Climate Action and Just Transition: A Multidimensional Assessment of Renewable Energy, Coal Phase-Out, and Social Impacts in Turkey

Yıl 2025, Sayı: 89, 47 - 63, 13.01.2026

Murat Demir

https://doi.org/10.26650/jspc.2025.89.1697806

https://izlik.org/JA83YP23ZL

Öz

Climate change has evolved into a global crisis that goes beyond environmental degradation, manifesting itself through economic and social dimensions. Türkiye, situated in the Mediterranean Basin, one of the most climate-vulnerable regions, faces direct and multifaceted impacts. Although Türkiye has declared its 2053 Net Zero Emissions target and made significant progress in technical climate actions, the extent to which social justice and just transition principles are embedded in this process remains questionable. This study aims to examine whether Türkiye’s climate actions, beyond their technical orientation, incorporate a just transition perspective at the policy and implementation levels. A qualitative methodology was employed, incorporating document and discourse analyses of national strategy documents, coal phase-out reports, and renewable energy policies. The findings reveal that Türkiye’s climate policy framework is aligned with global agreements such as the Paris Agreement and the European Green Deal. However, it lacks institutional mechanisms for integrating just transition principles. The social consequences of the coal phase-out processes are largely overlooked, and the participatory mechanisms in renewable energy projects remain weak. The analysis highlights that the just transition framework is not merely an ethical approach but a strategic necessity to ensure both environmental sustainability and social cohesion. In conclusion, the study argues that Türkiye’s climate policy must be restructured not only through technical improvements but also through a justice-based lens that addresses social inequalities and ensures participatory governance.

Anahtar Kelimeler

Climate Change , Just Transition , Coal Phase-Out , Climate Policies , Social Justice

İklim Eylemi ve Adil Geçiş: Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Kömürden Çıkış ve Sosyal Etkiler Üzerine Çok Boyutlu Bir Değerlendirme

https://izlik.org/JA83YP23ZL

Öz

İklim değişikliği, çevresel etkilerinin ötesinde ekonomik ve toplumsal boyutlarıyla da derinleşen küresel bir krizdir. Türkiye, Akdeniz Havzası’nda yer alan ve iklim değişikliğine karşı en kırılgan bölgelerden biri olarak, bu dönüşümden doğrudan etkilenen ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda attığı adımlar, teknik düzeyde ilerleme kaydetmekle birlikte, bu süreçte sosyal adaletin ve adil geçiş ilkelerinin ne derece dikkate alındığı tartışmalıdır. Bu çalışma, Türkiye’deki iklim eylemlerinin teknik boyutlarının ötesine geçerek, adil geçiş perspektifinin politika belgelerine ve uygulama düzeyine ne ölçüde entegre edildiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel yöntem kullanılmış; belge analizi ve söylem çözümlemesi yoluyla strateji belgeleri, kömürden çıkış raporları ve yenilenebilir enerji politikaları değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye’nin iklim politikalarının Paris Anlaşması ve Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde şekillendiğini ancak adil geçişin kurumsal düzeyde yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Kömürden çıkış süreçlerinde sosyal etkiler ihmal edilmekte; yenilenebilir enerji yatırımlarında katılımcı mekanizmalar yeterince işletilmemektedir. Çalışma, adil geçişin yalnızca çevresel sürdürülebilirlik değil, aynı zamanda sosyal bütünlük açısından da stratejik bir gereklilik olduğunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak, Türkiye’nin iklim politikalarının sadece teknik değil, sosyal adalet ekseninde de yeniden yapılandırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

İklim Değişikliği , Adil Geçiş , Kömürden Çıkış , İklim Politikaları , Sosyal Adalet

Kaynakça

• Agora Energiewende. (2020). The German coal phase-out: Political compromise and economic realities. Berlin: Agora Energiewende. google scholar
• Anderton, K., & Setzer, J. (2022). Subnational climate governance and the quest for just transitions. Environmental Politics, 31(1), 145–165. https://doi.org/10.1080/09644016.2021.1980855 google scholar
• Arslan, H. (2023). Yenilenebilir enerji yatırımlarının finansman modelleri ve Türkiye uygulaması. ASEAD: Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(63), 197–217. https://doi.org/10.5281/zenodo.8275308 google scholar
• Başoğlu, A. (2014). Küresel iklim değişikliğinin ekonomik etkileri [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. google scholar
• Birpınar, M. E. (2022). Küresel sorun iklim değişikliği: Gelişimi, uluslararası müzakereler ve Türkiye. Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, 1(1), 20–36. google scholar
• Bulkeley, H., & Betsill, M. M. (2013). Revisiting the urban politics of climate change. Environmental Politics, 22(1), 136–154. https://doi.org/10.1080/09644016.2013.755797 google scholar
• Carley, S., & Konisky, D. M. (2020). The justice and equity implications of the clean energy transition. Nature Energy, 5, 569–577. https://doi.org/10.1038/s41560-020-0641-6 google scholar
• Damyan, D. (2024, Kasım 11). İklim STK’ları: Türkiye’nin acil gündemi “kömürden kademeli çıkış” kararı olmalı. Temiz Enerji. https://temizenerji.org/2024/11/11/iklim-stklari-turkiyenin-acil-gundemi-komurden-kademeli-cikis-karari-olmali/ google scholar
• Demir, M. (2025). Türkiye'nin iklim değişikliği politikaları ve 2053 net sıfır emisyon hedefi: Taahhütler, uygulamalar ve karşılaşılan güçlükler. Çevre, İklim ve Sürdürülebilirlik, 26(2), 53–66. google scholar
• Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2023). Türkiye Ulusal Enerji Planı 2023. Ankara: T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. https://enerji.gov.tr google scholar
• European Commission. (2021). Just Transition Fund: Ensuring a fair transition towards climate neutrality. Brussels: European Union Publications Office. google scholar
• Fairclough, N. (2003). Analysing discourse: Textual analysis for social research. London: Routledge. google scholar
• Greenpeace Mediterranean. (2024). Türkiye’de rüzgâr ve güneş enerjisi projelerinde yerel katılım ve çevresel etki analizi. Greenpeace Akdeniz Raporu. google scholar
• Güner, E. D., & Turan, E. S. (2017). Yenilenebilir enerji kaynaklarının küresel iklim değişikliği üzerine etkisi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 3(1), 48–55. https://doi.org/10.21324/dacd.285523 google scholar
• International Energy Agency (IEA). (2023). Renewables 2023: Analysis and forecast to 2028. Erişim adresi: https://www.iea.org/reports/renewables-2023 google scholar
• International Labour Organization (ILO). (2015). Guidelines for a just transition towards environmentally sustainable economies and societies for all. Geneva: ILO Publishing. google scholar
• Hanke, F., & Guy, S. (2021). A just transition for community energy? Justice, equity and community energy policy. Energy Research & Social Science, 75, 102010. https://doi.org/10.1016/j.erss.2021.102010 google scholar
• Heffron, R. J., & McCauley, D. (2018). What is the ‘just transition’? Geoforum, 88, 74–77. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2017.11.016 google scholar
• International Energy Agency (IEA). (2022). Chile’s energy policy review 2022. Erişim adresi: https://www.iea.org/reports/energy-policy-review-of-chile-2022 google scholar
• IEA. (2024). Renewables 2024: Outlook and policy recommendations. Paris: International Energy Agency. google scholar
• IPCC. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge: Cambridge University Press. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1 google scholar
• IPCC. (2022). Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge: Cambridge University Press. google scholar
• İstanbul Politikalar Merkezi (İPM). (2021a). Kömürden çıkışın sosyal boyutu raporu. İstanbul: Sabancı Üniversitesi. google scholar
• İstanbul Politikalar Merkezi (İPM). (2021b). Türkiye’nin karbonsuzlaşma yol haritası: 2050’de net sıfır. İstanbul: Sabancı Üniversitesi. google scholar
• Jenkins, K., McCauley, D., Heffron, R., Stephan, H., & Rehner, R. (2016). Energy justice: A conceptual review. Energy Research & Social Science, 11, 174–182. https://doi.org/10.1016/j.erss.2015.10.004 google scholar
• JETP South Africa. (2022). South Africa’s Just Energy Transition Investment Plan (JET-IP) 2023–2027. Presidential Climate Commission & National Treasury. google scholar
• Koç Üniversitesi Karar Araştırmaları Merkezi. (2024). Türkiye’de adil geçişin kurumsal kapasitesi: Boşluklar ve imkânlar raporu. google scholar
• Köse, S. (2022a). Yerel yönetimlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolü ve Yeşil Yeni Düzen. Yeşil Politika Dergisi, 4(2), 45–63. google scholar
• Köse, S. (2022b). İklim değişikliğiyle mücadelede yerel yönetimlerin rolü ve Yeşil Yeni Düzen [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. google scholar
• Newell, P., & Mulvaney, D. (2013). The political economy of the ‘just transition’. The Geographical Journal, 179(2), 132–140. https://doi.org/10.1111/geoj.12008 google scholar
• Newell, P., & Simms, A. (2021). Towards a fossil fuel non-proliferation treaty. Climate Policy, 21(1), 1–11. https://doi.org/10.1080/14693062.2020.1835607 google scholar
• Öko-Institut, & Agora Energiewende. (2020). The German coal phase-out: Political compromise and economic realities. Berlin: Agora Energiewende. google scholar
• TEİAŞ. (2023). Installed capacity by primary energy resources. Türkiye Elektrik İletim A.Ş. https://www.teias.gov.tr/tr/yayin-raporlar google scholar
• Turkonomics. (2025a). Türkiye'nin Küresel Bağlamda 2053 Net Sıfır Taahhüdü. Turkonomics Blog. https://www.turkonomics.net/blog google scholar
• Turkonomics. (2025b). Türkiye’nin İklim Kanunu ve ETS geçiş süreci. Ankara: Turkonomics Policy Brief Series. google scholar
• REC Türkiye. (2015). A’dan Z’ye İklim Değişikliği Başucu Rehberi. Ankara: Bölgesel Çevre Merkezi (REC) Türkiye. google scholar
• Resmî Gazete. (2025, 2 Temmuz). İklim Kanunu (Kanun No. 7492). T.C. Cumhurbaşkanlığı. [şüpheli bağlantı kaldırıldı] google scholar
• Saygılı, R. (2014). Türkiye’de kömüre dayalı termik santrallerin coğrafi dağılımı [Harita]. Coğrafya Harita. Erişim adresi: https://www.cografyaharita.com google scholar
• Shura Enerji Dönüşüm Merkezi. (2021). Kömürden Çıkış 2030: Türkiye için ekonomik, güvenli ve adil bir geçiş senaryosu [Rapor]. Erişim adresi: https://www.shura.org.tr google scholar
• Sovacool, B. K., Lipson, M. M., & Chard, R. (2021). Temporality, vulnerability, and energy justice in the time of COVID-19. Energy Research & Social Science, 79, 102065. https://doi.org/10.1016/j.erss.2021.102065 google scholar
• Şahin, Ü., Tör, O. B., Kat, B., Teimourzadeh, S., Demirkol, K., Künar, A., Voyvoda, E., & Yeldan, E. (2021). Türkiye’nin karbonsuzlaşma yol haritası: 2050’de net sıfır. İstanbul: İstanbul Politikalar Merkezi. google scholar
• United Nations Development Programme (UNDP). (2021). Climate promise: From pledge to impact. New York: UNDP. google scholar
• United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC). (2022). Introduction to climate action. Erişim adresi: https://unfccc.int/climate-action google scholar
• Üstün, A., & Cizreli, B. (2022). Yeni bir dönemin eşiğinde adil dönüşüm yaklaşımı. Kent Araştırmaları Dergisi, 13(37), 1913–1935. https://doi.org/10.31198/idealkent.1129903 google scholar
• Van Dijk, T. A. (2009). Society and discourse: How social contexts influence text and talk. Cambridge: Cambridge University Press. google scholar
• Yılmaz, F. (2022). Enerji yönetimi ve Türkiye: Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde bir değerlendirme. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 19–37. google scholar
• Wiedmann, T., Lenzen, M., Keyßer, L. T., & Steinberger, J. K. (2020). Scientists’ warning on affluence. Nature Communications, 11(1), 3107. https://doi.org/10.1038/s41467-020-16941-y google scholar
• WWF-Türkiye. (2022). Türkiye 2030’a kadar emisyonlarını yüzde 35 azaltmalı [Basın bülteni]. google scholar
• WWF-Türkiye. (2023). Türkiye’nin 2053 net sıfır yol haritası: Sosyal boyut ve katılım. İstanbul: Doğa Koruma Vakfı. https://www.wwf.org.tr google scholar