Boşanmayla Parçalanmış Ailede Çocuğun Boşanma Sonrası Yaşam Deneyimleri: Ebeveyne Yabancılaşmaya İlişkin Nitel Bir Araştırma

Öz

Aile; çocuğun sağlıklı kimlik gelişimiyle, birey olabilme ve sosyalleşebilme süreci için en doğal ve birincil ortamdır. Parçalanmış aile ise ölüm, boşanma ve ayrılma olaylarıyla şekillenen aile türüdür. Çalışmada; boşanmayla parçalanmış ailedeki çocuğun, boşanma ve bağlantılı süreçlerde özellikle velayetini alamamış ebeveynine karşı yabancılaşabilmesi durumu ele alınmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın amacı; ebeveynlerinin boşanma davasının sonuçlanmasına kadarki süreci 18 yaşından küçükken geçirmiş ergin bireylerin ebeveyne yabancılaşma konusundaki deneyimlerini, aile içi etkileşim örüntüleri üzerinden geliştirilen yapısal aile sistemleri kuramı aracılığıyla ortaya koymak ve bu konuyla ilişkili çözüm önerileri geliştirmektir. Bu doğrultuda 29 özneyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulardan biri; boşanma öncesi dönemde görülen aile içi işlevsel olmayan etkileşim örüntülerinin, yabancılaşma deneyiminin bu dönemde temellenmesiyle bağlantılı oluşudur. Boşanmanın ve beraberinde yaşanan sorunların ise bu temelin üzerine eklemlenerek yabancılaşmayı güçlendiren dönüm noktaları görevi gördüğü anlaşılmıştır. Öznelerin ebeveynlerine karşı duygu ve düşüncelerinin, aile içi işlevsel olmayan ilişkiler nedeniyle yaşananların ve boşanmanın getirisiyle şekillendiği; boşanma sonrasında, öncesi olmayan bir yabancılaşmayı deneyimlediğini ifade eden bir özne olmadığı görülmüştür. Araştırmayla elde edilen bulgulara göre en belirgin öneriler; boşanmayla ilişkili tüm aşamalar boyunca ebeveyne yabancılaşma bağlamına özel olarak oluşturulacak bir aile danışmanlığı hizmetinin verilmesi ve velayet davalarında bir seçenek olan ortak velayet uygulamasının uygun görülen aileler için yaygınlaştırılmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Ebeveyne yabancılaşma
• yapısal aile sistemleri kuramı
• boşanmayla parçalanmış aile
• boşanma
• velayet

Etik Beyan

Çalışmada araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur. Aynı isimli yüksek lisans tezi için Hacettepe Üniversitesi Senatosu Etik Komisyonunun 27/10/2020 tarih ve 35853172-300 sayılı izni alınmıştır.

Family Life Experiences of Children After Divorce: A Qualitative Research Parental Alienation

Öz

The family is the most natural and primary environment for the transformation of a child to an individual with healthy identity development and socialization. A divorced family is a type of family formed by death, divorce, and separation. The current study examines the alienation experiences of a child in a divorced family and the parents, especially the one who was unable to obtain custody after divorce, and the relevant processes. In this regard, the study discusses the experiences of adult individuals who underwent the process until the conclusion of the divorce case of their parents, which occurred before they reached the age of 18 years, and the resultant alienation from their parents. Experiences were revealed using structural family systems theory, which was developed through family interaction patterns. The study intends to recommend solutions to this issue. Toward this end, it conducts in-depth interviews with 29 subjects. The findings indicate that dysfunctional interaction patterns within the family witnessed prior to the before divorce period are related to the grounding of alienation experiences. The study observes that divorce and relevant issues are added to the process (before, during and after divorce) and strengthen alienation. The feelings and thoughts of the subjects toward their parents were formed by events experienced due to dysfunctional relationships within the family and the consequences of divorce. After the divorce, it has been observed that the alienation that the subjects experienced stemmed from their before divorce experiences. Based on the results, the study puts forward the most evident recommendations: To provide family counseling services specifically in the context of parental alienation throughout the stages of divorce and to popularize the practice of joint custody, which is an option in custody cases, for families deemed appropriate.

Anahtar Kelimeler

• Parental alienation
• structural family systems theory
• divorced family
• divorce
• custody

Etik Beyan

Research and publication ethics were complied with in the study. Permission of Hacettepe University Senate Ethics Commission dated 27/10/2020 and numbered 35853172-300 was received for the master's thesis of the same name.

Kaynakça

1. Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü (2011). Tek Ebeveynli Aileler (1. Baskı). Ankara: T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü. google scholar
2. Aktaş, Ö. (2011). Boşanma nedenleri ve boşanma sonrasında karşılaşılan güçlükler. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü). google scholar
3. Akün, E. (2013). Yapısal aile sistemleri kuramı bağlamında ergenlik döneminde aile yapısı ve ergenlik dönemi sorunları. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 53(1), 85-116. google scholar
4. Amato, P. R., Booth, A. (1996). A prospective study of divorce and parent-child relationships. Journal of Marriage and The Family, 58(2), 356-365. google scholar
5. Amato, P. R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal ofMarriage and the Family, 62, 1269-1287. google scholar
6. Baker, A. J. L., Bone, J. M., BComm, B. L. (2014). The High Conflict Custody Battle-Protect Yourself & Your Kids From a Toxic Divorce. google scholar
7. İçinde W. Derooy (Ed.), False Accusations & Parental Alineation (ss. 7-211). Oakland: New Harbinger Publications, Inc. google scholar
8. Bernet, W., Wilfrid von B.G., Baker, A. J. L., Morrison, S. L. (2010). Parental alienation, DSM-V, and ICD-11. The American Journal of Family Therapy, 38(2), 76-187. google scholar

9. Bone, M. J., Walsh, M. R. (1999). Parental alienation syndrome: How to detect it and what to do about it. The Florida Bar Journal, 73(3), 44-48. google scholar
10. Drozd, L. M., Olesen, N. W. (2004). Is it abuse, alienation and/or estrangement? A decision tree. Journal of Child Custody, 1, 65-106. google scholar
11. Dunne, J. E., Hedrick, M. (1994). The parental alienation syndrome. Journal of Divorce & Remarriage, 21(3-4), 21-38. google scholar
12. Fishman, C., Fishman, T. (2003). Structural Family Therapy. İçinde G. Sholevar, L. D. Schoweri (Ed.), Textbook of Family and Couples Therapy: Clinical Applications (ss. 35-54). Washington, DC: American Psychiatric Pres. google scholar
13. Gardner, R. A. (1985). Recent trends in divorce and custody litigation. Academy Forum, 29, 3-7. google scholar
14. Gardner, R. A. (2001). Parental alienation syndrome (pas). Sixteen years later academy forum. A Publication of The American Academy of Psychoanalysis, 45, 10-12. google scholar
15. Gardner, R. A. (2002). Parental alienation syndrome vs. parental alienation: Which diagnosis should evaluators use in child-custody disputes?. The American Journal of Family Therapy, 30, 93-115. google scholar
16. Gardner, R. A. (2003). Introduction. İçinde R. A., Gardner, S. R., Sauber, Lorandos, D. (Ed.), The International Handbook of Parental Alienation Syndrome: Conceptual, Clinical And Legal Considerations (2006) (ss. 5-11). Springfield, IL: Charles C. Thomas. google scholar
17. Gardner, R. A. (2004). The relationship between the parental alienation syndrome (pas) and the false memory syndrome (fms). Am J Fam Ther, 32, 79-99. google scholar
18. Geniş, M., Toker, B., Şakiroğlu, M. (2019). Boşanmanın çocuklara etkisi, çocuğa söylenmesi ve ebeveyn yabancılaşması: Derleme çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3, 190-199. google scholar
19. Johnston, J. R., Campbell, L. E. G., Mayes, S. S. (1985). Latency children in post-separation and divorce disputes. Journal of the American Academy of Child Psychiatry, 24, 63-574. google scholar
20. Johnston, J. R. (1994). High-conflict divorce. The Future of Children-Children and Divorce, 4, 165-182. google scholar
21. Kelly, J. B., Johnston, J. R. (2001). The alienated child-a reformulation of parental alienation syndrome. Fam Court Rev, 39, 249-266. google scholar
22. Kline, M., Tschann, J. M., Johnston, J. R., Wallerstein, J. S. (1991). Children’s adjustment in joint and sole physical custody families. Develop-mental Psychology, 25, 430-38. google scholar
23. Krysik, J. L., Finn, J. (2015). Etkili uygulama için sosyal hizmet araştırması (ss. 187, 210) (E. Erbay, Çev.). Ankara: Nika Yayınevi. google scholar
24. Kümbetoğlu, B. (2005). Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma (1. Baskı) (ss. 151-154). İstanbul: Bağlam Yayıncılık. google scholar
25. Minuchin, S. (1974). Families & Family Therapy (ss. 2, 51-242). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. google scholar
26. Nichols, M. P. (2013). Yapısal Aile Terapisi. O. Gündüz (Çev.). Aile Terapisi Kavramlar ve Yöntemler (ss. 207-237). İstanbul: Kaknüs Yayınları. Straus, M. A. (1979). Measuring intrafamily conflict and violence: The conflict tactics (ct) scales. Journal of Marriage and Family, 41, 75-88. google scholar
27. Templer, K., Matthewson, M., Haines, J., Cox, G. (2017). Recommendations for best practice in response to parental alienation: Findings from a systematic review. Journal of Family Therapy, 39(1), 103-122. google scholar
28. Üstündağ, A. (2015). Yapısal aile danışmanlığı ve bir olgu örneği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 7, 113-126. google scholar
29. Wallerstein, J. S., Kelly, J B. (1976). The effects of experiences of the parental divorce: Child in early latency. American Journal Orthopsychiatry, 46, 20-32. google scholar
30. Walsh M. R., Bone, J. M. (1997). Parental alienation syndrome: An age-old custody problem. The Florida Bar Journal. http://www.fact.on.ca/Info/pas/walsh.html (Erişim Tarihi: 26.04.2020). google scholar