TR
EN
Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği
Öz
Kelkit Çayı Vadisinin aşağı çığırını oluşturan çalışma alanında keskin litolojik geçişler, yüksek topografik özellikler, klimatik ve tektonik özellikler bölgede dönemsel heyelanlanmaya neden olmaktadır. Çalışma kapsamında dönemsel aktiviteye bağlı gelişen heyelanların tehlike ve riskleri jeomorfolojik bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Bu bakımdan heyelan gelişimi Türkiye ortalamasının üzerindeki çalışma alanı için oluşabilecek kayıpların azaltılması amaçlanmıştır. Çalışma alanında 462 heyelanın belirli topografik özelliklere ve litolojiye göre dağılım gösterdikleri belirlenmiştir. Heyelanların, vadi kuzeyinin üst kesimlerinde ve paleo-heyelan topoğrafyasında ani kar erimesiyle, güneyde ise yağışlarla tetiklendiği görülmüştür. Heyelan aktivitesi yüksek alanların, morfolojik evrimleri ve mekânsal sürekliliği 1958-2021 yılları arasında çok yüksek-yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinden (1 m ve 5 m) ve stereo hava fotolarından (1: 16,000-1: 35,000 ölçekli) yorumlanmıştır. CBS ve UA araçlarıyla belirlenen çok zamanlı heyelan envanteri ile aktivitenin zamansal ve mekânsal farklılık gösterdiği görülmüştür. Aktivitenin yüksek ve risk elemanlarının olduğu dört bölgede tehlike, fiziksel, sosyal, sistemik ve ekonomik zarar görebilirliğe göre riskler değerlendirilmiştir. Heyelan tehlikesinin arttığı dönemlerde nüfus ve yerleşmenin yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Koyulhisarın paleo heyelanlarının kuzeybatısında ve güneyindeki kısımlarda, Sugözü, Gökdere ve Boyalı heyelanlarının ise birikim zonuna yakın yerlerde risk elemanlarının ve dolayısıyla risk seviyesinin yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca Gökdere ve Boyalı heyelanlarının yeni bir aktivitede Kelkit Çayı’na set oluşturacağı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Tolga Görüm’e yol göstericiliğinden ve yardımlarından dolayı yazar teşekkürlerini sunar.
Kaynakça
- Adrianto, L., & Matsuda, Y. (2002). Developing economic vulnerability indices of environmental disasters in small island regions. Environmental Impact Assessment Review, 22(4), 393-414. https:// doi.org/https://doi.org/10.1016/S0195-9255(02)00012-4 google scholar
- AFAD. (2020). Afet Yönetimi Kapsamında 2019 Yılına Bakış ve Doğa Kaynaklı Olay İstatistikleri Raporu. google scholar
- Alcantara-Ayala, I. (2002). Geomorphology, natural hazards, vulnerability and prevention of natural disasters in developing countries. Geomorphology, 47(2), 107-124. https://doi.org/https:// doi.org/10.1016/S0169-555X(02)00083-1 google scholar
- Atkinson, P. M., & Massari, R. (1998). Generalised linear modelling of susceptibility to landsliding in the central Apennines, Italy. Computers & Geosciences, 24(4), 373-385. https://doi.org/https:// doi.org/10.1016/S0098-3004(97)00117-9 google scholar
- Ayenew, T., & Barbieri, G. (2005). Inventory of landslides and susceptibility mapping in the Dessie area, northern Ethiopia. Engineering Geology, 77(1-2), 1-15. https://doi.Org/https://doi. org/10.1016/j.enggeo.2004.07.002 google scholar
- Brabb, E. E., & Pampeyan, E. H. (1972). Preliminary map of landslide deposits in San Mateo County, California. google scholar
- Cannon, S. H., & Ellen, S. (1985). Rainfall conditions for abundant debris avalanches, San Francisco Bay region, California. California geology, 38(12), 267-272. google scholar
- Cardinali, M., Galli, M., Ardizzone, F., Guzzetti, F., & Reichenbach, P. (2007). Comparing landslide rates in the northern and central Apennines, Italy. Geophysical Research Abstracts, google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
8 Temmuz 2022
Gönderilme Tarihi
18 Temmuz 2021
Kabul Tarihi
14 Ocak 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Sayı: 44
APA
Cihangir, M. E. (2022). Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography, 44, 61-80. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-971673
AMA
1.Cihangir ME. Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography. 2022;(44):61-80. doi:10.26650/JGEOG2022-971673
Chicago
Cihangir, Mehmet Emin. 2022. “Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği”. Journal of Geography, sy 44: 61-80. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-971673.
EndNote
Cihangir ME (01 Temmuz 2022) Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography 44 61–80.
IEEE
[1]M. E. Cihangir, “Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği”, Journal of Geography, sy 44, ss. 61–80, Tem. 2022, doi: 10.26650/JGEOG2022-971673.
ISNAD
Cihangir, Mehmet Emin. “Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği”. Journal of Geography. 44 (01 Temmuz 2022): 61-80. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-971673.
JAMA
1.Cihangir ME. Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography. 2022;:61–80.
MLA
Cihangir, Mehmet Emin. “Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği”. Journal of Geography, sy 44, Temmuz 2022, ss. 61-80, doi:10.26650/JGEOG2022-971673.
Vancouver
1.Mehmet Emin Cihangir. Jeomorfolojik Yaklaşıma Bağlı Heyelan Risk Değerlendirmesi: Kelkit Çayı Vadisi Aşağı Çığırı Örneği. Journal of Geography. 01 Temmuz 2022;(44):61-80. doi:10.26650/JGEOG2022-971673