Araştırma Makalesi

Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi

Sayı: 14 15 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi

Öz

Kıyı birimleri, unsurları, dinamikleri, hızı ve süreçlerine etki eden antropojenik koşullar, çizgisel ve alansal olarak kıyı jeomorfolojisinde değişimlere doğrudan ve dolaylı olarak etki etmektedir. Belirtilen kapsamda bu çalışmada, İstanbul’un Karadeniz kıyısında yer alan ve madencilik faaliyetleri ile büyük değişimlere uğrayan Karaburun-Kumköy arası kıyı şeridi antropo-jeomorfolojik yaklaşım ve Sayısal Kıyı Çizigisi Analiz Sistemi (DSAS) aracının kullanımı ile incelenmiştir. Çalışmada, 1970 yılına ait ortofoto, USGS’den alınan 1975, 1980, 1985, 1990, 1995, 2000, 2005, 2010, 2015, 2020 ve 2023 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri kullanılmıştır. Ortofoto üzerinden manuel, uydu görüntüleri üzerinden ise Normalize Fark Su İndisi (NDWI) ve eşik yöntemi kullanılarak kıyı çizgileri üretilmiştir. Daha sonra kıyı çizgileri üzerinden DSAS aracında yer alan NSM, SCE, EPR ve LRR istatistikleri kullanılarak çizgisel analizler yapılmıştır. Çizgisel analizlerden sonra kıyıda meydana alansal analizler yapılmış, değişimin kökeni doğal ve antropojenik olarak sınıflandırılmıştır. Analizler ilk olarak 1970-2023 yılları arasında 12 ayrı kıyı çizgisi üzerinden yapılmıştır. Daha sonra dönemsel olarak kıyı değişimlerini ortaya koymak amacıyla ardışık periyotlar üzerinden çizgisel ve alansal analizler uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda çizgisel, alansal değişimler periyotlar halinde incelenmiş, grid analizi ile antropo-jeomorfolojik kapsamda kıyıdaki değişim yoğunluğu incelenmiştir. Elde edilen bulgulardan kıyı çizgisi uzunluğunun 1970’de 36,4 km’den 2023’de 42,5 km’ye ulaştığı, girinti çıkıntı yapısının dönemsel olarak değişkenlik gösterdiği saptanmıştır. Dönemsel olarak kıyı çizgisinin en yüksek 998 m ilerlediği (1990-1995), -1314 m gerilediği (1995-2000) tespit edilmiştir. İnceleme sahasında değişen tüm kıyı zonunun %73’ünde antropojenik kökenli jeomorfolojik değişim yoğunluğunun çok yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kıyı değişimleri, Antropo-jeomorfoloji, DSAS, Uzaktan Algılama, İstanbul.

Kaynakça

  1. Aguilar, R. G., Owens, R. & Giardino, J. R. (2020). The expanding role of anthropogeomorphology in critical zone studies in the Anthropocene. Geomorphology, (366), 107165. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2020.107165
  2. Akdeniz, H.B., & İnam, Ş. (2023). Spatio-temporal analysis of shoreline changes and future forecasting: the case of Küçük Menderes Delta, Türkiye. J Coast Conserv 27, 34. https://doi.org/10.1007/s11852-023-00966-8
  3. Aouiche, I., Daudi, L., Anthony, E. J., Sedrati, M., Ziane, E., Harti, A., Dussouillez, P., (2016). Anthropogenic effects on shoreface and shoreline changes: Input from a multi-method analysis, Agadir Bay, Morocco. Geomorphology-Elsevir, 254, 16-31. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2015.11.013
  4. Ataol, M., Kale, M.M., Tekkanat, İ.S. (2019). Assessment of the changes in shoreline using digital shoreline analysis system: a case study of Kızılırmak Delta in northern Turkey from 1951 to 2017. Environ Earth Sci 78, 579. https://doi.org/10.1007/s12665-019-8591-7
  5. Baig, M. R. I., Ahmad, I. A., Shahfahad, Tayyab, M., Rahman, A. (2020). Analysis of shoreline changes in Vishakhapatnam coastal tract of Andhra Pradesh, India: an application of digital shoreline analysis system (DSAS). Annals of GIS, 26 (4), 361–376. https://doi.org/10.1080/19475683.2020.1815839
  6. Bird, E. (2008). Coastal geomorphology: An introduction Second edition. John Wiley ve Sons Ltd, The Atrium, Southern Gate, Chichester, West Sussex PO19 8SQ, England.
  7. Bombino, G., Barbaro, G., D'Agostino, D., Denisi, P., Foti, G., Labate, A., Zimbone, S. M. (2022). Shoreline change and coastal erosion: the role of check dams. first ındications from a case study in Calabria, Southern Italy, CATENA, 217. https://doi.org/10.1016/j.catena.2022.106494
  8. Brandolini, P., Cappadonia, C., Luberti, G., Donadio, C., Stamatopoulos, L., Di Maggio, C. … Del Monte, M. (2019). Geomorphology of the Anthropocene in Mediterranean Urban Areas. SAGE Progress in Physical Geography, 20(10), 1-34. https://doi.org/10.1177/030.913.3319881108
  9. Brown, A. G., Tooth, S., Bullard, J. E., Thomas, D., Chiverrel, R., Plater, A., & Murton, J. (2017). The Geomorphology of the Anthropocene: Emergence, status and implications. Earth Surface Processes and Landforms, 42, 71-90. https://doi.org/10.1002/esp.3943
  10. Cao, W., Sofia, G., & Tarolli, P. (2020). Geomorphometric Characterisation of Natural And Anthropogenic Land Covers. Progress in Earth and Planetary Science, 7(2), 1-17. https://doi.org/10.1186/s40645.019.0314-x

Kaynak Göster

APA
Uzun, M. (2025). Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, 14, 48-73. https://doi.org/10.46453/jader.1621372
AMA
1.Uzun M. Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi. JADER. 2025;(14):48-73. doi:10.46453/jader.1621372
Chicago
Uzun, Murat. 2025. “Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi”. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, sy 14: 48-73. https://doi.org/10.46453/jader.1621372.
EndNote
Uzun M (01 Nisan 2025) Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi 14 48–73.
IEEE
[1]M. Uzun, “Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi”, JADER, sy 14, ss. 48–73, Nis. 2025, doi: 10.46453/jader.1621372.
ISNAD
Uzun, Murat. “Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi”. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi. 14 (01 Nisan 2025): 48-73. https://doi.org/10.46453/jader.1621372.
JAMA
1.Uzun M. Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi. JADER. 2025;:48–73.
MLA
Uzun, Murat. “Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi”. Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi, sy 14, Nisan 2025, ss. 48-73, doi:10.46453/jader.1621372.
Vancouver
1.Murat Uzun. Karaburun – Kumköy (İstanbul) Arası Kıyı Şeridinde Meydana Gelen Değişimlerin DSAS Aracı İle Antropo-Jeomorfolojik Analizi. JADER. 01 Nisan 2025;(14):48-73. doi:10.46453/jader.1621372