Eski Yunan Düşüncesinde Adaletin Soy Kütüğü: Homeros, Hesiodos ve Solon
Öz
Felsefedeki diğer pek çok kavram gibi adalet kavramının da bir tarihi bulunmaktadır. Eski Yunan düşüncesi bağlamında adalet kavramının kökleri Epik ve Arkaik Yunan şairlerine dek uzanmaktadır. Homeros, Hesiodos ve Solon, söz konusu şairlerden en eskileri ve etkililerindendir. Elinizdeki makalenin amacı, adı geçen ozanlar üzerinden adaletin soy kütüğünü çıkartmaya başlamaktır. Bu amaçla çalışmada, literatür ve çevirilerde genellikle adalet kavramıyla ilişkilendirilen “themis” ve “dikē” sözcüklerinin kullanımları irdelenmiştir. Literatür ve çevirilerdeki temel sorun, ilgili sözcüklerin belirli bir tarihsel uğrakta kazandıkları anlamların, sözü edilen uğraktan önceki kullanımlara yüklenmesidir. Bu açıdan makalenin birinci savı; Homeros, Hesiodos ve Solon’da “themis” ile “dikē”nin “adalet” ve adaletle ilgili “hak,” “hukuk,” “yasa” gibi anlamlara gelmemesidir. İkinci sav, “themis” arka planında “dikē”nin Homeros’tan Solon’a dek geçirdiği değişimin, daha sonra doğacak olan adalet kavramına giden yolu açmasıdır. İleri sürülen bu iki sav, “themis” ve “dikē”nin tek bir özsel anlamdan çok birbirine bir şekilde benzeyen çeşitli kullanım8 larının bulunduğunun ve bu kullanımların zaman içinde dönüşüme uğradığının gösterilmesiyle temellendirilmiştir. Söz konusu türden bir gerekçelendirme çabasına uygun olarak, köken üzerine baştan tümel bir önerme sunan eti8 molojik yöntemden değil, her bir bağlama ait tikel önermelerden hareket eden semantik yöntemden yararlanılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Allen, T. W. (ed.). Homeri Ilias. Vol. Il-lll. Oxford: Clarendon Press, 1931. google scholar
- Adkins, Arthur W. H. “Homeric Ethics,” A New Companion to Homer. Ed. Ian Morris & Barry Powell, 694-713. Leiden: Brill, 1997. google scholar
- Adkins, Arthur W. H. Poetic Craft in the Early Greek Elegists, Chicago: University of Chicago, 1985. google scholar
- Allan, William. “Divine Justice and Cosmic Order in EarlY Greek Epic.” The Journal of Hellenic Studies 126 (2006): 1-35. google scholar
- Almeida, J. A. “Solon’s Reception of Hesiod’s Works and Days.” The Oxford Handbook of Hesiod. Ed. Alexander C. Loney & Stephen Scully, 193-206. New York: Oxford UniversitY Press, 2018. google scholar
- Arthur, Marylin B. “Cultural Strategies in Hesiod’s TheogonY: Law, Family, Society.” Arethusa 15, 1 (1982): 63-82. google scholar
- Beneviste, Emile. Le Vocabulaire des Institutions Indo-Europeennes, Vol. 2. Paris: Les Editions de Minuit, 1974. google scholar
- BLaise, Fabienne. "Poetics and Politics: Tradition Re-Worked in Solon’s ‘Eunomia’ (Poem 4).” Solon's of Athens: New Historical and Philological Approaches. Ed. Josine H. Blok & Andre P. M. H. Lardinois, 114-133. Leiden: BriLL, 2006. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Düşünce Tarihi, Eskiçağ Felsefesi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erdoğan Önen
*
0000-0003-3035-446X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
7 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
23 Mart 2025
Kabul Tarihi
5 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: 63