Araştırma Makalesi

Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine

Sayı: 52 18 Temmuz 2020
PDF İndir
EN TR

Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine

Öz

Schopenhauer’a göre bedenimiz ve buna bağlı olarak ortaya çıkan arzu ve isteklerimiz varlığın ve bilginin temelini oluşturur. Bedenimiz, yalnızca canlı varoluşumuzun cisimsel dayanağı değildir; aynı zamanda zihinsel edimlerimizin, bir başka ifadeyle, akıl sahibi bir varlık olarak düşünüyor oluşumuzun koşulu konumundadır. Öte yandan yalnızca insan değil, organik ve inorganik tüm varlık alanı, bedensel istemenin yöneldiği gerçekliği tesis etmektedir. Çünkü isteme (Wille), bütünüyle gerçekliğin kendisinde ve tek tek nesnelerinde kendini gösteren kendinde-şeydir. Schopenhauer kendinde-şeyin isteme olduğunu ileri sürer. Kant, ilk nedenin bilinemezliğini, aklın nedenleri sonsuzca arama eğilimine bağlamıştır. Üçüncü antinomi olarak bilinen bu durum, Kant’ın nedensellik ilkesini, bir ilk nedenin varlığının olanaksızlığına taşır. Schopenhauer’ın ünlü Kant eleştirileri bu noktadan beslenir ve onu kendi nedensellik ve uzay-zaman teorisini kurmaya iter. Schopenhauer bunu yeter sebep ilkesi çerçevesinde yapmaktadır. Eldeki çalışmada bu ilkenin Schopenhauer tarafından ünlü dörtlü kök öğretisi içinde ele alınışı incelenmektedir. Schopenhauer’a göre dört ayrı nesne sınıfını yöneten dört ayrı ilke bulunur. Bunların birincisi oluşun yeter sebep ilkesidir; bu ilke fiziksel nesneler alanını yönetmektedir. İkincisi bilginin yeter sebep ilkesidir; bu ilke ise mantıksal nesneler alanını yönetmektedir. Üçüncüsü ise varlığın yeter sebep ilkesidir; bu ilke de matematiksel nesneler sınıfını yönetmektedir. Dördüncü ve sonuncusu ise eylemin yeter sebep ilkesidir ve o da moral nesneler dünyasını yönetir. Tam da bu sonuncu ilke, Schopenhauer’ın isteme metafiziğine giden yolu açar. Onun, geleneksel metafizik karşısındaki özgün yorumu bu noktada ortaya çıkar. Bu çalışma, bu filozofun daha sonraki, pratik denebilecek eğilimlerinin teorik köklerini incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aristoteles. Metafizik. Çeviren Ahmet Arslan. İstanbul: Sosyal yayınlar, 2012.
  2. Caldwell, William. “Schopenhauer’s Criticism of Kant.” Mind 16, No. 63 (1891): 355-374.
  3. Copleston, Frederick. Nihilizm ve Materyalizm. Çeviren Deniz Canefe. İstanbul: İdea Yayınları, 1996.
  4. Gardiner, Patrick. Schopenhauer. Bristol: Thoemmes Press, 1997.
  5. Hamlyn, David W. “Schopenhauer on the Principle of Sufficient Reason.” Schopenhauer: His Philosophical Achievement. Ed. Michael Fox. Brighton: Harvester Press, 1980.
  6. Janaway, Christopher. Schopenhauer: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press, 2002.
  7. Leibniz, Gottfried Wilhelm. New Essays on Human Understanding. Philosophical Essays. Ed. R. Ariew and D. Garber. Indianapolis: Hackett Publishing, 1989.
  8. Schopenhauer, Arthur. Die Welt als Wille und Vorstellung I. Sämtliche Werke in fünf Bänden - Band I. Frankfurt a. M.: Suhrkamp, 1986.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

22 Şubat 2020

Kabul Tarihi

7 Mayıs 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 52

Kaynak Göster

APA
Hoşgör, K. (2020). Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine. Felsefe Arkivi, 52, 41-58. https://izlik.org/JA48HF43HF
AMA
1.Hoşgör K. Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine. Felsefe Arkivi. 2020;(52):41-58. https://izlik.org/JA48HF43HF
Chicago
Hoşgör, Kubilay. 2020. “Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine”. Felsefe Arkivi, sy 52: 41-58. https://izlik.org/JA48HF43HF.
EndNote
Hoşgör K (01 Temmuz 2020) Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine. Felsefe Arkivi 52 41–58.
IEEE
[1]K. Hoşgör, “Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine”, Felsefe Arkivi, sy 52, ss. 41–58, Tem. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48HF43HF
ISNAD
Hoşgör, Kubilay. “Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine”. Felsefe Arkivi. 52 (01 Temmuz 2020): 41-58. https://izlik.org/JA48HF43HF.
JAMA
1.Hoşgör K. Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine. Felsefe Arkivi. 2020;:41–58.
MLA
Hoşgör, Kubilay. “Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine”. Felsefe Arkivi, sy 52, Temmuz 2020, ss. 41-58, https://izlik.org/JA48HF43HF.
Vancouver
1.Kubilay Hoşgör. Schopenhauer’ın Yeter Sebep İlkesinin Dörtlü Kökü Üzerine. Felsefe Arkivi [Internet]. 01 Temmuz 2020;(52):41-58. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48HF43HF