Analysis of Ayşegül Dede's Story Books Suitable for Preschool Children in Terms of Vocabulary

Öz

The aim of this research is to examine and evaluate Ayşegül Dede's illustrated children's books (“Sarı Balonun Yolculuğu”,“Biri, Diğeri, Öteki, Beriki”,“Kanatlarım Var Benim”, “Duvarın Arkasında Ne Var?”,“Gelincik Neden Kırmızı?”) in terms of their vocabulary elements (pronouns, adverbs, adjectives, reduplications, fixed expressions, idioms, proverbs, interjections, and onomatopoeic words). This is a qualitative study, and the document analysis method was used. The data was systematically collected by reading each of the five selected illustrated books from beginning to end several times. The data collected was analyzed using the content analysis method. According to the findings of the study, Ayşegül Dede's books are rich in terms of Turkish vocabulary, and the language and expression used are created in a way that is appropriate to the age and developmental characteristics of children. In particular, adjectives are used effectively to increase the fluency of the stories and the emotional depth of the characters. These findings demonstrate that the author's works contribute to the language development of preschool children and possess significant potential for expanding their vocabulary. This study is expected to highlight the importance of language and narrative features in children's books used to instill a love of reading in children, thus providing guidance to teachers and families in the field of children's literature.

Anahtar Kelimeler

• Ayşegül Dede
• children's literature
• vocabulary

Ayşegül Dede’nin Okul Öncesi Dönem Çocuklarına Uygun Hikâye Kitaplarının Söz Varlığı Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı Ayşegül Dede’nin resimli çocuk kitaplarını (“Sarı Balonun Yolculuğu”,“Biri, Diğeri, Öteki, Beriki”,“Kanatlarım Var Benim”,“Duvarın Arkasında Ne Var?”,“Gelincik Neden Kırmızı?”) söz varlığı (zamirler, zarflar, sıfatlar, ikilemeler, kalıp sözler, deyimler, atasözleri, ünlem sözleri ve yansıma sözcükler) unsurları açısından incelemek ve değerlendirmektir. Bu araştırma nitel bir araştırma olup çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veriler, belirlenen beş resimli kitabın her biri baştan sona birkaç kez okunarak sistematik bir şekilde toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, Ayşegül Dede’nin kitapları Türkçe söz varlığı açısından zengindir. Aynı zamanda kullanılan dil ve anlatım çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun şekilde oluşturulmuştur. Özellikle sıfatlar hikâyelerin akıcılığını ve karakterlerin duygusal derinliğini artırmada etkili bir şekilde kullanılmıştır. Bu bulgular, yazarın eserlerinin okul öncesi dönem çocuklarının dil gelişimine katkı sağladığını ve onların kelime dağarcığını geliştirmeye yönelik önemli bir potansiyel taşıdığını göstermektedir. Bu çalışmanın çocuklara okuma sevgisi aşılamada yararlanılan çocuk kitaplarının dil ve anlatım özelliklerinin önemini göstermesi ve böylece öğretmenler ile ailelere çocuk edebiyatı alanında yol gösterici olması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ayşegül Dede
• çocuk edebiyatı
• söz varlığı

Kaynakça

1. Bağcı, H. ve Deveci Salman, S. (2023). Mavisel Yener’in “Sonsuzluk Kütüphanesi” adlı romanının söz varlığı açısından incelenmesi. Kocatepe Beşeri Bilimler Dergisi, 2(2), 207-225. https://doi.org/10.61694/kbbd.1395515
2. Baş, B. (2006). 1985-2005 yılları arasında çocuk edebiyatı sahasında yazılmış tahkiyeli metinlerin söz varlığı üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
3. Dede, A. (2023). Sarı balonun yolculuğu. Timaş Çocuk.
4. Dede, A. (2024). Biri, diğeri, öteki, beriki. Timaş Çocuk.
5. Dede, A. (2024). Kanatlarım var benim. Timaş Çocuk.
6. Dede, A. (2024). Duvarın arkasında ne var? Timaş Çocuk.
7. Dede, A. (2025). Gelincik neden kırmızı? Kronik Çocuk.
8. Gündoğdu, A. E. (2012). Türk çocuk yazınında söz varlığı: Derlem tabanlı bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.

9. Gürler, H. ve Yıldız, M. (2024). Doğan Kardeş dergisinin söz varlığı üzerine bir araştırma. Milli Eğitim Dergisi, 53(242), 969-996. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1226031
10. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189. https://izlik.org/JA54BW95FL
11. Metin, O. ve Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356
12. Oğuzer, A. Y. ve Özkan, P. (2023). Kadın öğretmenlerin karşılaştıkları kariyer engelleri üzerine bir doküman analizi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(1), 35-53. https://izlik.org/JA85MD98LB
13. Özkan, U. B. (2019). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi. Pegem Akademi.
14. Öztürk, B. ve Öztürk, S. B. (2021). Özge Altınok Lokmanhekim’in resimli çocuk kitaplarının çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmesi. Çocuk, Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 4(2), 138-159. https://doi.org/10.47935/ceded.945376
15. Şen, E. (2019). 1980-2008 yılları arasında yazılmış çocuk tiyatrosu metinlerinin söz varlığı açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(1), 79-93. https://doi.org/10.16916/aded.460754
16. Tekşan, K., Çinpolat, E., Çelenk, B. ve Güneş, G. (2019). Sevim Ak’ın eserlerinde söz varlığı unsurları. Bolu İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 361-370. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.43815-468668
17. Uysal, A. (2021). Çocuk kitaplarının kalıplaşmış söz varlığı üzerine bir inceleme: Keloğlan masalları. Çocuk, Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 4(2), 160-181. https://doi.org/10.47935/ceded.937309
18. Uz, M. ve Özcan, M. F. (2020). Behiç Ak'ın “Gülümseten Öyküler” dizinindeki hikâye kitaplarının kalıplaşmış söz varlığı açısından incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 47, 187-214. https://izlik.org/JA72JN75SB
19. Uzuner Yurt, S. (2016). Aytül Akal`ın gökyüzünde balonlar adlı öykü kitabının söz varlığı. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 425-444. https://doi.org/10.17556/jef.61125
20. Yaman Kunduz, D. (2024). Şermin Yaşar’ın çocuk edebiyatı eserlerindeki söz varlığı üzerine bir inceleme. Kesit Akademi Dergisi, 10(39), 294-308. http://dx.doi.org/10.29228/kesit.75949
21. Yıldırım, A. (1999). Nitel araştırma yöntemlerinin temel özellikleri ve eğitim araştırmalarındaki yeri ve önemi. Eğitim ve Bilim, 23(112), 7-17.