Uzaktan Algılama Verileriyle Arazi Kullanımı/Arazi Örtüsünün Arazi Yüzey Sıcaklığı Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi: Antalya İli Konyaaltı İlçesi Örneği

Antalya ili Konyaaltı ilçesinde arazi kullanımı/arazi örtüsünün (AK/AÖ) arazi yüzey sıcaklığı (AYS) üzerindeki etkisini analiz edip değerlendirmek amacıyla yapılan bu çalışmada, ilk olarak açık erişimli Corine verilerinin birinci seviyeye indirgenmesiyle dört sınıflı bir AK/AÖ haritası oluşturulmuştur. Sonra, Landsat 8 OLI/TIRS uydu görüntüsü kullanılarak altı aşamalı bir süreçle AYS haritası üretilmiştir. Araştırma alanında AYS değerlerinin 30,0 °C ile 51,8 °C arasında değiştiği ve ortalama AYS’nin 40,2 °C olduğu tespit edilmiştir. Arazi örtüsü sınıflarına göre yapılan analizler sonucunda, tarım alanları, yapay yüzeyler, orman ve yarı doğal alanlar ile su yapılarının ortalama yüzey sıcaklıkları sırasıyla 41,1 °C, 40,7 °C, 39,7 °C ve 38,7 °C olarak belirlenmiştir. Arazinin örtüsündeki farklılıkların yanı sıra, arazinin kullanım şekli de yüzey sıcaklıkları üzerinde etkili olmuştur. AK/AÖ sınıfları içerisinde en yüksek ve en düşük AYS değerleri arasındaki fark, en fazla (19,9 °C) orman ve yarı doğal alanlarda, en az (7,7 °C) ise su yapılarında saptanmıştır. Yapay yüzeyler ve tarım alanlarında bu fark 18,5 °C olarak hesaplanmıştır. Arazi yüzey sıcaklıklarındaki farklılıklar, yüzey örtüsü özelliklerinden, arazi örtüsü sınıflarının kendi içindeki heterojen yapısından, arazinin kullanım şeklinden, bitki yoğunluğu, albedo değerleri ve evapotranspirasyon süreçlerinden kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak, Antalya ili Konyaaltı ilçesinde AK/AÖ sınıflarının yüzey sıcaklıkları üzerindeki etkilerinin değerlendirildiği bu çalışmada, arazinin yüzey örtüsünün ve kullanım şeklinin yüzey sıcaklığı üzerinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen sonuçlar, AYS’nin kentsel planlama, sürdürülebilir arazi yönetimi ve iklim adaptasyonu stratejilerinde kullanılabilecek önemli bir mekânsal gösterge niteliği taşıdığını göstermektedir.

This study aims to analyze and evaluate the effect of land use/land cover (LULC) on land surface temperature (LST) in the Konyaaltı district of Antalya. Initially, a four-class LULC map was created by reducing the open-access Corine data to the first level. After, LST map was produced in a six-stage process using Landsat 8 OLI/TIRS satellite imagery. It was determined that LST values in the study area ranged from 30.0 °C to 51.8 °C, with an average LST of 40.2 °C. As a result of analyses conducted according to land cover classes, the average surface temperatures of agricultural areas, artificial surfaces, forests and semi-natural areas, and water bodies were determined to be 41.1 °C, 40.7 °C, 39.7 °C, and 38.7 °C, respectively. In addition to differences in land cover, land use patterns also affected surface temperatures. Within the LULC classes, the difference between the highest and lowest LST values was greatest (19.9 °C) in forest and semi-natural areas and least (7.7 °C) in water bodies. This difference has been calculated as 18.5 °C for artificial surfaces and agricultural areas. Differences in land surface temperatures result from surface cover characteristics, the heterogeneous structure within land cover classes, land use, vegetation density, albedo values, and evapotranspiration processes. Overall, it has been concluded that the land surface cover and land use in the study area affect surface temperature. The results obtained demonstrate that LST is an important spatial indicator that can be used in urban planning, sustainable land management, and climate adaptation strategies.