Edward Said’in Fenomenolojik Başlangıçları

Yıl 2025, Sayı: 63 , 258 - 273 , 07.01.2026

A.kadir Gülen

https://doi.org/10.26650/arcp.1629106

https://izlik.org/JA94AW66AM

Öz

Edward Said’in entelektüel kariyeri, fenomenoloji ve varoluşçuluk üzerine yazdığı yazılarla başlar. Aynı zamanda Said, Amerikan akademisinde hâkim konumda bulunan Yeni Eleştirinin de etkisi altındadır. Onun ilk çalışmalarına baktığımızda, olgun Said’in düşüncesinde çok fazla görülemeyecek bir apolitik metin yorumuna yakınlık beslediği görülür. Bu apolitik metin analizinin ortadan kalkması ve siyaset ile metinler arasındaki ilişkinin yeniden düşünülmesi için bazı can alıcı dünya tarihsel olayların meydana gelmesi gerekmiştir. Arap dünyasının İsrail tarafından işgal edilmesi ve bu durumun Amerika’da yaşayan Arap entelektüeller üzerindeki etkisi, Said’in politik gündemlere ilgi duymasına ve teorik yöneliklerini gözden geçirmesine vesile olmuştur. Akademinin korunaklı dünyasındaki apolitik edebiyat eleştirisini yeni baştan değerlendiren Said, insan toplumlarına ve onların cari durumlarına müdahale edebileceği teorik bir konuma ulaşmaya çalışmıştır. Onun Joseph Conrad ile ilgili ilk iki denemesi, bu dönüşümün derin izlerini taşır. Said’in düşünsel gelişimini en baştan itibaren takip edip, onun nasıl siyasallaştığını anlamak için, erken dönem teorik ilgililerinin hangi dünya-tarihsel olaylar sayesinde dönüşüm geçirdiğini anlamak gerekir. İlk dönem Said’in, fenomenolojiye yakınlık besleyen ve bireysel kendini inşa süreçlerini dünya siyasetinden ayrı gören Amerikan idealizminin bir sürümü olduğunu söylemek mümkündür. Bu makalenin amacı, Edward Said’in erken dönem düşüncesinde meydana gelen bu politik kırılmayı ortaya koymak ve literatürde çok da dikkat çekilmeyen ilk dönemini tartışmaya açmaktır.

Anahtar Kelimeler

Edward Said , fenomenoloji , yeni eleştiri , otobiyografi , metin analizi

Edward Said’s Phenomenological Beginnings

https://izlik.org/JA94AW66AM

Öz

Edward Said’s intellectual career began with his writings on phenomenology and existentialism. At the same time, Said was also under the influence of the New Criticism that dominated American academia. When we look at his early works, we see that he had an affinity for an apolitical interpretation of texts that is not often seen in the mature Said's thought. It took some crucial world historical events for this apolitical textual analysis to disappear and for the relationship between politics and texts to be rethought. The Israeli occupation of the Arab world and its impact on Arab intellectuals living in America led Said to develop an interest in political agendas and reconsider his theoretical orientations. Reevaluating the apolitical literary criticism of the sheltered world of academia, Said sought to achieve a theoretical position from which to intervene in human societies and their current situations. His first two essays on Joseph Conrad bear profound traces of this transformation. To trace Said’s intellectual development from the very beginning and understand how he became politicized, it is necessary to understand the world-historical events that transformed his early theoretical interests. It is possible to argue that the early Said was a version of American idealism, with its affinity for phenomenology and its view of individual self-construction as distinct from world politics. The purpose of this article is to reveal this political rupture in Edward Said's early thought and to open up a discussion of his first period, which has received little attention in the literature. From phenomenology and The purpose of this article is to reveal this political rupture in Edward Said’s early thought.

Anahtar Kelimeler

Edward Said , phenomenology , new criticism , autobiography , textual analysis

Kaynakça

• Ahmad, Aijaz, In Theory: Classes, Nations, Literatures, London: Verso Books, 1994. google scholar
• Anderson, Perry. Spektrum: Sağdan Sola Düşünce Hayatı, Çeviren Sami Oğuz&Savaş Kılıç, İstanbul: İletişim Yayınları, 2017. google scholar
• Ashcroft, Bill and Ahluwalia, Pal. Edward Said, London: Routledge Books, 2001. google scholar
• Barthes, Roland. “Yazarın Ölümü”, Çeviren Oğuz Tecimen, Notos 39, Nisan-Mayıs 2013. google scholar
• Brennan, Timothy. Aklımdaki Diyarlar: Edward Said’in Hayatı, Çeviren Aydın Çavdar, İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2024. google scholar
• Eagleton, Terry. Literary Theory: An Introduction, Oxford, Blackwell Publishing, 1996. google scholar
• Eagleton, Terry. Criticism and Ideology, London: Verso Books, 1978. google scholar
• Foucault, Michel. “Yazar Nedir?”, Sonsuza Giden Dil, Çeviren Işık Ergüden, İstanbul, Ayrıntı Yayınları, 2006. google scholar
• Goulimari, Pelagia. Edebiyat Eleştirisi ve Teori: Platon’dan Postkolonyalizme, Çeviren. Ayhan Koçkaya, İstanbul, Vakıfbank Kültür Yayınları, 2024. google scholar
• Harvey, D. (2015), A Brief History of Neoliberalism, Oxford University Press, New York. google scholar
• Hussein, Abdirahman. Edward Said: Criticism and Society, New York: Verso Books, 2004. google scholar
• Hussein, Abdirahman. “A New Copernican Revolution: Said’s Critique of Metaphysics and Theology”. Edward Said: A Legacy of Emanci^ pation and Representation, (ed.) Adel Iskandar and Hakem Rustom, Berkeley: University of California Press, 2010. google scholar
• Jameson, Fredric. The Ancients and The Postmoderns: On The History of Forms, London: Verso Books, 2015. google scholar
• Jameson, Fredric. Zamanın Tohumları, Çeviren Onur Gayretli, İstanbul: Mono KL Yayınları, 2016. google scholar
• Khalidi, Rashid. “Edward Said ve Filistin: Akademik Olanla Politik Olanı, Kamusal Olanla Özel Olanı Dengelemek”. Barbarları Beklerken, (haz.) Müge Gürsoy Sökmen ve Başak Ertür, İstanbul: Metis Yayınları, 2010. google scholar
• LeBlanc, John Raplond. Edward Said On The Prospects Of Peace In Palestine And Israel, New York: Palgrave Macmillan, 2013. google scholar
• Lukács, Gregory. The Theory Of Novel, Çeviren Anna Bostock, London: Whitstable Litho Press, 1988. google scholar
• McCarthy, Conor. The Cambridge Introduction to Edward Said, Cambridge: Cambridge University Press, 2010. google scholar
• Mitchell, William John Thomas. “Secular Divination: Edward Said’s Humanism”. Edward Said: A Legacy of Emancipation and Represen^ tation, (ed.) Adel Iskandar ve Hakem Rustom, Berkeley: University of California Press, 2010. google scholar
• Nutters, Daniel. “Back to Beginnings: Reading between Aesthetics and Politics”. The Geocritical Legacies Of Edward Said: Spatiality, Critical Humanism, and Comparative Literature, (ed.) Robert T. Tally Jr., New York: Palgrave MacMillan, 2015. google scholar
• Pappe, Ilan. Modern Filistin Tarihi, Çeviren Nuri Plümer, Ankara: Phoenix Kitabevi, 2007. google scholar
• Said, Edward. Question of Palestine, New York: Vintage, 1979. google scholar
• Said, Edward. Başlangıçlar: Niyet ve Yöntem, Çeviren Ferit Burak Aydar, İstanbul: Metis Yayınları, 2009. google scholar
• Said, Edward. Joseph Conrad ve Otobiyografide Kurmaca, Çeviren Ferit Burak Aydar, İstanbul: Agora Yayınları, 2009. google scholar
• Said, Edward. “Somutlaşmalar Labirenti: Maurice Merleau-Ponty’nin Denemeleri”. Sürgün Üzerine Düşünceler, Çeviren Salih Özer, Ankara: Hece Yayınları, 2019. google scholar
• Williams, Raymond. Culture and Society: 1780^1950, New York: Anchor Book, 1960. google scholar
• Wood, Michael. “Beginnings Again”. Edward Said: A Legacy of Emancipation and Representation, (ed.) Adel Iskandar ve Hakem Rustom, Berkeley: University of California Press, 2010. google scholar
• Vandeviver, Nicolas. Edward Said and the Authority of Literary Criticism, New York: Palgrave Macmillan, 2019. google scholar