Derleme

Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme

Sayı: 45 20 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme

Öz

Bu çalışmada, anlamın bilişsel temsillerinin niteliğine ilişkin kuramsal bir derleme sunulmuştur. Bu bağlamda iki temel kuramın öne çıktığı görülmektedir: Amodal Sembol Kuramı ve Algısal Sembol Kuramı. Hesaplamalı Zihin Kuramı tarafından da savunulan Amodal Sembol Kuramı anlamın zihinde soyut semboller olarak temsil edildiğini, duyu-motor alanlardan bağımsız bir şekilde kodlanıp işlemlendiğini savunmaktadır. Algısal Sembol Kuramı ise anlamın soyut sembollerle değil, modaliteye özgü deneyimlerin zihinde yeniden canlandırılması yoluyla temsil edildiğini savunmaktadır. Bu kuram, bedenin aktif rolünü savunan Bedenlenmiş Biliş, Dağıtık Biliş ve Yayılmış Biliş yaklaşımlarının da temelini oluşturmaktadır. Bu iki sembol türüne ilişkin güçlü kanıtlar ve bu kanıtlara verilen yanıtlar bulunmaktadır. Bu durum, bazı araştırmacıları her iki sembol türünün de varlığını savunan birleştirici kuramlar oluşturmaya yöneltmiştir. Bu çalışmada, anlamın temsil türüne dair oluşturulan bu kuramları incelemek üzere kuramsal bir derleme çalışması yapılmıştır. Kuramsal inceleme, sistematik bir alanyazın taraması yapmak yoluyla değil, kuramların temel önermelerini ve bu önermelerde birbirleriyle nasıl benzeştikleri ya da çeliştiklerini analiz etme yoluyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, bu kuramların temel savunularının neler olduğu, hangi noktada farklılık gösterdikleri ve ortak bir kuram geliştirmek üzere ne tür varsayımlar geliştirildiği soruları araştırmanın sorularını oluşturmuştur. Bu soruların yanıtları için her bir kuramın ana kaynakları temel alınarak inceleme yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Armstrong, S. L., Gleitman, L. R., & Gleitman, H. (1983). What some concepts might not be. Cognition, 13(3), 263–308. https://doi.org/10.1016/0010-0277(83)90012-4 google scholar
  2. Bak, T. H., & Hodges, J. R. (1997). Noun–verb dissociation in three patients with motor neuron disease. Brain and Language, 60(1), 38–40. google scholar
  3. Bak, T. H., & Hodges, J. R. (1999). Cognition, language and behaviour in motor neurone disease: Evidence of frontotemporal dysfunction. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders, 10(1), 29–32. google scholar
  4. Bak, T. H., & Hodges, J. R. (2001). Motor neurone disease, dementia and aphasia: Coincidence, co-occurrence or continuum? Journal of Neurology, 248(4), 260–270. google scholar
  5. Bak, T. H., O’Donovan, D. G., Xuereb, J. H., Boniface, S., & Hodges, J. R. (2001). Selective impairment of verb processing associated with pathological changes in Brodmann areas 44 and 45 in the motor neurone disease–dementia–aphasia syndrome. Brain, 124(1), 103–120. google scholar
  6. Bak, T. H., & Hodges, J. R. (2004). The effects of motor neurone disease on language: Further evidence. Brain and Language, 89(2), 354– 361. https://doi.org/10.1016/S0093-934X(03)00357-2 google scholar
  7. Barsalou, L. W. (1999). Perceptual symbol systems. Behavioral and Brain Sciences, 22, 577–660. https://doi.org/10.1017/S0140525X99002149 google scholar
  8. Binder, J. R., & Desai, R. H. (2011). The neurobiology of semantic memory. Trends in Cognitive Sciences, 15(11), 527–536. https://doi.org/ 10.1016/j.tics.2011.10.001 google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilişsel Dilbilimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

20 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

18 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

20 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 45

Kaynak Göster

APA
Özkan, S. (2025). Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme. Dilbilim, 45, 29-43. https://doi.org/10.26650/jol.2025.1767993
AMA
1.Özkan S. Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme. Dilbilim. 2025;(45):29-43. doi:10.26650/jol.2025.1767993
Chicago
Özkan, Sümeyra. 2025. “Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme”. Dilbilim, sy 45: 29-43. https://doi.org/10.26650/jol.2025.1767993.
EndNote
Özkan S (01 Kasım 2025) Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme. Dilbilim 45 29–43.
IEEE
[1]S. Özkan, “Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme”, Dilbilim, sy 45, ss. 29–43, Kas. 2025, doi: 10.26650/jol.2025.1767993.
ISNAD
Özkan, Sümeyra. “Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme”. Dilbilim. 45 (01 Kasım 2025): 29-43. https://doi.org/10.26650/jol.2025.1767993.
JAMA
1.Özkan S. Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme. Dilbilim. 2025;:29–43.
MLA
Özkan, Sümeyra. “Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme”. Dilbilim, sy 45, Kasım 2025, ss. 29-43, doi:10.26650/jol.2025.1767993.
Vancouver
1.Sümeyra Özkan. Anlamın Bilişsel Temsillerinin Amodal ve Algısal Sembol Kuramları Çerçevesinde İncelenmesi: Kuramsal Bir Derleme. Dilbilim. 01 Kasım 2025;(45):29-43. doi:10.26650/jol.2025.1767993