Bir Gerrymandering Örneği/Vakası Olarak Demokrat Parti Döneminde Kırşehir’in İlçe Yapılması

Öz

Bu çalışma, 1950’lerin ikinci döneminde Demokrat Parti’nin seçim bölgelerinde gerçekleştirdiği değişikliklerin “gerrymandering” olarak nitelendirilebileceği iddiasını kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Gerrymandering, seçim sürecinde adaletsizliğe yol açan ve demokratik ilkelerle bağdaşmayan ancak yasal zemine dayanan bir uygulamadır. Demokrat Parti, bu uygulamayı, kendi seçmen tabanının yoğun olduğu bölgeleri birleştirerek ve rakip partilerin oy potansiyellerini azaltarak stratejik bir avantaj elde etmek amacıyla kullanmıştır. Demokrat Parti’nin, muhalefet partisi Cumhuriyetçi Millet Partisi’ne karşı nasıl stratejik bir avantaj elde etmeye çalıştığını göstermek için Kırşehir’in ilçe ve Nevşehir’in il yapılması süreçleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Kırşehir’in ilçe statüsüne düşürülmesine yönelik çabalar, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılan müzakereler ve tartışmalar ışığında analiz edilmiştir. Sonuç olarak, Demokrat Parti’nin ‘partizan gerrymandering’ uygulayarak seçimlerde önemli bir avantaj elde ettiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Gerrymandering
• Demokrat Parti
• 1954 Genel Seçimleri
• Cumhuriyetçi Millet Partisi ve Kırşehir

The Demotion of Kırşehir to District Status during the Democrat Party Era as a Case of Gerrymandering

Öz

This study comprehensively examines the assertion that the modifications made to electoral districts by the Democrat Party in the latter half of the 1950s can be characterized as “gerrymandering”. Gerrymandering is a practice rooted in a legal framework that leads to electoral injustice and remains incompatible with democratic principles. The Democrat Party utilized this practice to secure a strategic advantage by consolidating regions with a high concentration of its own voter base while diluting the electoral potential of rival parties. The processes involving the demotion of Kırşehir to district status and the elevation of Nevşehir to provincial status are discussed in detail to demonstrate how the Democrat Party sought to gain a strategic advantage against the opposition Republican Nation Party. Efforts directed at reducing Kırşehir to district status are analyzed in light of the negotiations and debates held in the Grand National Assembly of Türkiye. In conclusion, it is determined that the Democrat Party secured a significant electoral advantage through the application of “partisan gerrymandering”. 

Anahtar Kelimeler

• Gerrymandering
• Democrat Party
• 1954 General Elections
• Republican Nation Party
• Kırşehir

Kaynakça

1. BCA, 30.10/66.441.20 google scholar
2. Resmî Gazete google scholar
3. TBMM Zabıt Ceridesi google scholar
4. Akis google scholar
5. Akşam google scholar
6. Cumhuriyet google scholar
7. Halkçı google scholar
8. Hürriyet google scholar

9. Millet google scholar
10. Milliyet google scholar
11. Salem google scholar
12. Tercüman google scholar
13. Ulus google scholar
14. Vatan google scholar
15. Yeni Asır google scholar
16. Yeni Sabah google scholar
17. Aktan, Coşkun Can: “HiLeLi Seçim BöLgesi Taksimatı (GerrYmandering): Kamu Tercihi Perspektifi”, Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, C. 14, S. 1, 2020, s. 1-20. google scholar
18. AYdemir, Şevket SüreYYa: İkinci Adam Üçüncü ve Son Cilt: 1950-1964, Remzi Kitabevi, İstanbuL, 2011. google scholar
19. AYgen, CemaL: “MemLeketimizdeki SeçimLer ve NeticeLeri”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, C. 17, S. 1, 1962, s. 203-287. google scholar
20. Bickerstaff, Steve: Election Systems and Gerrymandering Worldwide, SwitzerLand, Springer Cham, 2017. google scholar
21. Browing, Robert X. & King, GarY: “Seats, Votes, and GerrYmandering: Estimating Representation and Bias in State LegisLative Redis-tricting”, Law & Policy, C. 9, S. 3, 1987, s. 305-322. google scholar
22. Cox, Adam B. & HoLden, Richard T: “Reconsidering RaciaL and Partisan GerrYmandering”, The University of Chicago Law Review. C 78, S. 2, 2011, s. 553-604. google scholar
23. ÇaYLak, Adem: Türk Siyasal Hayatında Osman Bölükbaşı, YaYımLanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi SosYaL BiLimLer Enstitüsü, Ankara, 2004. google scholar
24. Çiçek, ALi: “TürkiYe’de Seçim HiLeLeri: GerrYmandering”, İnsan ve İnsan, C. 9, S. 34, 2022, s. 61-77. google scholar
25. Engstrom, Erik J: Partisan Gerrymandering and the Construction of American Democracy, The UniversitY of Michigan Press, USA, 2013. google scholar
26. Erdoğan, Haşim ve Pişkin, Çağrı: “Demokrat Parti Dönemi İktidar-MuhaLefet Çekişmesinin Bir Ürünü: Nevşehir’in İL, Kırşehir’in İLçe OLması”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, C. 10, S.2, 2020, s. 577-590. google scholar
27. Eroğul, Cem: Demokrat Parti, İdeolojisi ve İdeolojisi, İmge Kitabevi, Ankara, 2003. google scholar
28. Feroz, Ahmad: Demokrasi Sürecinde Türkiye (1945-1980), çev. Ahmet Fetih, HiL YaYınLarı, İstanbuL, 2010. google scholar
29. Güneş, Turan: Türk Demokrasinin Analizi, Ümit YaYıncıLık, Ankara, 1996. google scholar
30. Güvenir, Murat: “Seçim SistemLeri ve ÜLkemizdeki UYguLama”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, C. 37, S. 1, 1982, s. 215-250. google scholar
31. HardY, LeroY: The Gerrymander Origin, Conception and Re-emergence, Rose Institute of State and LocaL Government, 1990. google scholar
32. Hebert, J. GeraLd & Jenkins, Marina K: “The Need for State Redistricting Reform To Rein in Partisan Gerrymandering”, Yale Law & Policy Review, C. 29, S. 2, 2011, s. 543-558. google scholar
33. KaramustafaoğLu, Tuncer: Seçme Hakkının Demokratik İlkeleri, Ankara Üniversitesi Hukuk FaküLtesi YaYınLarı, Ankara, 1970. google scholar
34. Kırıt, Emrah: “GerrYmandering ve Demokratik SeçimLer Üzerine”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 16, S. 1-2, 2010, s. 15-38. google scholar
35. McGhee Eric: “Partisan Gerrymandering and PoLiticaL Science”, Annual Review of Political Science, C. 23, 2020, s. 171-185. google scholar
36. Niemi, Richard G.: “The ReLationship between Votes and Seats: The ULtimate Question in PoLiticaL GerrYmandering”, UCLA Law Review, C. 33, 1985, s. 185-212. google scholar
37. OsmanbaşoğLu, GüLsen KaYa: “GerrYmandering in Turkish eLections since 1950”, Turkey’s Electoral Geography: Trends, Behaviors, and Identities, der. Edip Asaf BekaroğLu ve GüLsen KaYa OsmanbaşoğLu, RoutLedge, New York, 2021, s. 46-65. google scholar
38. Özbudun, Ergun: Türk Anayasa Hukuku, Ankara, Yetkin YaYınLarı, 2019. google scholar
39. Özbudun, Ergun: Türkiye’de Parti ve Seçim Sistemi, İstanbuL BiLgi Üniversitesi YaYınLarı, İstanbuL, 2011. google scholar
40. Ruffing, CathY: “Unpacking GerrYmandering and its Effect on PoLarization in America”, Social Education. JanuarY/FebruarY 2024. google scholar
41. Safi, İsmaiL ve Kurşuncu, TaLip: “SiYasaL PartizanLığın Bir Göstergesi OLarak Seçim HiLeLeri ve TürkiYe’deki Bazı UYguLamaLarı, İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, C. 4, S. 8, 2019, s. 46-71. google scholar
42. Sartori, Giovanni: Comparative Constitutional Engineering: An Inquiry into Structures, Incentives and Outcomes, MacmiLLan Press, London, 1994. google scholar
43. StephanopouLos, NichoLas & McGhee, Eric: “The Measure of a Metric: The Debate Over QuantifYing Partisan GerrYmandering”, Stanford Law Review, C.70, 2018, s. 1503-1568. google scholar
44. StephanopouLos, NichoLas O. & Warshaw, Christopher: “The Impact of Partisan GerrYmandering on PoLiticaL Parties”, Legislative Studies Quarterly, C. 45, S. 4, 2020, s. 609-643. google scholar
45. StephanopouLos, NichoLas O: “The Causes and Consequences of GerrYmandering”, William & Mary Law Review, C. 59, S. 5, 2018. google scholar
46. Tavits M., Annus T: "Learning to make Votes Count: The Role of Democratic Experience”, Electoral Studies, C. 25, S. 1, 2006, s. 72-90. google scholar
47. Timur, Taner: Türkiye’de Çok Partili Hayata Geçiş, İLetişim YaYınLarı, İstanbuL, 1991. google scholar
48. Toker, Metin: Demokrasimizin İsmet Paşalı Yılları: DP Yokuş Aşağı 1954-1957, BiLgi YaYınevi, Ankara, 1991. google scholar
49. Tunç, Hasan & Murat Erdoğan, Fatih YurtLu, Gökhan ÖLmez ve ALperen Çıtak: Seçim Sistemleri ve Türkiye’de (Gerrymandering) Seçim Hilesi Uygulamaları, AdaLet YaYınLarı, Ankara, 2014. google scholar
50. VickreY, WiLLiam: “On the Prevention of GerrYmandering”, Political Science Quarterly, C. 76, N. 1, 1961, s. 105-110. google scholar
51. Warrington, GregorY S: “QuantifYing GerrYmandering Using the Vote Distribution”, Election Law Journal, C. 17, S. 1, 2018, s. 39-57. google scholar
52. Yüksek Adalet Divanı Kararları İstanbul-Yassıada: 14 Ekim 1960-15 Eylül 1961, KabaLcı YaYınevi, İstanbuL, 2007. google scholar