Araştırma Makalesi

Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği

Sayı: 44 8 Temmuz 2022
PDF İndir
TR EN

Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği

Öz

Kelkit Çayı Vadisinin aşağı çığırını oluşturan çalışma alanında keskin litolojik geçişler, yüksek topografik özellikler, klimatik ve tektonik özellikler bölgede dönemsel heyelanlanmaya neden olmaktadır. Çalışma kapsamında dönemsel aktiviteye bağlı gelişen heyelanların tehlike ve riskleri jeomorfolojik bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Bu bakımdan heyelan gelişimi Türkiye ortalamasının üzerindeki çalışma alanı için oluşabilecek kayıpların azaltılması amaçlanmıştır. Çalışma alanında 462 heyelanın belirli topografik özelliklere ve litolojiye göre dağılım gösterdikleri belirlenmiştir. Heyelanların, vadi kuzeyinin üst kesimlerinde ve paleo-heyelan topoğrafyasında ani kar erimesiyle, güneyde ise yağışlarla tetiklendiği görülmüştür. Heyelan aktivitesi yüksek alanların, morfolojik evrimleri ve mekânsal sürekliliği 1958-2021 yılları arasında çok yüksek-yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinden (1 m ve 5 m) ve stereo hava fotolarından (1: 16,000-1: 35,000 ölçekli) yorumlanmıştır. CBS ve UA araçlarıyla belirlenen çok zamanlı heyelan envanteri ile aktivitenin zamansal ve mekânsal farklılık gösterdiği görülmüştür. Aktivitenin yüksek ve risk elemanlarının olduğu dört bölgede tehlike, fiziksel, sosyal, sistemik ve ekonomik zarar görebilirliğe göre riskler değerlendirilmiştir. Heyelan tehlikesinin arttığı dönemlerde nüfus ve yerleşmenin yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Koyulhisarın paleo heyelanlarının kuzeybatısında ve güneyindeki kısımlarda, Sugözü, Gökdere ve Boyalı heyelanlarının ise birikim zonuna yakın yerlerde risk elemanlarının ve dolayısıyla risk seviyesinin yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca Gökdere ve Boyalı heyelanlarının yeni bir aktivitede Kelkit Çayı’na set oluşturacağı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Tolga Görüm’e yol göstericiliğinden ve yardımlarından dolayı yazar teşekkürlerini sunar.

Kaynakça

  1. Adrianto, L., & Matsuda, Y. (2002). Developing economic vulnerability indices of environmental disasters in small island regions. Environmental Impact Assessment Review, 22(4), 393-414. https:// doi.org/https://doi.org/10.1016/S0195-9255(02)00012-4 google scholar
  2. AFAD. (2020). Afet Yönetimi Kapsamında 2019 Yılına Bakış ve Doğa Kaynaklı Olay İstatistikleri Raporu. google scholar
  3. Alcantara-Ayala, I. (2002). Geomorphology, natural hazards, vulnerability and prevention of natural disasters in developing countries. Geomorphology, 47(2), 107-124. https://doi.org/https:// doi.org/10.1016/S0169-555X(02)00083-1 google scholar
  4. Atkinson, P. M., & Massari, R. (1998). Generalised linear modelling of susceptibility to landsliding in the central Apennines, Italy. Computers & Geosciences, 24(4), 373-385. https://doi.org/https:// doi.org/10.1016/S0098-3004(97)00117-9 google scholar
  5. Ayenew, T., & Barbieri, G. (2005). Inventory of landslides and susceptibility mapping in the Dessie area, northern Ethiopia. Engineering Geology, 77(1-2), 1-15. https://doi.Org/https://doi. org/10.1016/j.enggeo.2004.07.002 google scholar
  6. Brabb, E. E., & Pampeyan, E. H. (1972). Preliminary map of landslide deposits in San Mateo County, California. google scholar
  7. Cannon, S. H., & Ellen, S. (1985). Rainfall conditions for abundant debris avalanches, San Francisco Bay region, California. California geology, 38(12), 267-272. google scholar
  8. Cardinali, M., Galli, M., Ardizzone, F., Guzzetti, F., & Reichenbach, P. (2007). Comparing landslide rates in the northern and central Apennines, Italy. Geophysical Research Abstracts, google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

8 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

18 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

14 Ocak 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 44

Kaynak Göster

APA
Cihangir, M. E. (2022). Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography, 44, 61-80. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-971673
AMA
1.Cihangir ME. Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography. 2022;(44):61-80. doi:10.26650/JGEOG2022-971673
Chicago
Cihangir, Mehmet Emin. 2022. “Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği”. Journal of Geography, sy 44: 61-80. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-971673.
EndNote
Cihangir ME (01 Temmuz 2022) Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography 44 61–80.
IEEE
[1]M. E. Cihangir, “Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği”, Journal of Geography, sy 44, ss. 61–80, Tem. 2022, doi: 10.26650/JGEOG2022-971673.
ISNAD
Cihangir, Mehmet Emin. “Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği”. Journal of Geography. 44 (01 Temmuz 2022): 61-80. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-971673.
JAMA
1.Cihangir ME. Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography. 2022;:61–80.
MLA
Cihangir, Mehmet Emin. “Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği”. Journal of Geography, sy 44, Temmuz 2022, ss. 61-80, doi:10.26650/JGEOG2022-971673.
Vancouver
1.Mehmet Emin Cihangir. Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography. 01 Temmuz 2022;(44):61-80. doi:10.26650/JGEOG2022-971673