Derleme

Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler

Cilt: 41 Sayı: 2 30 Ağustos 2021
PDF İndir
EN TR

Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler

Öz

Adalete ilişkin karar alma ahlak psikolojisi alan yazınında en önemli konulardan biri olarak kabul edilmektedir. Bulgular, kişilerin diğerlerinden daha azına (dezavantajlı haksızlık) veya daha fazlasına sahip oldukları durumlarda (avantajlı haksızlık) adalete ilişkin hassasiyetlerinden ötürü bedel ödeyerek haksızlığı reddettiklerini göstermektedir. Gelişimsel psikoloji alanındaki incelemelere göre haksızlıktan kaçınma olarak adlandırılan bu davranışın ortaya çıkmasının altında farklı mekanizmalar rol oynayabilir. Haksızlıktan kaçınma davranışının ortaya çıktığı yaşa ilişkin kültürel farklılıkları inceleyen çalışmalar, farklı kültürlerde dezavantajlı haksızlıktan kaçınma davranışının benzer bir gelişimsel seyre sahip iken; avantajlı haksızlıktan kaçınmanın farklı yaşlarda ortaya çıktığını göstermektedir. Bu durum, avantajlı haksızlıktan kaçınma davranışının ortaya çıktığı yaşa ilişkin sosyalleşme pratiklerinin ve kültürel faktörlerin rolünün daha baskın olduğuna işaret etmektedir. Buna paralel olarak, bu derleme çalışmasında öncelikle, güncel ahlak psikolojisi alan yazınındaki adalete ilişkin hakim yaklaşımlara değinilmiş, ardından haksızlıktan kaçınma davranışını gelişimsel boyutta ele alan çalışmalar kültürel farklar gözetilerek özetlenmiştir. Birlikte ele alındığında, önceki çalışmalar haksızlıktan kaçınma davranışına ilişkin stratejilerin zenginleşmesini yaşla beraber sosyal bağlamın ve itibar kaygısının rolünün artmasıyla açıklamaktadır. Buradan hareketle, farklı kültürlerde farklı sosyal pratiklerin itibar kaygısını azaltmada işlevsel bir rolü olduğu ve bu durumun özellikle avantajlı haksızlıktan kaçınma davranışına ilişkin davranışların gelişimsel seyrinde kültürlerarası farklara yol açtığı düşünülmektedir. Bununla birlikte, güncel çalışmaların sonuçları ele alındığında, bu dinamiklerin anlaşılması için bireyci ve toplulukçu ikili sınıflandırması üzerinden yapılan açıklamaların yetersiz kaldığı görülmektedir. Gelecek çalışmalarda bireyci ve toplulukçu ikili sınıflandırması üzerinden yapılan açıklamaların ötesine geçebilmek için, toplumdaki belirli sosyalleşme dinamiklerinin rollerini, ailedeki ebeveyn beklentilerini ve akrabalarla yaygın olarak kabul gören sosyal etkileşim uygulamalarının rollerini daha detaylı incelemenin ilgili alana önemli ölçüde katkı sunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Makalenin yazım sürecinde gösterdikleri değerli destek ve önerileri için Dr. Öğr. Üyesi Hasan Galip Bahçekapılı, Prof. Dr. Sevim Cesur ve Doç. Dr. Mehmet Harma’ya teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

  1. Acun, E. ve Karakelle, S. (2019). 4-6 yaş çocuklarında kaynak dağıtımında eşitsizlikten kaçınmayı etkileyen faktörlerin incelenmesi. Psikoloji Çalışmaları, 39(1), 99-119. DOI: 10.26650/SP2018-0034 google scholar
  2. Acun, E. ve Karakelle, S. (2019). 4-6 yaş çocuklarında kaynak dağıtımında eşitsizlikten kaçınmayı etkileyen faktörlerin incelenmesi. Psikoloji Çalışmaları, 39(1), 99-119. DOI: 10.26650/SP2018-0034 google scholar
  3. Baumard, N., Mascaro, O. ve Chevallier, C. (2012). Preschoolers are able to take merit into account when distributing goods. Developmental Psychology, 48(2), 492- 498. https://doi.org/10.1037/a0026598 google scholar
  4. Baumard, N., Mascaro, O. ve Chevallier, C. (2012). Preschoolers are able to take merit into account when distributing goods. Developmental Psychology, 48(2), 492- 498. https://doi.org/10.1037/a0026598 google scholar
  5. Benenson, J. F., Pascoe, J. ve Radmore, N. (2007). Children’s altruistic behavior in the dictator game. Evolution and Human Behavior, 28(3), 168-175. https://doi.org/10.1016/j. evolhumbehav.2006.10.003 google scholar
  6. Benenson, J. F., Pascoe, J. ve Radmore, N. (2007). Children’s altruistic behavior in the dictator game. Evolution and Human Behavior, 28(3), 168-175. https://doi.org/10.1016/j. evolhumbehav.2006.10.003 google scholar
  7. Bereby-Meyer, Y ve Fiks, S. (2013). Changes in negative reciprocity as a function of age. Journal of Behavioral Decision Making, 26(4), 397-403. https://doi.org/10.1002/bdm.1768 google scholar
  8. Bereby-Meyer, Y ve Fiks, S. (2013). Changes in negative reciprocity as a function of age. Journal of Behavioral Decision Making, 26(4), 397-403. https://doi.org/10.1002/bdm.1768 google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2021

Gönderilme Tarihi

26 Ekim 2020

Kabul Tarihi

21 Ocak 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 41 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aktaş, B. (2021). Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler. Studies in Psychology, 41(2), 403-425. https://izlik.org/JA73DL44ZG
AMA
1.Aktaş B. Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler. Studies in Psychology. 2021;41(2):403-425. https://izlik.org/JA73DL44ZG
Chicago
Aktaş, Büşra. 2021. “Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler”. Studies in Psychology 41 (2): 403-25. https://izlik.org/JA73DL44ZG.
EndNote
Aktaş B (01 Ağustos 2021) Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler. Studies in Psychology 41 2 403–425.
IEEE
[1]B. Aktaş, “Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler”, Studies in Psychology, c. 41, sy 2, ss. 403–425, Ağu. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA73DL44ZG
ISNAD
Aktaş, Büşra. “Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler”. Studies in Psychology 41/2 (01 Ağustos 2021): 403-425. https://izlik.org/JA73DL44ZG.
JAMA
1.Aktaş B. Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler. Studies in Psychology. 2021;41:403–425.
MLA
Aktaş, Büşra. “Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler”. Studies in Psychology, c. 41, sy 2, Ağustos 2021, ss. 403-25, https://izlik.org/JA73DL44ZG.
Vancouver
1.Büşra Aktaş. Adalete İlişkin Hassasiyetlerin Gelişimsel İzleri: Haksızlıktan Kaçınma Davranışına İlişkin Güncel İncelemeler. Studies in Psychology [Internet]. 01 Ağustos 2021;41(2):403-25. Erişim adresi: https://izlik.org/JA73DL44ZG

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680