The Perspective of Yeniden Millî Mücadele Journal on Bülent Ecevit (1970-1972)

Öz

The May 27, 1960 Military Coup, one of the turning points in the political life of Türkiye, is an event that profoundly affected subsequent periods. Through the constitution drafted after the coup, socialists gained the right to representation in Parliament for the first time in history with the Workers’ Party of Türkiye (TİP) following the 1965 general elections. The party most affected by this development was the Republican People’s Party (CHP). In order to differentiate itself from the socialist narrative of TİP, the CHP developed the concept of Left of Center prior to the 1965 general elections. The Left of Center concept created a division within the party; while some desired the CHP to remain a centrist party, others argued that the Left of Center was a more ideal position. Yeniden Millî Mücadele Journal (YMM), which commenced publication in 1970 and regarded the CHP as the representative of communist ideology, harshly criticized its most prominent advocate, CHP Secretary General Bülent Ecevit, over the Left of Center concept. YMM analyzed Ecevit, who initiated a transformation within the CHP, through both the allegations of communism surrounding the Left of Center and the process in which he was elected party chairman in 1972 - following his ideological struggle with CHP Chairman İsmet İnönü in the wake of the March 12, 1971 Military Memorandum - thereby going down in CHP history as the Third Man. In this study, the perspective of the YMM journal on Ecevit during this transformation process, which can be considered a breaking point in CHP history, from the journal’s inception in 1970 to Ecevit’s election as CHP chairman in 1972, will be evaluated through the articles penned in the publication. Furthermore, an attempt will be made to present this two-year period in a holistic manner by utilizing secondary literature and other periodicals covering the era.

Anahtar Kelimeler

• Yeniden Millî Mücadele Journal
• Bülent Ecevit
• İsmet İnönü
• Centre-left
• Republican People's Party

Yeniden Millî Mücadele Dergisi’nin Bülent Ecevit’e Bakışı (1970-1972)

Öz

Türk siyasi hayatının kırılma anlarından biri olan 27 Mayıs 1960 Askerî Darbesi, kendisinden sonraki dönemleri derinden etkilemiş bir hadisedir. Darbe sonrası hazırlanan anayasa ile sosyalistler tarihte ilk defa olarak Türkiye İşçi Partisi (TİP) ile 1965 yılındaki genel seçim sonucunda Meclis’te temsiliyet hakkı elde etmiştir. Bu gelişmenin en çok etkilediği parti Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) olmuştur. CHP, TİP’in sosyalist anlatısından ayrışmak için 1965’teki genel seçim öncesinde Ortanın Solu düşüncesini geliştirmiştir. Ortanın solu, parti içerisinde ayrışma yaratmış, CHP’nin merkez parti olarak kalmasını isteyenler olmakla birlikte, Ortanın Solunun parti için daha ideal bir pozisyon olduğunu savunanlar da olmuştur. CHP’yi komünist ideolojinin temsilcisi olarak kabul eden ve 1970 yılında yayın hayatına başlayan Yeniden Millî Mücadele Dergisi (YMM) Ortanın Solu düşüncesi üzerinden onun en önde gelen temsilcisi CHP Genel Sekreteri Bülent Ecevit’i çok sert bir şekilde tenkit etmiştir. YMM, CHP’de bir değişim başlatan Ecevit’i hem Ortanın Solu ve komünistlik iddiaları hem de CHP Genel Başkanı İsmet İnönü ile 12 Mart 1971 Askerî Muhtırası sonrası girdiği ideolojik mücadele sonrası 1972’de genel başkan seçilerek CHP tarihine “Üçüncü Adam” olarak geçtiği süreç üzerinden ele almıştır. Bu çalışmada YMM dergisinin, çıkmaya başladığı 1970 yılından Bülent Ecevit’in 1972’de CHP genel başkanı seçildiği ve CHP tarihinde bir kırılma anı olarak değerlendirilebilecek bu değişim sürecinde Ecevit’e bakışı, kaleme alınan yazılar üzerinden değerlendirilecektir. Ayrıca, dönemi ele alan telif eserler ve diğer süreli yayınlarla da bu iki yıllık dönem bütüncül bir şekilde ortaya konmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yeniden Millî Mücadele Dergisi
• Bülent Ecevit
• İsmet İnönü
• Ortanın Solu
• Cumhuriyet Halk Partisi

Kaynakça

1. Milliyet google scholar
2. Toplum google scholar
3. Türk Solu google scholar
4. Yeniden Millî Mücadele Dergisi google scholar
5. Başyazı: “Neden Çıkıyoruz”, Yeniden Milli Mücadele Dergisi, 3 Şubat 1970. google scholar
6. Başyazı: “Bu Günü Anlamak İçin..”, Yeniden Millî Mücadele Dergisi, 7 Şubat 1972. google scholar
7. Altuğ, Kurtul: Umudun Tükenişinde Son Perde, Ümit Yayıncılık, Ankara, 2001. google scholar
8. Akar, Rıdvan – Dündar, Can: Ecevit ve Gizli Arşivi, 2. Baskı, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara, 2008. google scholar

9. Arcayürek, Cüneyt: Çankaya’ya Giden Yol: 1971-1973, Bilgi Yayınevi, Ankara, 1985. google scholar
10. Atılgan, Gökhan: “68’in Kapıları”, Türkiye’nin 1960’lı Yılları, Hazırlayan: Mete Kaan Kaynar, İletişim Yayınları, İstanbul, 2017. google scholar
11. Aybar, Mehmet Ali: Neden Sosyalizm Marksizmde Örgüt Sorunu: Leninist Parti Burjuva Modelinde Örgüttür, İletişim Yayınları, İstanbul, 2011. google scholar
12. Aydın, Suavi – Taşkın, Yüksel: 1960’tan Günümüze Türkiye Tarihi, 3. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2015. google scholar
13. Baykam, Bedri: 68’li Yıllar Tanıklar, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara, 1999. google scholar
14. Bila, Hikmet: CHP 1919-2009, Doğan Kitap, İstanbul, 2008. google scholar
15. Bilici, İlhan: “Kemalizm’in Yeniden İnşasında Bir Aydın Teşebbüsü: Doğan Avcıoğlu’nun Devrim Gazetesi Yazıları Üzerine Bir Araştırma”, Liberal Düşünce Dergisi, Yıl: 28, S.111, Yaz 2023, s. 151-176. google scholar
16. Bora, Tanıl – Ünüvar, Kerem: “Ellili Yıllarda Türkiye’de Siyasi Düşünce Hayatı”, Türkiye’nin 1950’li Yılları, Hazırlayan: Mete Kaan Kaynar, 1. Basım, 3. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2019. google scholar
17. Bozkır, Gürcan: “Türk Siyasal Hayatında Cumhuriyetçi Güven Partisi”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, VI/15, 2007/Güz, s. 275-308. google scholar
18. Can, Diyar: Türk Muhafazakârlığında 1970’ler ve Kubbealtı Akademi Mecmuası, Detay Yayıncılık, Ankara, 2022. google scholar CHP XX. Kurultayı Parti Meclis Raporu, Ankara, 3 Temmuz 1970. google scholar
19. Çebi, Emrin: Mücadeleciler ve Yeniden Milli Mücadele Dergisi, İlem Yayınları, İstanbul, 2022. google scholar
20. Çetin, Atilla: “Ecevit, Mustafa Bülent (1925-2006)”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2. Baskı, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 2020, s. 389-390. google scholar
21. Çolak, Mustafa: Bülent Ecevit, 3. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2020. google scholar
22. Demirel, Tanel: 12 Mart ve 12 Eylül’ün Anatomisi 1960-1980 Türkiye’sinde Siyaset, Liberte Yayınları, Ankara, 2023. google scholar Ecevit, Bülent: Ortanın Solu, 2. Baskı, Kim Yayınları, İstanbul, 1966. google scholar
23. Ege, Önder: 9 Mart 1971 Türkiye’de Sol Darbe Teşebbüsü, Kopernik Kitap, İstanbul, 2021. google scholar
24. Emre, YunuS. CHP, Sosyal Demokrasi ve Sol Türkiye’de Sosyal Demokrasinin Kuruluş Yılları (1960-1966), İletişim Yayınları, İstanbul, 2013. google scholar
25. Ertem, Barış: “12 Mart 1971 Askerî Müdahalesi Sonrası Ara Rejim ve Türkiye Siyasetine Etkileri (1971-1974)”, Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, Cilt: 8, S. 14, Nisan 2018, s. 655-676. google scholar
26. Fedayi, Cemal: “Ortanın Solu Akımı”, Liberal Düşünce, S. 33, Kış 2004, s. 163-183. google scholar
27. Goloğlu, Mahmut: Türkiye Cumhuriyeti Tarihi-IV (1946-1950) Demokrasiye Geçiş, 2. Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2021. google scholar
28. Görücü, Çağdaş: “CHP: Değişim, Umut, Hayal Kırıklığı”, Türkiye’nin 1970’lı Yılları, Hazırlayan: Mete Kaan Kaynar, İletişim Yayınları, İstanbul, 2020. google scholar
29. Hocaoğlu, Kerem: “1965’ten 1980’e Cumhuriyet Halk Partisi ve Ortanın Solu”, Kuruluşundan Daimi Muhalefete CHP’nin 100 Yılı, Derleyen: Ekin Kadir Selçuk, İletişim Yayınları, İstanbul, 2023. google scholar
30. İlhan, Attilâ: Hangi Sol?, 9. Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2023. google scholar
31. Kaya, Asil: CHP’de İnönü-Ecevit Mücadelesi, 2. Baskı, Paradigma Akademi Yayınları, Çanakkale, 2023. google scholar
32. Kili, Suna: 1960-1975 Döneminde Cumhuriyet Halk Partisinde Gelişmeler Siyaset Bilimi Açısından Bir İnceleme, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1976. google scholar
33. Kocaoğlu, Ceyda Tuna: “Kızıl Tehlike” Soğuk Savaş Türkiye’sinde Komünizmle Mücadele, Berikan Yayınevi, Ankara, 2022. google scholar
34. Koloğlu, Orhan: Ecevit ile CHP Bir Aşk ve Nefret Öyküsü, Büke Yayınları, İstanbul, 2000. google scholar
35. Koloğlu, Orhan: Kim Bu Ecevit, Boyut Kitapları, İstanbul, 2001. google scholar
36. “Mücadele Birliği Dağılırken Çok Acı Çektik”, (Çevrimiçi), httpS.//www.star.com.tr/pazar/mucadele-birligi-dagilirken-cok-aci-cektik-haber-769268, 25 Ağustos 2024. google scholar
37. Özdemir, Hikmet: “Siyasi Tarih (1960-1980)”, Türkiye Tarihi 4 Çağdaş Türkiye 1908-1980, Yayın Yönetmeni: Sina Akşin, 8. Baskı, Cem Yayınevi, İstanbul, 2005. google scholar
38. Özkandaş, Yaşar: “12 Mart 1971 Muhtırası’nın Türk Siyasetini Şekillendirmesi Ekseninde Cumhuriyet Halk Partisi”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 68, Bahar 2021, s. 573-615. google scholar
39. Öztürk, Emine: “Türkiye ve Fransa’da 1968: Fransa’daki Mayıs Ayaklanmasını Başlatan Öğrenci Hareketinden Farklı Yönleriyle Türkiye’de Sosyalist Öğrenci Hareketi”. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 19, S. 34, 2018, s. 371-415. google scholar
40. Sağlamer, Kayhan: Ecevit Olayı Bir Başbakanın Doğuşu, C. 1, 8. Baskı, Belge Yayınları, İstanbul, 1974. google scholar
41. Sağlamer, Kayhan: Ecevit Olayı Bir Başbakanın Doğuşu, C. 2, Belge Yayınları, İstanbul 1974. google scholar
42. Sinanoğlu, Oktay: Bye Bye Türkçe, 55. Baskı, Bilim + Gönül Yayınevi, İstanbul, 2011. google scholar
43. Tekin, Uğur: Ecevit’in Günah Galerisi, 2. Baskı, Umur Yayınları, İstanbul, 1975. google scholar
44. Türkmen, Hamza: “Yeniden Milli Mücadele-1”, (Çevrimiçi), httpS.//www.haksozhaber.net/okul/yeniden-milli-mucadele-1-659yy.htm, 31 Ocak 2024. google scholar
45. Tütüncü Esmer, Gülsüm: CHP: 1965-1980 Türk Siyasal Yaşamında Ortanın Solu, Yeniden Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Yayınları, Antalya, 2006. google scholar
46. Uyar, Hakkı: 100 Soruda Cumhuriyet Halk Partisi Tarihçesi (1923-2010), AnkaHa Yayınları, Ankara, 2012. google scholar Uyar, Hakkı: İki Darbe Arasında CHP 1960-1971, Doğan Kitap, İstanbul, 2017. google scholar
47. Varel, Anıl: “Altmışlı Yıllar Türkiye’sinde Sınıf ve Siyaset: Meşruiyet Savaşımı, Siyasal Yükselişi ve İç Bölünmeleriyle TİP”, Türkiye’nin 1960’lı Yılları, Hazırlayan: Mete Kaan Kaynar, İletişim Yayınları, İstanbul, 2017. google scholar
48. Yalçın, Kutalmış: Fikriyat ve Eylemlilik Arasında Yeniden Millî Mücadele Hareketi ve Türk Siyasal Hayatına Etkileri, Berikan Yayınevi, Ankara, 2020. google scholar
49. Yalçın, Kutalmış: “Türk Siyasi Hayatında Yeniden Millî Mücadele Hareketi (1967-1980)”, Journal of Universal History Studies (JUHIS), 4(1), June 2021 s. 79-97. google scholar
50. Yüksel, Şafak, Yeniden Milli Mücadele Dergisi (1970-1971), (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalı Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı, İstanbul, 2019. google scholar
51. Zürcher, Erik Jan: Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, Çev.: Yasemin Saner, 32. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2016. google scholar