Wiggins’in Özdeşlik ve Tür Kavramları Görüşü
Öz
Özdeşlik ve süreklilikle ilgili çağdaş metafizik tartışmalarında özgün bir yeri olan David Wiggins, Peter Geach gibi düşünürlerin savunduğu göreli özdeşlik tezine karşı çıkarak özdeşliğin mutlak ve zorunlu olduğunu savunur. Wiggins’in tözcü yaklaşımına göre, tutarlı bir özdeşlik kuramının geliştirilmesi, nesnenin zihinden bağımsız tür kavramları altında bireyleştirilmesiyle ve bu türlerin belirlediği ilkelere göre zaman içindeki sürekliliklerinin izlenmesiyle olanaklıdır. Wiggins bu bağlamda, nesnelerin temel ve kalıcı özdeşliğini belirleyen töz türleri ile geçici durumlarına karşılık gelen aşama türleri arasında ayrım yapar. Töz türleri, bir nesnenin varlığını sürdürmesini sağlayan etkinlik ilkesini içerir ve bu ilke, Theseus’un Gemisi gibi özdeşlik paradokslarıyla ilgili önemli çözüm önerileri sunar. Buna göre, bu makalede, Wiggins’in bireyleşimin türe bağlılığı ilkesinin ve töz türleri-aşama türleri ayrımının, özellikle tür kavramlarının epistemolojik yönü, parçaların değişimi ve biyolojik başkalaşım gibi konularda kendisine yöneltilen eleştirilere karşın, nesnelerin zamandaki sürekliliği sorununa tutarlı bir çözüm önerisi sunduğu gösterilecektir. Bu doğrultuda, çalışmada öncelikle Wiggins’in eserlerini temel alarak D-kuramının yapısı ortaya konulacak; ardından onun kuramının karşılaştığı mantıksal ve metafiziksel güçlükler, kuramına yöneltilen eleştirilerle birlikte incelenecek ve son olarak, bu eleştirilere karşı Wiggins’in kuramından türetilebilecek olası yanıtlar sunularak kuramın ne ölçüce bunları karşıladığı gösterilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ayers, Michael R. “Individuals without Sortals.” Canadian Journal of Philosophy 4, no. 1 (1974): 113–48. google scholar
- Chandler, H. S. “Wiggins on Identity.” Analysis 29, no. 5 (1969): 173–74. https://doi.org/10.1093/analys/29.5.173. google scholar
- Denkel, Arda. Nesne ve Doğası. Doruk Yayınları, 2003. google scholar
- Denkel, Arda. Object and Property. Cambridge Studies in Philosophy. Cambridge University Press, 1996. google scholar
- Evans, Gareth. “Can There Be Vague Objects?” Analysis 38, no. 4 (1978): 208–208. https://doi.org/10.2307/3327996. google scholar
- Geach, P. T. “Identity.” The Review of Metaphysics 21, no. 1 (1967): 3–12. google scholar
- Geach, P. T. Reference and Generality: An Examination of Some Medieval and Modern Theories. Cornell University Press, 1968. google scholar
- Geach, P. T. Reference and Generality: An Examination of Some Medieval and Modern Theories. Cornell University Press, 1980. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
21. Yüzyıl Felsefesi, Çağdaş Felsefe
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ali Suat Gözcü
*
0000-0002-5076-0935
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
7 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
1 Ocak 2025
Kabul Tarihi
28 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: 63