamında kirleticilerin doğaya bırakılmamasının yanı sıra üretim süreçlerinde geri dönüştürülmüş, dönüştürülebilir materyallerin kullanımı büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda tedarik zincirinin her aşamasında görevini tamamlamış materyallerin tekrar kullanılmak üzere sürecin önceki aşamalarına ulaştırılması gerekmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmada yeşil üretimin çevresel ve ekonomik performans üzerindeki etkisinde ters lojistiğin aracı rolü araştırılmıştır. Bu amaçla farklı sektörlerde faaliyet gösteren 191 imalat firmasından, yönetici konumunda çalışan katılımcılardan anket ile veri toplanmıştır. Toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi ve process makro metodu ile analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modelinin analizi sonucu yeşil üretimin çevresel ve ekonomik performansı anlamlı olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Bu nedenle imalat firmaları hem ekonomik hem de çevresel performanslarını artırmak için çevreci üretime gerekli önemi göstermelidir. Yeşil üretimin ters lojistiği anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Bu nedenle ters lojistik faaliyetleri yeşil üretim ile bağlantılıdır. İmalat firmalarının yeşil üretime önem vermeleri durumunda ters lojistik faaliyetleri de artış göstermektedir. Ters lojistiğin ekonomik performansı anlamlı olarak etkilediği fakat çevresel performansı anlamlı olarak etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Process makro yöntemi ile yapılan aracılık testi neticesinde ise yeşil üretimin ekonomik performans üzerindeki etkisinde ters lojistiğin aracılık rolü bulunduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla imalat firmaları yeşil üretim gerçekleştirdiklerinde ters lojistik faaliyetlerinde de artış meydana gelmekte ve neticesinde ekonomik performanslarında iyileşme görülmektedir. Yeşil üretimin çevresel performans üzerindeki etkisinde ise ters lojistiğin aracılık rolü doğrulanamamıştır.