Household Decision-Making Dynamics in Türkiye: An Analysis of Selected Indicators

Öz

Using data from the 2021 Family Structure Survey, this study examines the factors influencing decision-making within households in Türkiye, focusing on household headship and decisions related to major expenditures, shopping, and cooking through specialisation, bargaining power, and gender roles. The results from the linear probability model highlight that age seniority plays a significant role in determining household headship, while employment status affects headship, which emphasises time availability as a key factor in decision-making. Regarding decisionmaking on expenditures, shopping, and cooking, mixed but interesting findings emerged. The multinomial logistic regression results reveal that a wife’s higher education increases the relative risk ratio for female-dominant decision-making in traditionally male-dominated areas. Additionally, men’s traditional gender attitudes significantly hinder egalitarian decision-making across all areas, limiting shared decision-making. These results underscore the persistent impact of gender roles and time constraints on households, suggesting that changes in employment structures and the promotion of egalitarian attitudes are critical for fostering equality in household decisionmaking.

Anahtar Kelimeler

• Decision-making
• gender roles
• bargaining power
• time allocation
• final decision

Türkiye’de Hane İçi Karar Alma Dinamikleri: Seçilmiş Göstergelerin Analizi

Öz

2021 Aile Yapısı Araştırması verilerini kullanan bu çalışma, Türkiye’deki hanehalklarında karar alma süreçlerini etkileyen faktörleri incelemekte ve hanehalkı sorumlusu olma, harcamalar, alışveriş ve yemek yapmaya ilişkin kararları uzmanlaşma, pazarlık gücü ve toplumsal cinsiyet rolleri çerçevesinde ele almaktadır. Doğrusal olasılık modeli sonuçları yaş kıdeminin hanehalkı sorumlusunu belirlemede önemli bir rol oynadığını, aynı zamanda istihdam durumunun da zaman uygunluğu açısından karar alma süreçlerinde kilit bir faktör olarak hanehalkı sorumlusu olma olasılığını etkilediğini göstermektedir. Harcamalar, alışveriş ve yemek yapma konusundaki karar alma süreçlerine ilişkin olarak karmaşık ama ilginç bulgular sunulmuştur. Multinominal lojistik regresyon sonuçları, kadının daha yüksek eğitim seviyesinin, geleneksel olarak erkek egemen alanlarda kadın baskınlığı yönünde göreli risk oranını artırdığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, erkeklerin geleneksel toplumsal cinsiyet tutumları, tüm alanlarda eşitlikçi karar alma süreçlerini önemli ölçüde engelleyerek ortak karar alma imkanlarını sınırlamaktadır. Bu sonuçlar, toplumsal cinsiyet rollerinin ve zaman kısıtının haneler üzerindeki kalıcı etkilerini vurgulamakta ve istihdam yapısındaki değişikliklerin ve eşitlikçi tutumların teşvik edilmesinin, hanelerde karar alma süreçlerinde eşitliği sağlamada kritik öneme sahip olduğunu önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Karar alma
• cinsiyet rolleri
• pazarlık gücü
• zaman tahsisi
• son karar

Kaynakça

1. Aydinbakar, A. (2023). Intergenerational transmission of married women’s employment in Japan. The Singapore Economic Review, 68(06), 2225-2242. google scholar
2. Bayar, Y., Sezgin, H. F., Öztürk, Ö. F., & Şaşmaz, M. Ü. (2020). Financial literacy and financial risk tolerance of individual investors: Multinomial logistic regression approach. SAGE Open, 10(3), 2158244020945717. google scholar
3. Becker, G. S. (1993). A treatise on the family: Enlarged edition. Harvard university press. google scholar
4. Bertocchi, G., Brunetti, M., & Torricelli, C. (2014). Who holds the purse strings within the household? The determinants of intra-familY decision making. Journal of Economic Behavior and Organization, 101, 65-86. google scholar
5. Browning, M., Chiappori, P.-A., & Weiss, Y. (2007). Family Economics. Cambridge University Press, Cambridge. google scholar
6. Cengiz, E. (2009). Satın alma kararlarında ailedeki eşlerin etkisi ve bu etkiyi şekillendiren değişkenler. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(1), 207-228. google scholar
7. Chikhungu, L. C., Amos, M., Kandala, N., & Palikadavath, S. (2021). Married women’s experience of domestic violence in Malawi: New evidence from a cluster and multinomial logistic regression analYsis. Journal of Interpersonal Violence, 36(17-18), 8693-8714. https://doi.org/10.1177/0886260519858415 google scholar
8. Çinar, G. N., Akbayrak, T., Gürşen, C., Baran, E., Üzelpasacı, E., Nakip, G., ... & Özgül, S. (2020). Factors related to primary dysmenorrhea in Turkish women: A multiple multinomial logistic regression analYsis. Reproductive Sciences, 28(2), 381-392. google scholar

9. Gomez-Valle, R., & Holvoet, N. (2022). Incomes, employment and gender roles: understanding women’s intrahousehold decision-making participation in Nicaragua. Fulbright Review of Economics and Policy, 2(1), 61-91. google scholar
10. Hitczenko, M. (2024). Division of financial responsibility within mixed-gender couples. Journal of Family and Economic Issues, 1-17. google scholar
11. Karakaş Aydınbakar, A. (2024). Intergenerational transmission of maternal employment and daughters’ career paths: Evidence from the 2021 Family Structure Survey. Sosyal Politikalar Dergisi, 24(64). google scholar
12. Klesment, M., & Van Bavel, J. (2022). Women’s relative resources and couples’ gender balance in financial decision-making. European Sociological Review, 38(5), 739-753. google scholar
13. Lührmann, M., & Maurer, J. (2007). Who wears the trousers? A semiparametric analysis of decision power in couples (No. CWP25/07). Cemmap working paper. google scholar
14. Masoumi, H., Rooijen, M. V., and Sierpinski, G. (2020). Children’s independent mobility to school in seven European countries: A multinomial logit model. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(23), 9149. https://doi.org/10.3390/ ijerph17239149 google scholar
15. Özveren, A. D., & Dama, Ö. Ü. N. (2022). Türkiye’de toplumsal cinsiYet eşitsizliğine dair mevcut durum algısı. Çalışma İlişkileri Dergisi, 13(1), 107-122. google scholar
16. Parolin, Z., Schmitt, R., Esping-Andersen, G., and Fallesen, P. (2023). The Intergenerational Persistence of PovertY in High-Income Countries, IZA Discussion Papers, No. 16194, Institute of Labor Economics (IZA), Bonn google scholar
17. Stanfors, M., & Bergvall, M. (2024). Intergenerational Transmission of Divorce in Sweden, 1920-2015. Demography, 11550717. google scholar
18. Turkish Statistical Institution (2024). Labor statistics. google scholar
19. Turkish Statistical Institution (TurkStat) (2015). Time use survey 2014-2015. google scholar
20. Ugur, Z., Yıldız, E., & Doğan, R. Y. (2023). Türkiye’de çalişan kadinlarin küçük çocuklarina kim bakiyor?. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 93-128. google scholar
21. Wang, Z., Lou, Y., and Zhou, Y. (2020). Bargaining power or specialization? Determinants of household decision making in Chinese rural migrant families. Sage Open, 10(4), 2158244020980446. google scholar
22. Wellington, O. A. (2022). Social norms or socioeconomic dynamics: determinants of gender-equal intra-household decision-making. SN Social Sciences, 2(11), 245. google scholar
23. Yüzer, İ., & Demez, G. (2021). Ataerkil güç ilişkileri bağlamında baba-oğul etkileşimi Father-son interaction in the context of patriarchal power relations. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 4(1), 15-34. google scholar