Sculpture Education at İnas Sanayi-i Nefise Mektebi and Sculptors Who Studied There: Saime Rezan Ramiz Öker, Sabiha Bengütaş & Nermin Faruki

Öz

The article discusses the evolving process in late Ottoman society where women made some important achievements, especially in education, with İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’s establishment in 1914 being a consequence of this. The article does not include this institution’s process of merging with Sanayi-i Nefise Mektebi Alisi (Academy of Fine Arts) or the developments that followed. After talking about the content regarding sculpture education in the school, the article discusses the artistic activities of Saime Rezan Ramiz Öker, Sabiha Bengütaş, and Nermin Farukî in detail. This institution was established to allow women to receive art education and to train art teachers for secondary schools and mainly focused on painting. Part of the education at the school also involved a sculpture workshop led by İhsan Özsoy. This article attempts to determine the content of sculpture education in this school. Another objective of the article is to identify those active in sculpture who’d received education at the school. This article focuses on three of those who were more prominent in artistic production and activity. As a result of researching the archives, periodicals and resources, sculpture education is understood to have not been given separately in İnas Sanayi-i Nefise Mektebi but to have taken place as a workshop. This workshop determined the names who would be active in the field of sculpture. The article aims to establish the roles and statuses in the art history literature of the artists whose activities were more prominent there.

Anahtar Kelimeler

• İnas Sanayi-i Nefise Mektebi
• Rezan Ramiz Öker
• Sabiha Bengütaş
• Nermin Farukî
• sculpture education

İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nde Heykel Eğitimi ve Bu Okulda Eğitim Almış Heykeltıraşlar: Saime Rezan Ramiz Öker, Sabiha Bengütaş ve Nermin Farukî

Öz

Bu makalede Tanzimat sonrasında başlayan ve İkinci Meşrutiyet ile ivme kazanan değişim sürecinde kadınların toplumsal kazanımlarına değinilerek özellikle eğitim konusundaki gelişmelere yer verilmiş ve İnas Sanayi-i Nefise Mektebi üzerinde durulmuştur. Okulun Sanayi-i Nefise Mektebi’yle birleşme sürecinden sonrası makalenin kapsamı dışında bırakılmıştır. Buradaki heykel eğitiminin içeriğine değinilerek, Saime Rezan Ramiz Öker, Sabiha Bengütaş ve Nermin Farukî’nin sanatsal etkinlikleri ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Kadınların sanat eğitimi almalarını sağlamak ve orta dereceli okullara resim öğretmeni yetiştirmek üzere kurulan bu okuldaki eğitim temelde resim sanatına odaklanmıştır. Ancak okulda eğitimin bir parçası olarak İhsan Özsoy’un eğitim verdiği bir heykel atölyesi de yer almaktadır. Bu makalede okuldaki heykel eğitiminin içeriği saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, okulda eğitim alarak heykel alanında sanatsal üretim ve etkinlikleriyle daha kalıcı oldukları saptanan üç heykeltıraş seçilmiş olup, bu sanatçıların yaşamları ve çalışmalarının ayrıntılı bir şekilde ele alınması amaçlanmaktadır. Arşiv, süreli yayın ve kaynak taraması ile elde edilen bilgiler doğrultusunda İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nde heykel eğitiminin ayrı bir disiplin olarak ele alınmadığı ve resim eğitimini destekleyici bir atölye düzeni kapsamında gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Bu atölyede eğitim alarak heykel alanında etkinlik gösteren isimler arasında, üretim ve etkinliklerinde devamlılığı sağlamış bu sanatçı kadınların; sanat pratiklerini ortaya koyarak, sanat tarihi yazımında eksik kalan konumlarını belirlemek amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İnas Sanayi-i Nefise Mektebi
• Rezan Ramiz Öker
• Sabiha Bengütaş
• Nermin Farukî
• Heykel Eğitimi

Kaynakça

1. Aksel, Malik. İstanbul’un Ortası. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2000. google scholar
2. Akinci, Naile. “Nermin Faruki.” Ankara Sanat117 (1976): 22-24. google scholar
3. Başbakanlık Osmanlı Arşivi BOA, Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Seyrüsefer Kalemi (DH.EUM.SSM) 60/15, H-14-09-1336. google scholar
4. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Maarif Nezareti Mektubî Kalemi (MK.MKT) 1224/43, H-01-05-1334. google scholar
5. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Maarif Nezareti Mektubî Kalemi (MK.MKT) 1207/49, (t.y.) google scholar
6. Berk, Nurullah. Türk Heykeltıraşları. İstanbul: Güzel Sanatlar Akademisi Neşriyatı, 1937. google scholar
7. Beykal, Canan. “Yeni Kadın ve Inas Sanayi-i Nefise Mektebi.” Yeni Boyut Plastik Sanatlar Dergisi16, (1983): 6-13. google scholar
8. Bolel, Pınar. Türkiye nin İlk Kadın Heykeltraşı: Nermin Farukı. Sanat Dünyamız100 (2006): 88-92. google scholar

9. Çelebi, Mevlüt. Dünden Bugüne Taksim Cumhuriyet Anıtı. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi, 2006. google scholar
10. Göktaş, Dilara. “İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin Kadın Dernekleri ve Basın Bağlamında Toplumda Kadın Konusuna Yaklaşımı.” Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi6 (2019): 519-527. google scholar
11. Eyice, Semavi. Atatürk ve Pietro Canonica. İstanbul: Eren Yayıncılık, 1986. google scholar
12. Kaplan, Leyla. “İİ. Meşrutiyet Dönemi Osmanlı Kadınlarının Özgürleşme Hareketi.” Osmanlı Ansiklopedisi. 5: 466-473. Ankara: Yeni Türkiye, 1999. google scholar
13. Koyuncuoğlu, Eren. “Türkiye’de Heykel Sanatının Çağdaşlaşma Süreci.” Doktora Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 2018. google scholar
14. Malkoç, Eminalp vd. “Kadiköy Halkevi ve Faaliyetleri 1935-1951.” Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, (2012): 105-164. google scholar
15. Özyiğit, Halil. “İlk Türk Kadin Heykeltiraş: Sabiha Ziya Bengütaş.” Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic9 (2014): 853-866. google scholar
16. Özyiğit, Halil. “Türk Heykel Sanatinin Az Bilinen Bir Yüzü: Rezan Ramiz Hanim.” Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi28 (2017): 171-182. google scholar
17. Paşalioğlu, Hacer Banu. “İnas Sanayi-i Nefise Mektebi ve Mezunlari.” Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, 1996. google scholar
18. Resim Tarihimizden: Galatasaray Sergileri 1916-1951. Ed. Ömer Faruk Şerifoğlu. İstanbul: Yapi Kredi Yayinlari, 2003. google scholar
19. Sokur, Büşra. “Türkiye’de Kadin Heykeltiraşlar 1900-1950.” Yüksek lisans tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, 2020. google scholar
20. Tanaltay, Erdoğan. “Nermin Faruki ile Bir Gün”, Sanat Çevresi139, (1990): 83-85. google scholar
21. Tansuğ, Sezer. Çağdaş Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1999. google scholar
22. Tekiner, Aylin. Atatürk Heykelleri Kült, Estetik, Siyaset. İstanbul: İletişim, 2010. google scholar
23. Toros, Taha. “İlk Kadin Heykeltiraşimiz Sabiha Bengütaş.” SkyLife, Temmuz 1995. google scholar
24. Tunç Uğurgül, “Osmanli Modernleşmesinde Eğitim, Sanat ve Kadin: Inas Sanayi-i Nefise Mekteb-i Alisi Örneği.” Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, 2018. google scholar
25. Ürekli, Fatma. “Güzel Sanatlar Eğitiminde Osmanli Hanimlarina Açilan Bir Pencere İnas Sanayi-i Nefise Mektebi.” Tarih ve Toplum231 (2003): 50-60. google scholar
26. Üstünipek, Mehmet. “Hadi Bara’nin Sanatsal Kişiliği ve Yapitlari.” Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, 1994. google scholar
27. Üstünipek, Mehmet. “Türk Heykeli ve Sergiler.” Sanat Dünyamız156, Ocak- Şubat (2017): 64-71. google scholar