TR
EN
Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler
Öz
Beslenme, hem sedanter hem de sporcu bireylerde vücudun enerji ihtiyacı için elzemdir ve beslenmede hem makro hem de mikro besin öğeleri kritik önem taşımaktadır. Protein, sporcular için sıklıkla vurgu yapılan makro besin öğesidir. Proteinlerin, sporcular için önemi genellikle egzersiz için enerji metabolizmasına katkı sağlaması, egzersiz sırasında yıkılan kasların onarılması ve toparlanma sürecine katkısı olarak açıklanmaktadır. Bu sebeple, fiziksel aktivite düzeyi yüksek olan sporcuların, günlük protein ihtiyaçları, sedanter bireylere göre yüksektir. Spor yapan bireylerin vücut kütlesindeki artış yönünde değişimler, aktivite sırasında harcanan enerjide kısmen proteinin de kullanılması ve yapılan egzersize bağlı olarak kas yıkımlarının artışı da protein ihtiyacını arttırmaktadır. Sporcular, günlük beslenmelerinde daha yüksek protein alımı yaparken, bunları farklı besin kaynaklarından ve protein desteklerinden de karşılamaktadır. Vücuttaki bütün proteinlerin %60'ı iskelet kasında bulunmaktadır ve iskelet kası protein sentezi için tüm aminoasitlere ihtiyaç duymaktadır. Dolayısıyla, beslenmede yeterli ve uygun aminoasit içeriğine sahip proteinlerin alımı, kas protein sentezi için önem taşımaktadır. Sporcu beslenmesi yönünden sporcu ürünleri değerlendirildiğinde hem ülkemizde hem de Dünya ölçeğinde piyasada satışa sunulan çok sayıda sporcu gıdası olduğu görülmektedir. Bu derleme çalışması kapsamında ise sporcu beslenmesinde yüksek protein alımı ile hayvansal ve bitkisel protein kaynaklarının çeşitli yönlerden kıyaslanması yapılmıştır. Bunlara ek olarak diğer makro ve mikro besin öğeleri ile ürün tasarımlarına dair kriterler vurgulanmış ve Türkiye ölçeğinde hem yerli hem de ithal olarak sporcu gıdası adıyla piyasaya sunulan çeşitli ürünler incelenerek, ürünlere ait makro ve mikro besin öğesi değerlendirmeleri sporcu beslenmesi yönünden incelenmiştir. Ayrıca, sporcu beslenmesi için kritik öğelere değinilerek örnek tasarım önerileri sunulmuştur. Örnek ürün için porsiyon başına yüksek protein beyanı sağlayacak şekilde, kompleks karbonhidrat ile birlikte lif ve düşük doymuş yağ ile basit şeker içeren ve sporcunun ihtiyaçlarına yönelik vitamin ve mineral desteklerini de içerecek bir formülasyonun hazırlanması önerisi paylaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ali, M. A., Hafez, H. A., Kamel, M. A., Ghamry, H. I., Shukry, M., & Farag, M. A. (2022). Dietary vitamin B complex: orchestration in human nutrition throughout life with sex differences. Nutrients, 14(19), 3940. https://doi.org/10.3390/nu14193940.
- Almeida, C. C., Alvares, T. S., Costa, M. P., & Conte-Junior, C. A. (2015). Protein and Amino Acid Profiles of Different Whey Protein Supplements. Journal of Dietary Supplements, 13(3), 313–323. https://doi.org/10.3109/19390211.2015.1036187.
- Alotaibi, M., Eldeghaidy, S., Hoad, C., Salter, A., & Muleya, M. (2024). In-vitro digestion and protein quality of chicken and plant-based chicken analogues using the infogest digestion method. Clinical Nutrition ESPEN, 63, 1173. https://doi.org/10.1016/j.clnesp.2024.07.618.
- Anton, M., Nau, F., & Nys, Y. (2006). Bioactive egg components and their potential uses. World’s Poultry Science Journal, 62(3), 429–438. https://doi.org/10.1017/S004393390600105X.
- Arranz, E., Segat, A., Velayos, G., Flynn, C., Brodkorb, A., & Giblin, L. (2023). Dairy and plant based protein beverages: In vitro digestion behaviour and effect on intestinal barrier biomarkers. Food Research International, 169, 112815. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2023.112815.
- Bhat, Z. F., Morton, J. D., Bekhit, A. E. D. A., Kumar, S., & Bhat, H. F. (2021). Effect of processing technologies on the digestibility of egg proteins. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 20(5), 4703-4738. https://doi.org/10.1111/1541-4337.12805.
- Brass, E. P. (2000). Supplemental carnitine and exercise. The American Journal of Clinical Nutrition, 72(2), 618S-623S. https://doi.org/10.1093/ajcn/72.2.618S.
- Burke, L. M., Loucks, A. B., & Broad, N. (2006). Energy and carbohydrate for training and recovery. Journal of Sports Sciences, 24(07), 675-685. https://doi.org/10.1080/02640410500482602.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gıda Mühendisliği
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
28 Mart 2025
Gönderilme Tarihi
23 Ocak 2025
Kabul Tarihi
17 Mart 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 1
APA
Bodruk, A., & Acar, F. (2025). Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler. ITU Journal of Food Science and Technology, 3(1), 53-62. https://izlik.org/JA23RS42FX
AMA
1.Bodruk A, Acar F. Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler. ITU Journal of Food Science and Technology. 2025;3(1):53-62. https://izlik.org/JA23RS42FX
Chicago
Bodruk, Anıl, ve Furkan Acar. 2025. “Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler”. ITU Journal of Food Science and Technology 3 (1): 53-62. https://izlik.org/JA23RS42FX.
EndNote
Bodruk A, Acar F (01 Mart 2025) Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler. ITU Journal of Food Science and Technology 3 1 53–62.
IEEE
[1]A. Bodruk ve F. Acar, “Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler”, ITU Journal of Food Science and Technology, c. 3, sy 1, ss. 53–62, Mar. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23RS42FX
ISNAD
Bodruk, Anıl - Acar, Furkan. “Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler”. ITU Journal of Food Science and Technology 3/1 (01 Mart 2025): 53-62. https://izlik.org/JA23RS42FX.
JAMA
1.Bodruk A, Acar F. Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler. ITU Journal of Food Science and Technology. 2025;3:53–62.
MLA
Bodruk, Anıl, ve Furkan Acar. “Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler”. ITU Journal of Food Science and Technology, c. 3, sy 1, Mart 2025, ss. 53-62, https://izlik.org/JA23RS42FX.
Vancouver
1.Anıl Bodruk, Furkan Acar. Yüksek Protein İçeren Sporcu Gıdaları Tasarımındaki Önemli Kriterler ve Öneriler. ITU Journal of Food Science and Technology [Internet]. 01 Mart 2025;3(1):53-62. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23RS42FX