Bibliometric Analysis of Articles on Zero Waste in The Field of Gastronomy and Food in The Dergipark Database

Öz

In this study, it is aimed to comprehensively examine the article studies published in the DergiPark database on the concept of zero waste in the field of gastronomy and food by the bibliometric analysis method. Article studies published in the last 7 years covering the years 2019-2025 were used for the research. Out of 1386 articles, 1373 were evaluated out of 1386 articles that were searched on the concepts of gastronomy, food, and zero waste. The 1373 articles studied within the scope of the research were analyzed through Microsoft Excel and EkşiVeri applications, and the results were presented in the findings as figures. The findings obtained show that zero-waste practices have an increasing importance in the gastronomy and food sector. The number of studies significantly increased, peaking in 2021 and 2023. The most frequently used keywords were ‘food,’ ‘gastronomy,’ ‘waste,’ ‘sustainability,” and ‘safety’. In addition, it was determined that topics such as preventing food waste, recycling waste, and sustainable restaurant practices attracted academic interest. This research shows how future studies should be prepared, and it provides a resource for the authors who will conduct research. By emphasizing the importance of the concept of zero waste in the field of gastronomy and food, the subject has been discussed in more detail.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy
• Food
• Zero Waste
• Sustainability
• Bibliometric Analysis

DergiPark Veritabanında Gastronomi ve Gıda Alanında Sıfır Atık Temalı Makalelerin Bibliyometrik İncelemesi

Öz

Bu çalışmada, gastronomi ve gıda alanında sıfır atık kavramı üzerine DergiPark veri tabanında yayımlanmış makale çalışmalarının, bibliyometrik analiz yöntemi ile kapsamlı bir şekilde incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma için 2019-2025 yıllarını kapsayan son 7 yılda yayımlanmış makale çalışmaları kullanılmıştır. Gastronomi, gıda ve sıfır atık kavramları üzerine gelişmiş arama yapılıp çıkan 1386 makale üzerinden 1373 tanesi değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma kapsamında belirlenen 1373 makale çalışması, Microsoft Excel ve EkşiVeri uygulamaları üzerinden analiz edilerek sonuçlar şekil olarak bulgularda sunulmuştur. Elde edilen bulgular, sıfır atık uygulamalarının gastronomi ve gıda sektöründe giderek artan bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Çalışmaların sayısında belirgin bir artış gözlenmiş, özellikle 2021 ve 2023 yıllarında en yüksek seviyelere ulaştığı görülmüştür. En sık kullanılan anahtar kelimeler, "gıda", "gastronomi", "atık", "sürdürülebilirlik" ve "güvenlik" olmuştur. Ayrıca, gıda israfını önleme, atıkların geri dönüştürülmesi ve sürdürülebilir restoran uygulamaları gibi konuların akademik ilgi gördüğü belirlenmiştir. Bu araştırma sonuçları ile konu üzerinde gelecekte yapılacak çalışmaların hangi kriterler doğrultusunda hazırlanması gerektiğini göstererek, araştırma yapacak yazarlara kaynak sunulmuştur. Sıfır atık kavramının gastronomi ve gıda alanındaki önemi vurgulanarak, konunun daha detaylı ele alınması sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi
• Gıda
• Sıfır Atık
• Sürdürülebilirlik
• Bibliyometrik Analiz

Kaynakça

1. Abdul Rahim E. (2024). Preparation and Physicochemical Characterization of Bioplastics from Vegetables Waste/PVA and Coating with Polyeugenol. JOTCSA. 11(3): 925-32.
2. Ademoğlu, A. (2021). Atık Gıda Yönetimi ve Sürdürülebilirlik. İçinde; Y. Oğan (Ed.), Gastronomi Araştırmaları (64-73). Çizgi Kitabevi Yayınları.
3. Akay, E., & Yılmaz, İ. (2023). Zincir Yiyecek İçecek İşletmelerinde Sürdürülebilirlik Uygulamaları. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 7(1):211-223. https://doi.org/10.32958/gastoria.1118672
4. Akay, G. (2020). Sürdürülebilir beslenme ve çevre ilişkisi hakkında sağlık alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
5. Aksoy, M., & Şallı, G. (2023). Yükseköğretim Öğrencilerinin Gıda İsrafı Konusundaki Bilgi, Görüş ve Davranışları. Anadolu Strateji Dergisi, 5(2): 11-32.
6. Alıntaş, O. (2021). Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencilerinin gıda israfı ve gıda güvenliği hakkında görüşleri: İstanbul ili örneği. (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi). İstanbul Gelişim Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. https://egitimbilimleri.deu.edu.tr/wp-content/uploads/2023/03/APA-7-YAZIM-KURALLARI.pdf
7. Altuntop, E., Bozlu, H., & Karabıyık, E. (2014). Evsel atıkların ekonomiye kazandırılması. TR62 (Adana, Mersin) Bölgesi. https://cka.org.tr/uploads/pages_v/7.pdf.
8. Apak, Ö. C., & Gürbüz, A. (2022). Sürdürülebilir Restoran İşletmeciliği Uygulamaları Üzerine Bir İçerik Analizi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1):194-209. https://doi.org/10.32572/guntad.1002109

9. Atabey, E. (2024). EkşiVeri 1.0.5: R-Shiny Entegrasyonlu Akıllı Veri Analizi ve Analitiği Uygulaması. 1-9. https://doi.org/10.5281/zenodo.14628634
10. Aydın, Ş., & Uçkan Çakır, M. (2022). Gastronomi ve Dijitalleşme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(4): 2143-2159. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1123324
11. Beyech Hundie K, Abdissa D. (2021). Extraction and Characterization of Pectin from Lemon Waste for Commercial Applications. JOTCSA. 8(4): 1111-20.
12. Bilgili, M. Y. (2021). Sıfır Atık Yaklaşımının Kökenleri ve Günümüzdeki Anlamı. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(40): 683-703. https://doi.org/10.46928/iticusbe.787711
13. Boz, N. (2024). Mutfakta Sürdürülebilir Gelecek: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Eğitiminde Sürdürülebilirlik İncelemesi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1): 29-41.
14. Cankül, D. (2019). İşletmelerde Yenilik Uygulamaları: Restoran İşletmeleri Örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 3(2): 225-240. https://doi.org/10.32958/gastoria.536914
15. Çetinoğlu, D., & Ünlüönen, K. (2021). Otel İşletmelerinde Gıda İsrafını Önlemeye Yönelik Turuncu Bayrak Uygulaması Üzerine Bir Araştırma. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 3(5): 318–335. https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/92
16. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, (2012). Tehlikeli Atıkların Sınıflandırılması Kılavuzu Cilt I. https://webdosya.csb.gov.tr/db/cygm/icerikler/c-lt1-20180201134535.pdf
17. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, (2022). Sıfır atık. https://sifiratik.gov.tr/
18. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, (2015, Nisan, 2). Atık Yönetimi Yönetmeliği, Resmi Gazete. Sayı: 29314 Erişim adresi: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler /2015/ 04/20150402-2.htm.
19. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, (2017). Sıfır Atık El Kitapçığı, (3-17). [e-mail]
20. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, (2025, Mart 30). Geri kazanım oranımızı yüzde 36,08’e çıkardık. https://www.sifiratik.gov.tr/kutuphane/haberler/geri-kazanim-oranimizi-yuzde-36-08-e-cikardik
21. Çirişoğlu, E., & Akoğlu, A. (2021). Restoranlarda Oluşan Gıda Atıkları ve Yönetimi: İstanbul İli Örneği. Akademik Gıda, 19(1): 38-48. https://doi.org/10.24323/akademik-gida.927664
22. Çolak, O. (2023). The Role Of Technology Companies In Reducing and Disposing Food Waste. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4): 288-307.
23. Dal, Ş., & Okur Akçay, N. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma ve sıfır atık ile ilgili görüşlerinin belirlenmesi. E-Kafkas Journal of Educational Research, 8(3): 438-459. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.862414
24. Direk, M., Serçemeli, G., & Boran, F. (2022). Dünyada Ve Türkiye’de Gıda Bankacılığı. Proceedıng Book, 74. Doughmi, A., Cherkaoui, E., Khamar, M., Nounah, A. (2024). Organic Waste Valorization through Composting as Part of a Circular Economy. The Eurasia Proceedings of Science Technology Engineering and Mathematics, 29: 210-218. https://doi.org/10.55549/epstem.1566173
25. Ekinci, K., Soyöz, C., Kumbul, B., Yıldırım, R., vd. (2021). Nar Kabuklarının Döner Tambur Kompostlama Sisteminde Biyoaktivatör İle Kompostlanması. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi, (25:, 318-324. https://doi.org/10.31590/ejosat.908927
26. Ertaş Sabancı , A., & Onur , N. (2024). Yeşil Yıldızlı Otellerin Atık Gıda Uygulamaları; İstanbul Örneği (Waste Food Practices of Green Star Hotels; Istanbul Example). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(1): 604–625. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1397
27. FAO, Turkey. (2019). FAO Turkey Partnership Program launched a comprehensive project on food loss and waste reduction. FAO. https://www.fao.org/save-food
28. Gül, M., & Yaman, K. (2021). Türkiye’de Atık Yönetimi ve Sıfır Atık Projesinin Değerlendirilmesi: Ankara Örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(4): 1267-1296. https://doi.org/10.16951/atauniiibd.870434
29. Gürsoy Haksevenler, B. H., Kavak, F. F., & Akpınar, A. (2020). Sıfır Atık Yönetimi, Marmara Üniversitesi Anadoluhisarı Kampüsü Örneği. Kent Akademisi, 13(4): 722-735. https://doi.org/10.35674/kent.798900
30. Irawan, N. Z. P., Munawaroh, H. S. H., & Anwar, S. (2024). The Properties of Waste Cooking Oil Soap with Avocado Waste Extract as Filler. The Eurasia Proceedings of Science Technology Engineering and Mathematics, 30: 97-106. https://doi.org/10.55549/epstem.1593480
31. Kiziltuğ, T., & Tugay, Ç. (2024). Sosyal Ağ Analizi Yöntemiyle Örtük Bilgi Kavramının Bibliyometrik Analizi: 2015-2024 Yılları Arası Bir Değerlendirme. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 13(2): 56-73.
32. Kutlu, G. (2024). Mutfakta Sıfır Atık Yaklaşımıyla Sirke ve Turşu Üretimi Üzerine Bir Derleme. Gastro-World, (4): 10-25. https://doi.org/10.5281/zenodo.13919545
33. Lami, O., Giray, F. H., J.mesias, F., Carrasco, F. M. (2022). Spanish Consumers’ Commitment towards Sustainable Food Consumption. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), 2(2): 53-71.
34. Macit, N., & Kıran, Ö. (2024). Yemek ve Toplum: Kültür, Kimlik ve Eşitsizlikler. Olgu Sosyoloji Dergisi, 3(2): 97-106. https://doi.org/10.58632/olgusos.1573307
35. Mısır, A., & Arıkan, O. (2022). Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 23(1): 69-78.
36. Muyassaroh, A., Supriatna, A., & Hernani, H. (2024). Extraction of Anthocyanin Pigments from the Peel of Dragon Fruit for Food Coloring. The Eurasia Proceedings of Science Technology Engineering and Mathematics, 28: 167-174. https://doi.org/10.55549/epstem.1519420
37. Okumuş, F. (2023). Gıda atıklarının endüstriyel değerlendirilmesi: Küresel bir analiz. Uluslararası Çevre ve Sürdürülebilirlik Dergisi, 6(3): 76–91.
38. Okumuş E. (2024). Gıda Atıklarının Yönetimi ve Değerlendirilmesi, JAFE. (1): 27-32.
39. Ömürbek, V., Erk, Ç., & Herek, S. (2019). Üniversitelerde Atık Yönetimi Uygulamaları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35): 124-161.
40. Öney, H. (2016). Gastronomi Eğitimi Üzerine Bir Değerlendirme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35): 193-202.
41. Özdil, T., & Çırak, A. N. (2024). Sıfır Atık Olgusunun Sıfır Atık Afişleri Üzerinden Göstergebilim Yaklaşımıyla Analizi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1): 54-74. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1322854
42. Salihoğlu, G., Poroy, Z., & Salihoğlu, N. K. (2019). Kentsel atık yönetiminde yaşam döngüsü değerlendirmesi: Bursa analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(6): 692-699.
43. Sarıışık, M., & Özbay, G. (2015). Gastronomi Turizmi Üzerine Bir Literatür İncelemesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 26(2). https://doi.org/10.17123/atad.vol26iss218417
44. Selçuk, B. (2022). Gaziantep Mutfağında Sıfır Atıkla Menü Oluşturma. (Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi). Açık Erişim Adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
45. Şahin, SK & Bekar, A. (2018). Küresel bir sorun “gıda atakları”: Otellerin boyutlarındaki boyutlar (Küresel bir sorun) “yemek atığı”: Otel endüstrisindeki yemek atığı üreticileri). Turizm ve Gastronomi Çalışmaları Dergisi, 6(4): 1039-1061. https://doi.org/10.21325/jotags.2018.347
46. Şat, R., Sezen, T. S., & Doğdubay, M. (2023). Türkiye’de Gastronomi Eğitiminin Tarihi ve Gelişimi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 34(3): 318-334. https://doi.org/10.17123/atad.1316644
47. Şimşek, Ş. E. (2024). Dijital Teknolojilerin Gücüyle Sürdürülebilirlik: Döngüsel Ekonomi Kapsamında Sıfır Atık Uygulama Önerisi. Journal of Business and Trade, 5(1): 40-54. https://doi.org/10.58767/joinbat.1481797
48. Sulistyowati, D., Hernani, H., & Supriatna, A. (2024). Edible Coating from Breadfruit Starch and Chitosan for Food Packaging. The Eurasia Proceedings of Science Technology Engineering and Mathematics, 28: 286-299. https://doi.org/10.55549/epstem.1521925
49. Şen, Y., Birkan İ., & Yetiş, Ş. (2019). Gastronomide Güvenli Gıda Üretimi. (Eds.). 4. Uluslararası Gastronomi Turizmi Araştırmaları Kongresi (UGTAK), 610-618.
50. Strateji ve Bütçe Başkanlığı, (Haziran, 2020). Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Göstergeleri, 1-42. http://www.surdurulebilirkalkinma.gov.tr/wp-content/uploads/2021/02/SKA-ve-Gostergeleri-Kapak-Birlestirilmis.pdf
51. Tan, B. (2021). Zero waste strategies and Turkey’s zero waste project. Environmental Research and Technology, 4(1): 97-101. https://doi.org/10.35208/ert.843106
52. Turan, F., & Türkay, O. (2024). Otellerde Atık Gıda Yönetimi: Trabzon Örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(2): 700-717. https://doi.org/10.33206/mjss.1306637
53. Turuncu Bayrak, (2018). Turuncu Bayrak Nedir?. https://turuncubayrak.org/sayfa-nedir-2
54. TÜBİTAK ULAKBİM Dergi Sistemleri (2025). DergiPark Hakkında. https://dergipark.org.tr/tr/pub/page/about
55. Tekiner, İ. H., Mercan, N. N., Kahraman, A., & Özel, M. (2021). Dünya ve Türkiye’de gıda israfı ve kaybına genel bir bakış. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(2): 123-128. https://doi.org/10.47769/izufbed.884219
56. Ülger, H. T., & Ülger, Y. T. (2022). Tarımsal Gıda Tedarik Zinciri Alanındaki Yayınların Bibliyometrik Analiz Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(26): 220-239. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1175363
57. Yavaş, P., & Pehlivan, T. (2023). Sürdürülebilir Gastronomi İçin Bir Dost: Kompost. Sürdürülebilirlik İçin Akademik Araştırmalar – I, 4.Bölüm, (pp. 75-92).
58. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (Ed). (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.