John Dewey’s Pitbull: Sidney Hook’s Pragmatic-Marxist Philosophy

Yıl 2025, Sayı: 63, 220 - 236, 07.01.2026

Kurtul Gülenç , Bartu Şanlı

https://doi.org/10.26650/arcp.1663478

https://izlik.org/JA38LB26XW

Öz

In the first quarter of the twentieth century, there were important debates on the content and development of Marx’s social theory and philosophy. The content of these debates was largely determined by the theoretical confrontations determined by contemporary issues such as the collapse of the Second International, the defeats of the German and Hungarian Revolutions, the existence of the Soviet Union and the problems it faced. As a result of these debates, two different paths in Marxist thought emerged. The first of these argues that the problems of Marxist thought can only be solved through its own methods. The second path appears as an attempt to unify Marxism with ideas outside the Marxist tradition. The proponents of this approach have tried to combine Marxist arguments with the discourses of different philosophers such as Kant, Hegel and Weber and etc. One of the tendencies within this second option tries to blend Marxism with pragmatism. This attempt to synthesize pragmatism’s relationship between experience and action with Marx’s historical materialist theory finds its clearest expression in the philosophy of Sidney Hook, a scholar of John Dewey. This study aims to analyze the pragmatic-Marxist philosophy of Sidney Hook, the leader of the group known as the New York Intellectuals in the 1930s. Hook, a thinker who has not been studied much in the Turkish philosophy and social sciences literature, after completing his doctoral studies under the supervision of Dewey, followed Karl Korsch’s lectures in Europe, then intensified his studies at the Marx-Engels Institute in Moscow, and tried to develop an intellectual synthesis of pragmatism and Marxism in the context of the principle of agency. In this study, the main components and tendencies of this synthesis, the main points of connection in the synthesis will be shown and the discussions of the thinker with other Marxist philosophers will be analyzed from a critical perspective. 

Anahtar Kelimeler

Pragmatism , Marxism , naturalistic metaphysics , human activity , dialectic

John Dewey’in Pittbull’u: Sidney Hook’un Pragmatik-Marksist Felsefesi

https://izlik.org/JA38LB26XW

Öz

Yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde Marx’ın toplumsal teorisi ve felsefesinin içeriği ve gelişimi üzerine önemli tartışmalar yaşanmıştır. İkinci Enternasyonal’in çöküşü, Almanya ve Macaristan Devrimleri’nin yenilgileri, Sovyetler Birliği’nin varlığı ve karşılaştığı sorunlar gibi güncel konuların belirlediği teorik hesaplaşmalar tartışmaların içeriğini büyük oranda belirlemiştir. Bu tartışmalar sonucunda Marksist düşüncede takip edilen iki farklı yol ortaya çıkmıştır. Bunlardan ilki Marksist düşüncenin sorunlarının ancak o düşüncenin kendi yöntemleri aracılığıyla çözüme kavuşturulabileceğini ileri sürmektedir. İkinci yol ise Marksist geleneğin dışında kalan fikirlerle Marksizm’i birleştirme çabası olarak belirir. Bu anlayışın savunucuları Marksist argümanları Kant, Hegel, Weber gibi farklı filozofların söylemleriyle birleştirmeye çalışmışlardır. Söz konusu ikinci seçenek içinde yer alan yönelimlerden biri Marksizm’i pragmatizm ile harmanlamaya çalışır. Pragmatizmin deneyim ile eylem arasında kurduğu ilişkiyi Marx’ın tarihsel materyalist teorisiyle sentezlemeye çalışan bu girişim en açık ifadesini John Dewey’in öğrencisi Sidney Hook’un felsefesinde bulur. Bu çalışmada 1930’lu yıllarda New York Entelektüelleri olarak bilinen grubun liderliğini üstlenen Sidney Hook’un pragmatik-Marksist felsefesi çözümlenecektir. Türkçe felsefe ve sosyal bilimler literatüründe pek çalışılmamış bir düşünür olan Hook, Dewey’in danışmanlığında doktora eğitimini tamamladıktan sonra Avrupa’da Karl Korsch’un derslerini takip etmiş, ardından Moskova’daki Marx-Engels Enstitüsü’nde çalışmalarını yoğunlaştırmış, eylemlilik ilkesi bağlamında pragmatizmle Marksizm’in entelektüel bir sentezini geliştirmeye çabalamıştır. Çalışmada bu sentezin ana bileşen ve eğilimleri, sentezdeki temel bağlantı noktaları gösterilmeye çalışılacak ve düşünürün diğer Marksist filozoflarla yürüttüğü tartışmalar eleştirel bir perspektifle çözümlenecektir.

Anahtar Kelimeler

Pragmatizm , Marksizm , doğalcı metafizik , insan etkinliği , diyalektik

Kaynakça

• Anderson, Kevin. “On Hegel and the Rise of Social Theory: A Critical Appreciation of Herbert Marcuse’s Reason and Revolution, Fifty Years Later.” Sociological Theory 11:3 (1993), 243-267. https://doi.org/10.2307/201970. google scholar
• Baç, Murat. Epistemoloji. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2011. google scholar
• Bilgiç, Meriç. “Dewey’in Pragmatizmi.” FLSF 22 (2016): 352-368. google scholar
• Calhoun, Craig ve Karaganis, Joseph. “CriticaL Theory.” Handbook of Social Theory, Düz. George Ritzer ve Barry Smart, London: Sage PubLications, 2001. google scholar
• Çelik, Sara. “Önsöz”, Pragmatizm, Pratik Bir Felsefe, Seçme Yazılar. Derleyen ve Çeviren Sara Çelik, İstanbul: Doruk Yayıncılık, 2008. google scholar
• Dewey, John. “Felsefenin Yeniden Yapılanmasında Bilimsel Etken”, Pragmatizm, Pratik Bir Felsefe, Seçme Yazılar, Derleyen ve Çeviren Sara Çelik, İstanbul: Doruk Yayıncılık, 2008. google scholar
• Dewey, John. John Dewey’s Philosophy of Spirit, with 1897 Lecture on Hegel, New York: Fordham University Press, 2010. google scholar
• Franzen, Erich. “Review of Reason and RevoLution”, American Sociological Review, 7(1) (1942), 128. google scholar
• Gülenç, Kurtul. Frankfurt Okulu, İstanbul: Ayrıntı YayınLarı, 2015. google scholar
• Hook, Sidney. “Reason and Revolution.” New Republic 105 (1941): 90-91. google scholar
• Hook, Sidney. “Review of Marcuse, Reason and RevoLution,” Living Age, 360 (1941), 595. google scholar
• Hook, Sidney. “The Meaning of Marxism.” The Modern Quarterly 4 (1930-1931): 430-435. google scholar
• Hook, Sidney. From Hegel to Marx, Michigan: The UniversitY of Michigan Press, 1962. google scholar
• Hook, Sidney. The Understanding of Karl Marx. New York:Camelot Press, 1934. google scholar
• Horkheimer, Max. Akıl Tutulması. Çeviren Orhan Koçak. İstanbuL: Metis, 1998. google scholar
• Horkheimer, Max. Geleneksel ve Eleştirel Kuram. Çeviren Mustafa Tüzel. Ankara: YKY, 2005. google scholar
• Jeffries, Stuart. Büyük Uçurum Oteli: Frankfurt Okulu’ndan Yaşam Öyküleri. Çeviren Banu Karakaş. İstanbul: Monitor Kitap, 2024. google scholar
• Korsch, Karl. Marxism and Philosophy, Çeviren Fred Halliday. New York: Monthly Review Press Classics, 2008. google scholar
• Lapoujade, David. William James, Ampirizm ve Pragmatizm. Çeviren Nusret Polat. İstanbul: Bağlam Yalıncılık, 2009. google scholar
• Legg, Catherine ve Hookway, Christopher. “Pragmatism”, Stanford Encyclopedia of PhiLosophy. Erişim 28 Şubat 2025, https://pLato.stanford.edu/entries/pragmatism/ google scholar
• Levine, Norman. Divergent Paths: Hegel in Marxism and Engelsism. Lanham: Lexington Books, 2006. google scholar
• Marcuse, Herbert. Reason and Revolution. Abingdon:Routledge Classics, 2023. google scholar
• Marx,Karl ve Engels, Friedrich. Alman İdeolojisi (Feuerbach), Çeviren Sevim Belli. Ankara: Sol Yayınları, 1992. google scholar
• Mclellan, David. Marxism after Marx, London: Macmillan Press 1998. google scholar
• PheLps, Christopher. Young Sidney Hook: Marxist and Pragmatist. New York: Cornell University Press, 1997. google scholar
• Shapiro, Edward S. “Remembering Sidney Hook”. Erişim 17 Temmuz 2025, https://www.nas.org/academic-questions/35/3/rememberingsidney-hook/pdf. google scholar
• Shook, John R. Pragmatizm. Çeviren Celal Türer. Ankara: Fol YayıncıLık, 2021. google scholar
• Sidorsky, David ve Talisse, Robert. “Sidney Hook”, Stanford Encyclopedia of Philosophy. Erişim 28 Şubat 2025, https://pLato.stanford. edu/entries/sidney-hook/ google scholar
• Wheatlend, Thomas. The Frankfurt School in Exile, Minnesota: University of Minnesota Press, 2009. google scholar
• Wiggershaus, Rolf. The Frankfurt School: Its History, Theories, and Political Significance. Cambridge: MIT Press, 1995. google scholar