Thinking in Poetry: Observations on the Poems of Melih Cevdet Anday And Özdemir Asaf

Öz

In studies on the art of poetry, sound and image play a dominant role. As a natural consequence of the differences between prose and poetic language, the prevailing view is that poetry is an art separate from discourse based on sound, image, and concrete data from the outside world. In poetry, thoughts occasionally occur in didactic form and deep thinking, independent of sound and image. Modernist poets emphasized reason and opposed romantic poetry, where emotions find free expression. They preferred the cry of the mind to the cry of the heart. They expressed the depression of modern life in poems that outweighed the intellectual aspect. In modern Turkish poetry, some poets give works in this direction. This article begins with general information on the poems and ideas in Turkish literature. Next, Eliot and Pound’s views will be summarized, followed by Melih Cevdet Anday and Özdemir Asaf's work, where thoughts are highlighted rather than sound and image. 

Anahtar Kelimeler

• Thought in poetry
• metaphysical poetry
• logopoeia
• Melih Cevdet Anday
• Özdemir Asaf

Şiirde Düşünmek: Melih Cevdet Anday ve Özdemir Asaf’in Şiirleri Üzerine Gözlemler

Öz

Şiir sanatı üzerine yapılan çalışmalarda ses ve imge baskın bir rol oynar. Düzyazı ile şiir dili arasında yapılan ayrımların doğal bir sonucu olarak, şiir sanatının söylevden ayrı, ses ve imge gibi dış dünyanın somut verilerine dayanan bir sanat olduğu görüşü hâkimdir. Buna karşın, şiirde düşünce, kimi zaman didaktik kimi zaman da şiirsel bir derin düşünme şeklinde, ses ve imgeden bağımsız olarak ortaya çıkmaktadır. Özellikle, duyguların denetimsiz bir şekilde dışa vurulduğu romantik şiire karşı çıkan modernist şairlerin akla yaptıkları vurgu, bu makalenin ağırlık noktasını oluşturur. Modernist şairler kalbin çığlığı yerine zihnin çığlığını tercih etmişler; modern yaşamın buhranını düşünsel yönü ağır basan şiirlerle dile getirmişlerdir. Modern Türk şiirinde de bu yönde eser veren şairlere rastlanır. Bu makalede, ilkin, Türk edebiyatında fikir şiirleri hakkında genel bir bilgi verilecek, ardından Eliot ve Pound’un görüşleri özetlenecek, sonra da Melih Cevdet Anday ve Özdemir Asaf’ın ses ve imgeden çok düşünceyi öne çıkardıkları şiirleri tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Şiirde düşünce
• metafizik şiir
• akıl ürünü
• Melih Cevdet Anday
• Özdemir Asaf

Destekleyen Kurum

yok

Teşekkür

Ömer Aygün ve Efe Murad Balıkçıoğlu'na logopoeia teriminin anlamı konusunda görüş bildirdikleri için teşekkür ederim. (Not: İlgili dipnotta var)

Kaynakça

1. Abrams, M. (1971). The mirror and the lamp. Oxford: Oxford University Press. google scholar
2. Ahmet Haşim. (2013). Bütün şiirleri. İstanbul: Dergâh. google scholar
3. Armağan, Y. (2004). Anday şiirinde zaman’ı “yok”lamak. K. Özkan ve A. Akgül (Ed.), Bütün yüzyılları yaşadım (ss. 49-66). İstanbul: Alkım. google scholar
4. Aksal, S. K. (2014). Ne tuhaf. İstanbul: YKY. google scholar
5. A. Kadir. (2015). Şiirlerim. O. Kahyaoğlu (der.), Modern türkçe şiir antolojisi 1 içinde (s. 291). İstanbul: Ayrıntı. google scholar
6. Anday, M. C. (1990). Ben belki de duyguculuğa bir tepkiyimdir. Şair çünkü onlar. Enver Ercan, (haz).İstanbul: Kavram. google scholar
7. Anday, M. C. (2017). Doğa toplum ilişkisi. Yalçın Armağan (Ed.), Suçumuz edebiyat içinde (ss. 13-22).İstanbul: Everest. google scholar
8. Anday, M. C. (Haziran/Ekim 1989). Melih cevdet anday’la söyleşi. Defter, 10, Orhan Koçak, (haz.). (s. 81-87). google scholar

9. Anday, M. C. (1997). Rahatı kaçan ağaç. İstanbul: Adam. google scholar
10. Belge, M. (2018). Şairaneden şiirsele. İstanbul: İletişim. google scholar
11. Blake, W. (2011). Güz. Nail Bezel (haz.) Şiir perilerine: İngiliz romantik şiirinden seçmeler içinde (s. 13). İstanbul: YKY. google scholar
12. Blake, W. (2011). Kış. Nail Bezel (haz.) Şiir perilerine: İngiliz romantik şiirinden seçmeler içinde (s. 14).İstanbul: YKY. google scholar
13. Blake, W. Hasta gül. Hasta gül içinde (s. 13). (Dost Körpe, çev.). İstanbul: Kabalcı. google scholar
14. Cansever, Edip. (1998). Yerçekimli karanfil. İstanbul: Adam. google scholar
15. Cuddon, J. A. (1999). Dictionary of literary terms & literary theory. Londra: Penguin. google scholar
16. Dağlarca, F. H. (2014). Bütün şiirleri 1. İstanbul: YKY. google scholar
17. Dirlikyapan, D. (2016). Ölümü gömdüm, geliyorum. İstanbul: Metis. google scholar
18. Doğan, M. H. (2004). İmgeden akla giden yol. K. Özkan ve A. Akgül (Ed.), Bütün yüzyılları yaşadım, (ss. 67-75). İstanbul: Alkım. google scholar
19. Donne, J. (2006). The flea. Metaphysical poetry (Christopher Ricks ed.). Londra: Penguin. google scholar
20. Dubreuil, L. (2015). On poetry and mind. Diacritics 43(1), ss. 64-80. google scholar
21. Eagleton, T. (2011). Şiir nasıl yazılır (Kaya Genç, çev.) İstanbul: Agora. google scholar
22. Eagleton, T. (2017). Bir şiir nasıl okunur? (Alphan Akgül, çev.). Zeliha Güneş ve Gökhan Tunç (Ed.). Yeni türk edebiyatına giriş 1. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi. google scholar
23. Eco, U. (1997). Yorum ve aşırı yorum. (Kemal Atakay, çev.). İstanbul: Can. google scholar
24. Eliot, T. S. (1934). Selected essays. London: Faber and Faber. google scholar
25. Freud, S. (1999). Sanat ve edebiyat. (Emre Kapkın, Ayşe Tekşen Kapkın, çev.). İstanbul: Payel. google scholar
26. Halman, T. S. (2008). İki soyut şiirin düşündürdükleri. Edebiyat ve kültür yazıları içinde (ss. 195-204), Ankara: Hece. google scholar
27. Kahraman, H. B. (1995). Melih cevdet anday’ın denemelerinde nesnellik-öznellik ikilemi ve etkileşiminin temellendirilmesi aracı olarak dünya. Şükrü Erbaş (ed.), Melih cevdet anday günleri 20-21 mayıs 1995. Ankara: Edebiyatçılar Derneği. google scholar
28. Kahraman, H. B. (Mayıs/Haziran 1994). Melih cevdet anday şiirinde Descartes’çı düşünce sorunsalları açısından bir yaklaşım. Sombahar, 23, ss. 40-46. google scholar
29. Kalpaklı, M. (2010). Bir çağ günümüze: Necatigil ve divan şiiri. Asfalt ovalarda yürüyen abdal: Behçet Necatigil içinde (ss. 25-39). İstanbul: Türkiye İş Bankası. google scholar
30. Kaplan, M. (2005). Şiir tahlilleri 1. İstanbul: Dergâh. google scholar
31. Kaplan, M. (1995). Tevfik Fikret: Devir-şahsiyet-eser. İstanbul: Dergâh. google scholar
32. Koçak, O. (2012). Kopuk zincir: Modern şiir üzerine denemeler. İstanbul: Metis. google scholar
33. Köprülü, F. (1976). Türk edebiyatında ilk mutasavvıflar. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı. google scholar
34. Köprülü, F. (2011). Halûk’un Defteri. İnci Enginün ve Zeynep Kerman (ed.), Yeni türk edebiyatı metinleri 4 içinde (ss. 391-409). İstanbul: Dergâh. google scholar
35. Lav, E. B. (2015). Hasta adam. O. Kahyaoğlu (der.), Modern türkçe şiir antolojisi 1 içinde (s. 185). İstanbul: Ayrıntı. google scholar
36. Leitch, W.B. The norton anthology of theory and criticism. New York, London: W.W. Norton. google scholar
37. Loy, M. (2015). The lost lunar baedeker: poems of Mina Loy. New York: Farrar, Straus and Giroux. google scholar
38. Mehmet Âkif. (1966). Safahat. İstanbul: İnkılap ve Aka. google scholar
39. Moore, M. (Yaz/Güz 1961). Paris Review - The Art of Poetry No. 4 (theparisreview.org) google scholar
40. Nâzım Hikmet. (2010). Bütün şiirleri. İstanbul: YKY. google scholar
41. Necatigil, B. (2013). Bütün eserleri. İstanbul: YKY. google scholar
42. Necip Fazıl. (1997). Çile. İstanbul: Büyük Doğu. google scholar
43. Orhan Veli. (2013). Bütün şiirleri. İstanbul: YKY. google scholar
44. Özer, Nilay. (2017). “Ölümün değil, yaşamın kuramcısı”: Stevens şiirinden öğrenmemiz gereken. Erişim adresi: https://t24.com.tr/k24/yazi/wallace-stevens,1373 google scholar
45. Özdemir Asaf. (2011). Çiçek senfonisi. İstanbul: YKY. google scholar
46. Platon. (2011). Diyaloglar. (Teoman Aktürel, çev.). İstanbul: Remzi. google scholar
47. Pound, E. (1973). Selected prose 1909-1965. A New Directions Book. google scholar
48. Ramazani, J. vd. (2003). Modern poetry vol 1. New York ve Londra: W.W. Norton & Company. google scholar
49. Schiralli, M. (1981). Education and the demands of literature texts: poetic meaning. McGill Journal of education XVI(1), 21-31. google scholar
50. Shakespeare, W. Nasıl hoşunuza giderse. (Özdemir Nutku, çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası. google scholar
51. Şentürk, A. A. (2006). Osmanlı şiiri antolojisi. İstanbul: YKY. google scholar
52. Şinasi. (1945). Müntahabat-ı eş’arım. İstanbul: Akba. google scholar
53. Tanpınar, A. H. (2013). On dokuzuncu asır Türk edebiyatı tarihi. İstanbul: Dergâh. google scholar
54. Tanpınar, A. H. (2011). Bütün şiirleri. İstanbul: Dergâh. google scholar
55. Temizyürek, M. (2021, 17 Ocak). Şair hikmet burcunda. Erişim adresi: https://t24.com.tr/k24/yazi/sair-hikmet-burcunda,3037 google scholar
56. Urgan, M. (2008). İngiliz edebiyatı tarihi. İstanbul: YKY. google scholar
57. Ülgener, S. F. (2006). Zihniyet, aydınlar ve izm’ler. İstanbul: Derin. google scholar
58. Wimsatt, W. K. & Beardsley M. C. (1954). The intentional fallacy. The verbal icon (ss. 3-18). The University Press of Kentucky. google scholar
59. Wordsworth, W. & Coleridge, S. T. (2005). Lyrical Ballads. R. L. Brett ve A. R. Jones (ed.). Londra ve Newyork: Routledge. google scholar
60. Yahya Kemal. (1969). Kendi gök kubbemiz. İstanbul: Millî Eğitim. google scholar
61. Yavuz, H. (2005). Edebiyat ve sanat üzerine yazılar. İstanbul: YKY. google scholar
62. Yavuz, H. (2006). Büyü’sün yaz. İstanbul: YKY. google scholar
63. Yücel, C. (2009). Bir siyasinin şiirleri. İstanbul: Türkiye İş Bankası. google scholar
64. Yücel, T. (2004). Melih cevdet anday’ın şiirinde uzam ve zamanın izinde. K. Özkan ve A. Akgül (Ed.), Bütün yüzyılları yaşadım içinde (ss.127-140). İstanbul: Alkım. google scholar