Çeviri Eğitiminde Birinci Sınıf Öğrencilerinin Çeviri Edinçlerinin Değerlendirilmesine Yönelik Bir Durum Çalışması

Yıl 2025, Sayı: 23, 49 - 72, 11.12.2025

Serhat Arslan

https://doi.org/10.26650/iujts.2025.1700518

https://izlik.org/JA73AD84LW

Öz

Bu çalışma, birinci sınıf öğrencilerinin çeviri edinçlerini değerlendirerek akademik çeviri eğitiminin ilk aşamalarında karşılaşılan zorlukların tespit edilmesini ve buna yönelik öğretim stratejilerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Araştırmamız Bingöl Üniversitesi, Mütercim ve Tercümanlık Bölümü, İngilizce Mütercim Tercümanlık Anabilim Dalının birinci sınıf öğrencilerinden oluşan 20 kişilik bir öğrenci grubuyla gerçekleştirilen nitel bir durum çalışmasıdır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak demografik bilgi anketi, çeviri uygulaması ile çeviri süreci değerlendirme anketi kullanılmıştır. Çalışmamızda öğrencilerin erek metinleri, Amerikan Çevirmenler Birliği’nin (ATA) kapsamlı profesyonel çeviri değerlendirme modelinden esinlenerek geliştir ilen dil kullanımı hataları, anlam aktarımı hataları ile kültürel ve işlevsel düzeyde hatalar olmak üzere üç ana kategoriye dayalı bir değerlendirme modeli çerçevesinde değerlendirilmiştir. Betimsel analiz sonucunda tespit edilen hataların %48’inin dil kullanımı, %26’sının anlam aktarımı ve %17’sinin de kültürel ve işlevsel düzeyde olduğu belirlenmiştir. Dil kullanımında sözdizimi, anlam aktarımında kavram aktarımı, kültürel düzeyde ise kültürel öğelerin aktarımı en sorunlu alanlar olarak saptanmıştır. Bulgular, akademik çeviri eğitimi alan birinci sınıf öğrencilerinin çeviri edinçlerini geliştirmek için teori ve uygulama bileşenlerinin dengeli biçimde ele alınması gerektiğini, özellikle sözdizimi, terminoloji yönetimi ve kültürel aktarım konularına ağırlık verilmesinin önemini ortaya koymuştur. Çalışmamız ayrıca, öğrencilerin öz değerlendirmeleri ile performansları arasındaki tutarsızlıklar nedeniyle çeviri eğitiminde eleştirel düşünme ve öz değerlendirme becerilerinin geliştirilmesinin önemini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Çeviri Edinci , Çeviri Eğitimi , Hata Analizi , Kültürel Aktarım , ATA Temelli Değerlendirme

A Case Study on the Evaluation of Translation Competence of First-Year Students in Translation Education

https://izlik.org/JA73AD84LW

Öz

This study evaluates first-year students’ translation competence, identifies early-stage challenges in academic translation education, and proposes corresponding teaching strategies. This qualitative case study was conducted with 20 first-year students in the Department of Translation and Interpreting, English Translation and Interpreting Program at Bingöl University. Descriptive analysis was used to analyze the data. A demographic information questionnaire, translation exercise, and translation process evaluation questionnaire were employed as data collection tools. Students’ target texts were assessed using a model we developed –based on the American Translators Association’s (ATA) professional evaluation framework—categorising errors as language-use, semantic, and cultural /functional. As a result of the descriptive analysis, it was determined that 48% of the errors were in syntactic, 26% in semantic, and 17% at cultural /functional levels. Syntax, conceptual transfer, and the transfer of cultural elements emerged as the most problematic areas. Findings indicate that theory and practice should be balanced to develop the translation competence of first-year students, emphasizing the importance of focusing on syntax, terminology management, and cultural transfer. Our study demonstrates the need to develop critical thinking and self-assessment skills in translation studies education, due to discrepancies between students’ self-assessments and actual performance.

Anahtar Kelimeler

Translation Competence , Translation Education , Error Analysis , Cultural Transfer , ATA-Based Assessment

Kaynakça

• Al-Sowaidi, B. (2022). Error Analysis in Translation Pedagogy (A Study of EFL Students at Al-Saeed University). International Journal on Humanities and Social Sciences, 37, 174-190. https://doi.org/10.33193/IJoHSS.37.2022.461 google scholar
• Alluhaybi, M. (2024). Lost in translation: error analysis of texts translated from Arabic into English by Saudi translators. Frontiers in Education, 9, 1-8. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1428690 google scholar
• American Translators Association. (2017). Into-English grading standards. Retrieved from https://www.atanet.org/wp-content/uploads/ 2020/06/Into_English_Grading_2017.pdf google scholar
• American Translators Association. (2024a). How the exam is graded. Retrieved January 4, 2025, from https://www.atanet.org/ certification/how-the-exam-is-graded/ google scholar
• American Translators Association. (2024b). About the ATA certification exam. Retrieved January 4, 2025, from https://www.atanet.org/ certification/about-the-ata-certification-exam/ google scholar
• Arar, T. E. (2024). Analysis of Translation Errors Among Jordanian Students When Translating the Text Al^Ġazāla Al^Ḏakillah∗: The Case of 4th-Year Spanish- English Students at Al al-Bayt University. Journal of Language Teaching and Research, 15(1), 111-115. https:// doi.org/10.17507/jltr.1501.13 google scholar
• Bassnett, S. (2002). Translation Studies. London & New York: Routledge. google scholar
• Berk, Ö. (2005). Kuramlar Işığında Açıklamalı Çeviribilim Terimcesi. İstanbul: Multilingual. google scholar
• Cheong, H. J. (2007). Translation Error Analysis and Translation Criticism in Korea. FORUM. Revue internationale d’interprétation et de traduction / International Journal of Interpretation and Translation, 5(1), 45-63. https://doi.org/10.1075/forum.5.1.03che google scholar
• Cúc, P. T. K. (2018). An Analysis of Translation Errors: A Case Study of Vietnamese EFL Students. International Journal of English Linguistics, 8(1), 22-29. Doi:10.5539/ijel.v8n1p22 google scholar
• Ergun, E. (2011). Yabancı Dil Öğretiminde ve Çeviri Eğitiminde Dil Edinci. S. Eruz ve F. Şan (Ed.), Turgay Kurultay’a Bir Armağan: Çeviribi^ limden Kesitler içinde (s. 122^129). İstanbul: Multilingual. google scholar
• Eruz, S. (2003). Çeviriden Çeviribilime: Yüzyılımız Penceresinden Çeviribilimsel Gelişmelere Bir Bakış. İstanbul: Multilingual. google scholar
• Eruz, S. (2008). Akademik Çeviri Eğitimi – Çeviri Amaçlı Metin Çözümlemesi. İstanbul: Multilingual. google scholar
• Eser, O. (2013). Çeviri Eğitiminde Edinç Kavramının Değerlendirilmesi. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. google scholar
• Hansen, G. (2010). Translation ‘errors’. In Y. Gambier & L. v. Doorslaer (Eds.), Handbook of Translation Studies: Volume 1 (pp. 385-388). Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. https://doi.org/10.1075/hts.1.tra3 google scholar
• Khanom, H. (2014). Error Analysis in the Writing Tasks of Higher Secondary Level Students of Bangladesh. GSTF Journal on Education (JEd), 2(2), 39-45. https://doi.org/10.7603/s40742-014-0002-x google scholar
• Koller, W. (2004). Einführung in die Übersetzungswissenschaft. Wiebelsheim: Quelle & Meyer Verlag. google scholar Koman, H. N. N., Hartono, R. & Yuliasri, I. (2019). Translation Errors in Students’ Indonesian-English Translation Practice. English Education Journal, 9(2), 206-218. https://doi.org/10.15294/EEJ.V9I2.29372 google scholar
• Nord, C. (1999). Transparenz der Korrektur. In M. Snell-Hornby, H. G. Hönig, P. Kussmaul & P. A. Schmitt (Hrsg.), Handbuch Translation (S. 384-387). Tübingen: Stauffenburg. google scholar
• Nurkholis, A., & Fatmasari, Y. (2023). An Error Analysis of 4th Semester College Students’ Translation by Using ATA Standardize Error Making Theory. JADEs Journal of Academia in English Education, 4(2), 267-288. https://doi.org/10.32505/jades.v4i2.6403 google scholar
• Paker, T. (2021). Durum çalışması. F. N. Seggie ve Y. Bayyurt (Ed.), Nitel araştırma: Yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları içinde (s. 124-140). Ankara: Anı Yayıncılık. google scholar
• Popescu, T. (2013). A Corpus-based Approach to Translation Error Analysis. a Case-study of Romanian EFL Learners. Procedia ^ Social and Behavioral Sciences, 83, 242-247. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.06.048 google scholar
• Pym, A. (1992). Translation Error Analysis and the Interface with Language Teaching. In C. Dollerup & A. Loddegaard (Eds.), The Teaching of Translation: Training Talent and Experience (pp. 279-288). Amsterdam: John Benjamins. google scholar
• Robinson, D. (2019). Becoming a Translator: An Introduction to the Theory and Practice of Translation. London: Routledge. https://doi. org/10.4324/9780429276606 google scholar
• Sari, D. M. M. (2019). An Error Analysis on Student’s Translation Text. Eralingua: Jurnal Pendidikan Bahasa Asing dan Sastra, 3(2), 65-74. https://doi.org/10.26858/eralingua.v3i2.8658 google scholar
• Schmitt, P. A. (1999). Defekte im Ausgangstext. In M. Snell-Hornby, H. G. Hönig, P. Kussmaul & P. A. Schmitt (Hrsg.), Handbuch Translation (S. 147-151). Tübingen: Stauffenburg. google scholar
• Shiddiq, S. M., Oktaviani, L., Herwiana, S., & Suryanovika, C. (2023). Lexical and grammatical errors in Indonesian-English translated texts: A text analysis on Indonesian EFL students’ translation work. JEES (Journal of English Educators Society), 8(1), 104-113. https://doi. org/10.21070/jees.v8i1.1674 google scholar
• Syahrir, S. & Hartina, S. (2021). The Analysis of Short Story Translation Errors (A Case Study of Types and Causes). IDEAS: Journal on English Language Teaching and Learning, Linguistics and Literature, 9(1), 384-395. https://doi.org/10.24256/ideas.v9i1.1852 google scholar
• Wongranu, P. (2017). Errors in translation made by English major students: A study on types and causes. Kasetsart Journal of Social Sciences 38, 117-122. https://doi.org/10.1016/j.kjss.2016.11.003 google scholar
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11.bs). Ankara: Seçkin Yayıncılık. google scholar