From Selective Internationalism to Military Isolation: Türkiye in U.S. Foreign Policy (1918-1923)

Öz

This article examines the United States’ approach toward Türkiye during the Turkish National Struggle and how that approach evolved over time. The study presents four key findings regarding America’s relationship with the Turkish War of Independence. First, it reveals that President Woodrow Wilson’s post-1918 perspective on the region was primarily shaped by the Armenian mandate, reflecting a sectarian preference. This demonstrates the selective nature of Wilson’s internationalist ideals. Second, the condition of non-Muslim minorities in Anatolia remained a significant concern for the U.S. even after Wilson’s presidency. However, unlike the Wilson era, the U.S. largely refrained from intervention, limiting itself to observation. This non-interventionist stance is closely linked to the broader trend of military-political isolation in U.S. foreign policy during the period, when commercial interests were prioritized in international affairs. Third, the growing success of the Turkish national movement gradually compelled the United States to adopt a more pragmatic policy toward Ankara, driven by its own economic and commercial interests. Lastly, the article highlights the intense efforts of various actors with often conflicting agendas - such as relief missions, business circles, and lobbying groups - to influence U.S. policy. The article also analyzes Ankara’s view of the United States as part of a broader balancing strategy against Britain and France. In this context, Türkiye’s relationship with the United States offers valuable insights into the nature of early Republican diplomacy.

Anahtar Kelimeler

• Turkish War of Independence
• Turkish Foreign Policy
• American Foreign Policy
• Wilsonian Principles
• Admiral Bristol

Seçici Enternasyonalizmden Askeri İzolasyona ABD Dış Politikasında Türkiye (1918-1923)

Öz

Bu makale Millî Mücadele döneminde Amerika Birleşik Devletleri’nin Türkiye’ye yaklaşımını ve bu yaklaşımın zaman içindeki değişimini incelemektedir. Çalışma, Amerika’nın Millî Mücadele ile olan ilişkisine dair dört bulgu ortaya koymaktadır. Birincisi, 1918 sonrasında Başkan Wilson’ın bölgeye bakışının çoğunlukla Ermenistan mandası üzerinden şekillenip sekteryan bir tercihi yansıttığıdır. Bu durum, başkanın enternasyonalist düşüncelerinde seçici olduğunu göstermektedir. İkincisi, Anadolu’daki gayrimüslimlerin durumunun Wilson’ın başkanlığından sonra da ABD’nin bölgeye bakışındaki önemli unsurlardan biri olmaya devam ettiğidir. Ancak Wilson döneminin aksine, ABD bu meseleleri takiple yetinmiş ve çoğu zaman konuya müdahil olmamıştır. Bu durum, ABD dış politikasında yaşanan askeri-siyasi izolasyon süreci ve bu zaman zarfında dış ilişkilerde ticari çıkarların ön planda olmasıyla yakından ilişkilidir. Üçüncüsü, Türklerin Millî Mücadele’de zamanla artan başarısının da ABD’yi iktisadi ve ticari çıkarları sebebiyle Ankara’ya karşı daha farklı bir politika izlemeye itmesidir. Sonuncusu ise hem gayrimüslimler hem de iktisadi çıkarlar çerçevesinde, yardım misyonları, iş çevreleri, lobi grupları gibi birbiriyle çatışan hedefleri olan çeşitli aktörlerin bu süreçte Amerikan siyasetini etkilemek için yoğun çaba sarf ettiğidir. Makale, Ankara’nın ABD’ye temel bakışının ise İngiltere ve Fransa’ya karşı bir denge oluşturma politikası olarak analiz etmektedir. Bu bağlamda, Türkiye’nin ABD ile olan ilişkileri kuruluş dönemi diplomasisini de iyi bir biçimde yansıtmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Millî Mücadele
• Türk dış politikası
• Amerikan Dış Politikası
• Wilson Prensipleri
• Amiral Bristol

Kaynakça

1. The National Archives and Records Administration and Records Administration,63 Washington, ABD. google scholar
2. The Foreign Relations of the United States, EROS.”62 google scholar
3. New York Tribune google scholar
4. New York Herald google scholar
5. The Evening Star google scholar
6. Akgün, Seçil Karal: “The GeneraL Harbord Commission and the American Mandate Question”, Studies in Atatürk’s Turkey: American Dimension, Ed. George S. Harris ve Nur Bilge Criss, Leiden, Brill, 2009, s. 55-82. google scholar
7. Ambrosius, LlYod E.: Wilsonianism: Woodrow Wilson and His Legacy in American Foreign Relations, New York, Palgrave Macmillan, 2002. google scholar
8. Ankara Üniversitesi Siyasal BiLgiler Fakültesi: Olaylarla Türk Dış Politikası, Ankara, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, 1969. google scholar

9. Armaoğlu, Eahir: “Amerika, Sevr Antlaşmasi ve ‘Ermenistan’ Sinirlari,” Belleten, C. LXI, 1997, s. 133-148. google scholar
10. Atatürk, Mustafa Kemal: Nutuk, İstanbul, Alfa Yayınları, 2005. google scholar
11. Braumoeller, Bear E.: “The Myth of American Isolationism.” Foreign PolicyAnalysis, C. 6, S. 4, 2010, s. 349-71. google scholar
12. BiLgen, Deniz: “Wilson İlkelerine Türk Kamuoyunun Tepkisi ve Bunun Amerikan Basinina Yansimasi”, Atatürk Yolu Dergisi, C. 5, S. 18, 1996, s. 123-130. google scholar
13. BuLut, Semih: Atatürk Dönemi Türkiye-ABD İlişkileri, (1923-1938), Ankara, Hacettepe Üniversitesi Atatürk İLkeLeri ve İnkiLâp Tarihi Enstitüsü, Doktora Tezi, 2008. google scholar
14. BiLmez, BüLent: “The PLace of the Turkish Independence War in the American Press (1918-1923)”, Turkish Yearbook, S.31, 2000, s. 51-74. Can, BiLmez BüLent: “SuYa Düşen Bir TatLi HaYaL: Şarki AnadoLu DemirYoLLari (Chester) Projesi (1922-1923)”, Kebikeç, S.11, 2001, s. 165-204. Can, BiLmez BüLent: Demiryolundan Petrole Chester Projesi (1908-1923), İstanbuL, Tarih Vakfi Yurt YaYinLari, 2000 google scholar
15. Demirci, Sevtap: “Sevr’den Lozan’a: Ermeni Sorunu, 1920-1923”, Review of Armenian Studies, S. 31, s. 65-92. google scholar
16. Demirci, Sevtap: Belgelerle Lozan: Taktik-Stratejik-Diplomatik Müzakere, İstanbuL, ALfa YaYinLari, 2013. google scholar
17. DiLek, Mehmet Sait: “Paris Bariş Konferansi’nda Ermeni Sorunu”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, S. 15-16, 2012, s. 79-97. google scholar
18. Duru, Orhan: Amerikan Gizli Belgeleriyle Türkiye’nin Kurtuluş Yılları, İstanbuL, TürkiYe İş Bankasi KüLtür YaYinLari, 2017. google scholar
19. Erikan, CeLaL: Kurtuluş Savaşı Tarihi, İstanbuL, TürkiYe İş Bankasi YaYinLari, 2010. google scholar
20. GoLoğLu, Mahmut: Millî Mücadele Tarihi-II, Sivas Kongresi, İstanbuL, TürkiYe İş Bankasi KüLtür YaYinLari, 2006. google scholar
21. Gordon, LeLand James: American Relations with Turkey, 1830-1930: An Economic Interpretation, PhiLadeLphia, UniversitY of PennsYLvania Press, 1932. google scholar
22. GüLLü, Ramazan Erhan: Patrik Meletios Metaksakis ve İstanbul Rum/Ortodoks Partikhanesi (1921-1923), İstanbuL, Ötüken NeşriYat, 2017. google scholar
23. GüreL, Perin E.: The Limits of Westernization: A Cultural History of America in Turkey, New York, CoLumbia UniversitY Press, 2017. google scholar
24. İriYe, Akira: The Cambridge History of American Foreign Relations: Globalizing America, 1913-1945, Cambridge, Cambridge UniversitY Press, 1993. google scholar
25. Knock, Thomas J: To End All Wars: Woodrow Wilson and the Quest for a New World Order, Princeton, Princeton UniversitY Press, 2019. google scholar
26. KuL, HazeL. Mondros’tan Gümrü’ye ABD Basınında Ermeni Meselesi (1918-1920), Ankara, Atatürk Araştirma Merkezi YaYinLari, 2018. google scholar
27. MacmiLLan, Margaret: Barış Yapanlar: 1919 Paris Barış Konferansı ve Bu Konferansın Savaşlara Son Verme Girişimi, İstanbuL, ALfa YaYinLari, 2015. google scholar
28. ManeLa, Erez: The Wilsonian Moment: Self Determination and the International Origins of Anticolonial Nationalism, New York, Oxford UniversitY Press, 2007. google scholar
29. Mazower, Mark: Dünyayı Yönetmek: Bir Fikrin Tarihi, İstanbuL, ALfa YaYinLari, 2015. google scholar
30. Menchik, JeremY: “Woodrow WiLson and the Spirit of LiberaL InternationaLism”, Politics, Religion & Ideology, C.22, S.2, 2021, s.231-253. google scholar
31. MeraY, Seha L. (çev.): Lozan Barış Konferansı: Tutanaklar Belgeler, 1. Takim, 2. CiLt, Ankara, Ankara Üniversitesi SiYasaL BiLgiLer FaküLtesi, 1971. google scholar
32. Milletler Cemiyeti Misakı, Ankara, HariciYe VekaLeti Umum MüdürLüğü, 1933. google scholar
33. Özkan, Kenan: Mondros Mütarekesi'nden Lozan Barış Konferansı'na Millî Mücadele Dönemi Türkiye - ABD ilişkileri, İstanbul, Ötüken NeşriYat, 2016. google scholar
34. Papuççular, Hazal. "The Wilsonian Ideas of the Ottoman Turkish Intelligentsia in Post-World War I TurkeY", The TurKish Connection: Global Intellectual Histories of the Late Ottoman Empire and Republican TurKey, der. Deniz Kuru ve Hazal Papuççular, De GruYter Oldenbourg, Berlin, s. 197-218. google scholar
35. Samuel, Annie TracY: “The Open Door and U.S. PolicY in Iraq between the World Wars.” Diplomatic History, C. 38, S. 5, 2014, s. 926-952. google scholar
36. SarinaY, Yusuf: “Pontus Meselesi ve Yunanistan’in Politikasi”, AtatürK Araştırma MerKezi Dergisi, C. XI, S. 31, s. 107-162. google scholar
37. SonYel, Salahi Ramadan: TurKish Diplomacy 1918-1923: Mustafa Kemal and the TurKish National Movement, Londra, Sage Publications, 1975. google scholar
38. Sönmezoğlu, Faruk: iKi Savaş Sırası ve Arasında TürK Dış PolitiKası, İstanbul, Der YaYinlari, 2011. google scholar
39. Şimşir, Bilâl N.: Lozan Telgrafları I, (1922-1923), Ankara, Türk Tarih Kurumu Basimevi, 1990. google scholar
40. Şimşir, Bilâl N.: Lozan Günlüğü: Lozan Barış Konferansı ve Barış Antlaşması Sürecinin Belgesel Kronolojisi (1922-1923), Ankara, Bilgi YaYinevi, 2014. google scholar
41. Taş, Necati: “Milli Mücadele Döneminde Rum Ayaklanmasi”, Atatürk Araştırma MerKezi Dergisi, C. 12, S. 34, 1996, s. 87-100. google scholar
42. ToYnbee, Arnold J.: The Western Question in Greece and Turkey: A Study in the Contact of Civilizations, Londra, Bombay, Sydney, Constable and Company, 1922. google scholar
43. Wilson, Woodrow: The Frontier between Armenia and TurKey as Decided by President Woodrow Wilson, November 22, 1920, Armenian National Committee, 1920. google scholar
44. Yalman, Ahmet Emin: Birinci Dünya Savaşı'nda Türkiyes İstanbul, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018. google scholar
45. Yavuz, Bige Sükan: “Fransiz Arşiv Belgelerinin Işiğinda Chester Demiryolu Projesi”, AnKara Üniversitesi Türk inKılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 24, Kasım 1999-2003, s. 527-561. google scholar
46. Yılmaz, Şuhnaz: Turkish-American Relations (1800-1952): Between the Stars, Stripes and the Crescent, Londra ve New York, Routledge, 2015. google scholar