Ali Ufki’nin Mecmua-i Saz ü Söz’ündeki İlaç Reçeteleri
Öz
Ali Ufki (Wojciech Bobowski, Albertus Bobovius,
1610?–1675?), Osmanlı-Leh savaşında (1633-34) esir düşmüş bir Polonyalı
asilzadedir. Yirmi yıl boyunca Topkapı Sarayında müzisyen, müzik hocası ve
tercüman olarak görev yapmıştır. Türk klasik ve halk müziğine ait beste ve
güfteleri içeren Mecmua-i Saz ü Söz adlı bir eseri vardır. Bu eserinin
sayfa kenarlarına hastalıkların tedavisinde kullanılan reçeteler
kaydedilmiştir. Bu makalenin hedefi Mecmua-i Saz ü Söz’ün Londra’daki
yazma nüshasındaki (BL-Sloane 3114) ilaç reçetelerini incelemek ve içerdikleri
bitki ve farmasötik drogların kullanım ve etkilerini belirlemektir. Reçetelerin
kullanım amaçlarının, bilimsel çalışmalar ile
saptanmış etkiler ile desteklendiği belirlenmiştir. Reçetelerin bir kısmı
günümüz etnobotanik kullanımlar ile uyum içindedir. Reçeteler, bitlenme, baş
ağrısı, öksürük, bel ağrısı, ağız kokusu, ishal, yaralanma gibi
rahatsızlıkların tedavisiyle ilgilidir. Reçeteler hem dahilen hem de haricen kullanılmaya yöneliktir.
İlâçlar macun, dekoksiyon, merhem gibi farmasötik formları içerir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Kut, Turgut. “Ali Ufki Bey”, TDV İslam Ansiklopedisi. 2: 456-457. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1989.
- 2. Cevher, Muharrem Hakan. “Ali Ufki Bey ve Haza Mecmua-I Saz-Ü Söz (Transkripsiyon, İnceleme).” Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, 1995.
- 3. Behar, Cem. Saklı Mecmua - Ali Ufki’nin Bibliotheque National France’deki (Turc292) Yazması. İstanbul : Yapı Kredi Yayınları, 2008.
- 4. Neudecker, Hannah. “Wojciech Bobowski and His Turkish Grammar (1666).” Dutch Studies in Near Eastern Languages and Literatures, 2 (1996): 169–192.
- 5. Ali Ufki, Ali Ufkî Hayatı, Eserleri ve Mecmûa-İ Saz Ü Söz. Hazırlayan Şükrü Elçin. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1976.
- 6. Uluçay, Çağatay. “Mecmua-i Saz-Ü Söz.” Türk Musikisi Dergisi, 2 (1948):14.
- 7. Rıza Nur. “Un Manuscrit Du Milieu Du Xvii Siècle Sur Lamusique Et La Poéste Turques Türk Birlik Revüsü.” I, 2(1932):26-32.
- 8. Baytop, Turhan. Türkiye’de Bitkilerle Tedavi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Ltd Şti, 1999.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2018
Gönderilme Tarihi
1 Mayıs 2018
Kabul Tarihi
16 Mayıs 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 19 Sayı: 2