Yönetim ve Organizasyon Bilimi Açısından Âşıkpaşazade Tarihinin İncelenmesi

Ottoman Empire 13. in the last periods of the century, it appeared on the historical stage as a small principality, 15. in the second half of the century it became a multicultural and multi-religious empire. 16. after the century, we have a huge archive of the history of the Ottoman Empire, 15. resources for the century are scarce, and 14. there are only a handful of sources of the century. The subject of this study is 15. Aşıkpaşazade's work Tevârîh-i Âl-i Osmân, which lived in the century and was awarded many times by the Sultans of the period in which he lived, constitutes. The work in question is very important in that it examines every event in detail from the foundation of the Ottoman Empire to the middle of the ascension period and addresses the management and organizational work in the establishment process. In addition, Tevârîh-i Âl-i Osmân is important in the context of being the first and original source in terms of management and Organization Science. In this context, the aim of this study is to examine the management and organizational structure of the Ottoman state, one of the most important states in the world, on the axis of Aşıkpaşazade's work Tevârîh-i Âl-i Osmân. In this study, it was aimed to evaluate this history in the context of modern management and organizational science, rather than to reveal new information about Tevârîh-i Âl-i Osmân. As a method, the main source of the research is the works entitled “History of Aşıkpaşazade Osmanoğulları” prepared by Kemal Yavuz and Yekta Saraç. The approach of the work based on the concepts of Gaza, al and Islam to these concepts has been examined. In this context, this original work has been evaluated within the scope of management and Organization Science in the current study.

Osmanlı Devleti 13. yüzyılın son dönemlerinde küçük bir beylik olarak tarih sahnesine çıkmış olup, 15. yüzyılın ikinci yarısında çok kültürlü ve çok dinli bir imparatorluk haline geldi. Osmanlı Devleti’nin 16. yüzyıldan sonraki tarihine ilişkin devasa bir arşivimiz varken, 15. yüzyıl için kaynaklar kıttır ve 14. yüzyıla ait yalnızca bir avuç kaynak vardır. Bu çalışmanın konusunu 15. yüzyılda yaşamış ve yaşadığı dönemin padişahları tarafından birçok kez ödüllendirilmiş Aşıkpaşazade’nin Tevârîh-i Âl-i Osmân adlı eseri oluşturmaktadır. Söz konusu eser, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan yükselme dönemi ortalarına kadar her olayı ayrıntılı bir şekilde incelemesi ve kuruluş sürecindeki yönetim ve organizasyon çalışmalarını ele alması bakımından oldukça önemlidir. Ayrıca Tevârîh-i Âl-i Osmân, yönetim ve organizasyon bilimi açısından ilk ve özgün kaynak olması bağlamında önem arz etmektedir. Çalışmanın amacı da bu duruma hizmet etmektir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, dünyanın en önemli devletlerinden birisi olan Osmanlı Devleti’ni yönetim ve organizasyon yapısını Aşıkpaşazade’nin Tevârîh-i Âl-i Osmân adlı eseri ekseninde incelemektir. Bu çalışmada Tevârîh-i Âl-i Osmân hakkında yeni bilgi meydana getirmekten çok, bu tarihin birikimi ile günümüz yönetim ve organizasyon bilimi bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem olarak araştırmanın ana kaynağını, Kemal Yavuz ve Yekta Saraç’ın hazırladığı “Âşıkpaşazade Osmanoğulları’nın Tarihi” isimli eserler oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında literatür taraması yapılmış olup, Tevârîh-i Âl-i Osmân’ın yazımında hangi kaynaklardan yararlanıldığı belirtilmiştir. Gaza, al ve İslam kavramları üzerine kurulmuş olan eserin bu kavramlara yaklaşımı irdelenmiştir. Süleyman Şah’tan başlayıp II. Bayezid dönemine kadar gelen eser, bilhassa 15.yüzyıl Osmanlı kaynakları açısından oldukça önemlidir. Detay ve orijinal bilgi bağlamında dönemin diğer tarihi kaynaklarından ayrılan Tevârîh-i Âl-i Osmân, zamanının en özgün eseri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda mevcut çalışmada bu özgün eser, yönetim ve organizasyon bilimi kapsamında değerlendirilmiştir.