Felsefe, İktidar ve Kurtuluş: Platon’un Gorgias Diyaloğunda Felsefi İktidar ve Ruhani Siyaset
Öz
Bu makalede Platon’un felsefi iktidar talebinin ve idealinin daha önce Gorgias diyaloğunda dile getirildiği ve bu iktidarın büyük ölçüde ruhani bir karakterde olduğunu iddia edilmektedir. Bu iddiayı temellendirmek amacıyla diyalogdaki temel argüman ve kavramlar betimsel ve analitik bir yaklaşımla ele alınmıştır. Makalede sırasıyla, Platon’un felsefeyi retorikten ayırarak siyasi gerçeklik bağlamında nasıl onun karşısında konumlandırdığı; felsefeyi güç siyasetinden ayırarak hakikatle mukayyet kıldığı; nefs kontrolünü mümkün kılan ruhsal gücü asli güç olarak öncelediği; Platon’un arzuladığı felsefi iktidarın esas itibariyle ruhani/manevi bir karakterde, dünyevi iktidarı aşan daha büyük bir iktidar olduğu gösterilmeye çalışılmaktadır.Platon’un Gorgias diyaloğunda savunduğu ve arzuladığı ruhun saadetini ve selametini amaçlayan ruhani siyaset modern kültürümüze son derece yabancı bir şeydir. Çünkü modern siyaset için ruhsal alan apolitik bir alandır. Gorgias diyaloğunda ise gerçek siyaset esas olarak ruhlarla ilgi bir sanat olarak görülür. Felsefe, ruhlarını iyileştirmek, yetkinleştirmek suretiyle insanları saadete ulaştıracak biricik gerçek siyasi sanat; filozof ise gerçek siyasetçidir. Sadece güç ve hazzı amaçlayan siyasete karşı çıkan Platon’a göre insanların mutlu kılınması ancak bir çeşit devlet hekimi olan filozof tarafından sağlanabilir. Onun için devletin yönetimi gerçek devlet adamı olan filozofa bırakılmalıdır. Böyle bir felsefi devletin icra edeceği gerçek siyasetin görevi sadece insanların maddi ihtiyaçlarını karşılamak değil, asıl olarak insanın asli yönü olan ruhun iyileştirilmesi ve selamete ulaştırılmasıdır. Bu nedenle Platoncu ruhani iktidar dünyevi iktidarı aşan eskatolojik içerimlere de sahiptir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adluri, Vishwa. “Philosophy, Salvation, and the Mortal Condition”, in Philosophy and Salvation in Greek Religion, Ed. Vishwa Adluri, 1-27. BerLin: de Gruyter, 2013. google scholar
- Annas, JuLia. An introduction to Plato’s Republic. Oxford: CLarendon Press, 1981. google scholar
- Annas, JuLia. “PLato’s MYths of Judgement,” Phronesis 27,1-2 (1982). 119-143. google scholar
- Aristoteles. Nikomakhos’a Etik. Çeviren Saffet Babür. Ankara: Alraç Yayınları, 1997. google scholar
- Bradatan, Costica. Fikirler İçin Ölmek. Çeviren Kübra Oğuz. İstanbul: Can Yayınları, 2018. google scholar
- Burnet, John, “The Socratic Doctrine of the Soul”, Proceedings of the British Academy, Vol. II. London: Oxford University Press, 1916. google scholar
- Cassirer, Ernst. İnsan Üstüne Bir Deneme- Devlet Efsanesi. Çeviren Necla Arat, İstanbul: Say Yayınları, 2005. google scholar
- Cevizci, Ahmet. İlkçağ Felsefesi, İstanbul: Say YayınLarı, 2022. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Eskiçağ Felsefesi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Sever Işık
*
0000-0002-8401-2353
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
7 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
26 Şubat 2025
Kabul Tarihi
15 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: 63