Araştırma Makalesi

Antik Yunan Tarihinin “Sınırlarında”: Karatani ve İzonomi

Sayı: 58 26 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Antik Yunan Tarihinin “Sınırlarında”: Karatani ve İzonomi

Öz

Kojin Karatani dünya tarihi üzerine yaptığı çalışmalarda, İyonya’da, M.Ö. 6. ve 5. yüzyıllarda, bugün izi silinmiş bir yönetim biçimi olduğunu öne sürdüğü, hareket serbestliğine dayalı göçebe bir toplum modelini ortaya koyan izonominin (hükmetmenin olmaması) söz konusu olduğunu, aynı tarihlerde, Atina’nın ise demokrasiyle yönetildiğini iddia eder. Karatani yaptığı bu radikal karşılaştırmayı, kendi mübadele tarzları teorisinde de belli bir çerçeveye yerleştirerek, Sokrates’in izonominin son temsilcisi olduğunu; öğrencisi Platon’un ise Pythagorasçılardan filozof-kral fikrini edinmiş, Devlet diyaloğunda Sokrates üzerinden bu fikri savunmuş olduğunu ileri sürer. Karatani bu iddiasını gerekçelendirmek üzere; Sokrates ve Platon arasındaki felsefi ilişkide, izonomiyi temsil ettiğini ileri sürdüğü Sokrates’i İyonya felsefesine; Platon’u ise Pythagoras’a yaklaştırarak, dolayısıyla bu iki filozofu birbirinden ayırarak okumayı dener. Bu makalede, çeşitli Antik Yunan kaynaklarında; örneğin Herodotos’ta, demokrasiyle eş anlamlı kullanılabilen izonominin, esasen çok-anlamlı bir kavram olduğu ve Antik Yunan politik tarihinde demokrasiye yön veren ilkelerden birini teşkil ettiği gösterilecektir. Thukydides’in bize aktardığına göre, oligarşik politik rejimlerde de izonomiye rastlarız. Fakat bu durumda da demokrasi modeline yakın olduğu ölçüde, oligarşilerin izonomik olduğu görülmektedir. Bu makalede, Karatani’nin bir yönetim biçimi anlamıyla kullandığı izonominin, yalnızca İyonya’da gerçekleştiği sonucuna varmanın spekülatif olduğu ortaya konacak, Karatani’nin projesini İyonya’ya uygulama gerekçesi irdelenerek, bunun için izlediği stratejiler analiz edilecektir. Karatani’nin Platon okumasında, Devlet diyaloğuna doğrudan odaklanmayan, bunun yerine dönemin dramatik dönüşümlerini merkeze alan bir okuma yaptığı ileri sürülecek; Yasalar’da ve Mektuplar’da izonomik bir politik rejim üzerine tartışma yürüten Platon’un izonomiyi ve demokrasiyi nasıl anladığını görmenin yolunun, filozof-kral fikrinin dile getirildiği Devlet diyaloğuna bakmaktan geçtiği gösterilecektir. Platon’un demokrasiden hoşnutsuzluğunun izonomiyle karşıtlığı üzerinden anlaşılamayacağı, Platon’un, Karatani’nin iddia ettiği gibi demokrasi ve izonomi arasında keskin bir ayrım yapmadığı ortaya konacaktır. Sonuç olarak izonominin ayrı bir yönetim biçimi değil, demokrasiyle ilişkili bir ilke olduğu savunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Andrewes, A. 1938. «Eunomia.» The Classical Quarterly (Cambridge University Press) (32): 89-102. google scholar
  2. Arendt, Hannah. Devrim Üzerine. Çeviren Onur Eylül Kara. İstanbul: İletişim, 2012. google scholar
  3. Aristoteles. Politika. Çeviren Özgüç Orhan. İstanbul: Pinhan, 2021. google scholar
  4. Cartledge, Paul. Ancient Greek Political Thought in Practice: Key Themes in Ancient History. New York: Cambridge University Press, 2009. google scholar
  5. Cartledge, Paul, Paul Millett, ve Sitta von Reden. Kosmos: Essays in Order, Conflict and Community in Classical Athens. New York: Cambridge University Press, 1998. google scholar
  6. Dusanic, Slobodan. 2010. “Plato’s Projects For A Confederate Sicily and the Constitutional Patterns in the Third Book of the “Laws”.” Aevum, April. google scholar
  7. Euripides, Suppliants, çeviren E. P. Coleridge, Adelaide: The University of Adelaide Press, 2014. google scholar
  8. Eren, Kenan. 2019 “Arkaik Dönem Miletos Kutsal Alanlarında Bulunmuş Sunu Nesneleri Üzerine Değerlendirmeler”, MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, No 19: 72-84. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

10 Kasım 2022

Kabul Tarihi

7 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 58

Kaynak Göster

APA
Kesler, Ş. (2023). Antik Yunan Tarihinin “Sınırlarında”: Karatani ve İzonomi. Felsefe Arkivi, 58, 61-88. https://doi.org/10.26650/arcp.1202576
AMA
1.Kesler Ş. Antik Yunan Tarihinin “Sınırlarında”: Karatani ve İzonomi. Felsefe Arkivi. 2023;(58):61-88. doi:10.26650/arcp.1202576
Chicago
Kesler, Şilan. 2023. “Antik Yunan Tarihinin ‘Sınırlarında’: Karatani ve İzonomi”. Felsefe Arkivi, sy 58: 61-88. https://doi.org/10.26650/arcp.1202576.
EndNote
Kesler Ş (01 Haziran 2023) Antik Yunan Tarihinin “Sınırlarında”: Karatani ve İzonomi. Felsefe Arkivi 58 61–88.
IEEE
[1]Ş. Kesler, “Antik Yunan Tarihinin ‘Sınırlarında’: Karatani ve İzonomi”, Felsefe Arkivi, sy 58, ss. 61–88, Haz. 2023, doi: 10.26650/arcp.1202576.
ISNAD
Kesler, Şilan. “Antik Yunan Tarihinin ‘Sınırlarında’: Karatani ve İzonomi”. Felsefe Arkivi. 58 (01 Haziran 2023): 61-88. https://doi.org/10.26650/arcp.1202576.
JAMA
1.Kesler Ş. Antik Yunan Tarihinin “Sınırlarında”: Karatani ve İzonomi. Felsefe Arkivi. 2023;:61–88.
MLA
Kesler, Şilan. “Antik Yunan Tarihinin ‘Sınırlarında’: Karatani ve İzonomi”. Felsefe Arkivi, sy 58, Haziran 2023, ss. 61-88, doi:10.26650/arcp.1202576.
Vancouver
1.Şilan Kesler. Antik Yunan Tarihinin “Sınırlarında”: Karatani ve İzonomi. Felsefe Arkivi. 01 Haziran 2023;(58):61-88. doi:10.26650/arcp.1202576