Motorlu Araç İşletenin Sorumluluğunun Hukukî Niteliği ve Sigortalanabilirlik Açısından Değerlendirilmesi
Öz
Özet Amaç: Motorlu aracın işletilme hâlinde olup olmadığının tespiti, meydana gelen zarardan sorumluluğun hukukî niteliğinin ve zararın, zorunlu malî sorumluluk sigortasının teminatı kapsamına girip girmediğinin belirlenmesi açısından önem arz eder. Bu nedenle öncelikle motorlu araç işletenin sorumluluğunun, aracın işletilme hâlinde olup olmamasına göre ayrıma tâbi tutularak incelenmesi, birbirinden farklı durumlarda ortaya çıkabilecek zararlardan doğan sorumluluğun hukukî niteliğinin tespit edilmesi ve konunun sigortalanabilirlik açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, motorlu araç işletenin sorumluluğunun hukukî niteliğine ve sigortalanabilirliğine ilişkin tespit ve değerlendirmeler içermekte olup literatür taraması ve mevzuat incelemesi sonucunda elde edilen bulguların içtihatlar ışığında değerlendirilmesi ve tespitlerde bulunulması ile sonuca bağlanmıştır. Bulgular: Motorlu aracın işletilmesinin zarara sebep olması ile işletilme hâlinde değilken kazaya sebep olması durumunda işletenin sorumlu tutulmasının koşulları birbirinden farklıdır. Motorlu araç işletenin sorumluluğunu doğuran, aracın işletilme hâlinde olup olmadığına göre farklılık gösteren özel koşullar değerlendirildiğinde, sorumluluğun hukukî niteliği ile ilgili olarak doktrinde farklı görüşler yer almaktadır. Zarara sebep olan motorlu aracın işletilme hâlinde olup olmaması, sigortalanabilirliğini de doğrudan etkiler. Sonuç ve Katkılar: Motorlu aracın işletilmesi zarara sebep olmuşsa işletenin sorumluluğu tehlike esasına dayanır. Aracın işletilme hâlinde olmamasına rağmen işletenin eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru veya araçtaki bozukluk kazaya ve zarara yol açmışsa, sorumluluğun olağan sebep sorumluluğu niteliğinde olduğu genel olarak kabul edilir. Kazada işletenin kusuru varsa, sorumluluk kusur esasına dayanır. İşletilme hâlinde olmayan araçların sebep olduğu zararlar sigorta teminatı dışında kalır (ZMSS Genel Şartları A.6.). Bu çalışmanın uygulayıcılara, motorlu araç sebebiyle zarar görenlere ve doktrine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Sınırlılıklar: Çalışmanın konusunun, farklı disiplinleri ve hukukun da farklı dallarını ilgilendiren yönleri bulunmaktadır. Konu, esas olarak borçlar hukuku kapsamında irdelenmiştir. Konunun sigorta hukuku yönü, sorumluluk hukukuna ilişkin değerlendirmelere katkı sağlamış olup sigortacılığın hukukî yönü dışında kalan teknik boyutu çalışma için belirlenen sınırın dışında tutulmuştur. Anahtar Kelimeler: Motorlu araç işletenin sorumluluğu, zorunlu malî sorumluluk sigortası, kusursuz sorumluluk, işletilme hâli. Jel Kodu: K13, K12, G22.
Anahtar Kelimeler
Motorlu araç işletenin sorumluluğu zorunlu malî sorumluluk sigortası kusursuz sorumluluk işletilme hâli
Kaynakça
- Akbulut, İ. (2014). Karayolları Trafik Kanunu’na Göre İşletenin Sorumluluğu Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası ve Garanti Fonu, Adalet Yayınevi, Ankara.
- Antalya, G. ve Görgeç, B. (2025). “Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri ve Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri”, Marmara Hukuk Yorumu: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Ders Kitabı Cilt: V/1,2, 1. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Aşçıoğlu, Ç. (2012). Trafik Kazalarından Doğan Hukuk ve Ceza Sorumlulukları, 3. Bası, Sözkesen Matbaacılık, Ankara.
- Ateş, H. (2012). İşletilme (Hareket) Halinde Olmayan Motorlu Aracın Verdiği Zararlardan Doğan Sorumluluk. Ankara Barosu Dergisi, 2, 419-427.
- Ayhan, R./Çağlar, H./Özdamar, M. (2019). Sigorta Hukuku Ders Kitabı, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara.
- Bolatoğlu, B. (1988). Karayolları Trafik Kanununa Göre Motorlu Araç İşletenin Hukuki Sorumluluğu (İşleten Kavramı ve Sorumluluğun Şartları), Kazancı Hukuk Yayınları, Ankara.
- Can, M. (2005). Sigorta Hukuku Ders Kitabı, İmaj Yayınevi, Ankara.
- Çağlayan Aksoy, P. (2016). Hukuka ve Ahlâka Aykırılık Unsurları Çerçevesinde Salt Malvarlığı Zararlarının Tazmini, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul.
- Çelik, Ç. A. (2025). Trafik Kazalarında Tazminat ve Sigorta Hukuk ve Ceza Sorumluluğu, 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Çeliktaş, D. (1987). 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununda İşletenin Hukuki Sorumluluğu, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir.
- Çetiner, B. (2024). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul.
- Eren, F. (2025). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 30. Baskı, Legem Yayınevi, Ankara.
- Eren, F. (1987). “Karayolları Trafik Kanununa Göre Motorlu Araç İşletenin Akit Dışı Sorumluluğunun Hukuki Niteliği ve Unsurları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 39(1), 159-212.
- Gökcan, H. T. (2025). Karayolları Trafik Kanununa Göre Hukukî Sorumluluk, Tazminat, Sigorta ve Rücu Davaları,10. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Gökcan, H. T. Ve Kaymaz, S. (2008). Karayolları Trafik Kanunu’na Göre Hukukî Sorumluluk, Tazminat-Sigorta-Rücu Davaları ve Trafik Suç ve Kabahatleri, 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Güleç Uçakhan, S. (2022). “Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası”, Sigorta Davaları (Ed. Mustafa Topaloğlu ve Mutlu Dinç), 3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 407-422.
- Günay, E. (2025). Trafik Kazalarından Kaynaklanan Davalar, 7. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Havutçu, A./Gökyayla K. E. (1999). Uygulamada 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na Göre Hukukî Sorumluluk, 1. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara.
- Karacan Çetin, H. (2016). Karayolları Trafik Kanununda Hukuki Sorumluluk (Türk, İsviçre ve Alman Hukukları Karşılaştırmalı), Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Kayıhan, Ş. (2016). “Zarar Sigortalarında Sigortacının Halefiyeti”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22(3), S. 1595-1624.
- Kender, R. (2017). Türkiye’de Hususi Sigorta Hukuku, 16. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul.
- Kılıçoğlu, A. M. (2024) Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 27. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara.
- Kılıçoğlu, M. (2002). Sorumluluk Hukuku, C. 1, Turhan Kitabevi, Ankara.
- Narter, S. (2014). Trafik Kazalarında Hukuki ve Cezai Sorumluluk, 3. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara.
- Nomer, H. N. (1992). “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa Göre Motorlu Araç İşletenin Hukuki Sorumluluğu”, İstanbul Barosu Dergisi, 66(1-3), S. 36-89.
- Oğuzman, M. K. ve Öz M. T. (2014). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. II, 11. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul.
- Schwenzer, I./Fountoulakis, C. (2020). Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil, 8. Auflage, Stämpfli Verlag, Bern.
- Tandoğan, H. (1981). Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku, 1.Baskı, Turhan Kitabevi Yayınları, Ankara.
- Üçışık, G. (2009). “Tehlike Sorumluluğunun Genel Kural İle Düzenlenmesi”, Sorumluluk ve Tazminat Hukuku Sempozyumu-2009, 127-146, http://webftp.gazi.edu.tr/hukuk/sorumluluk/s_7.pdf.
- Yılmaz, Z. (2014). Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Taşıma Kanunu ve Sigortacılık Kanunu Hükümlerine Göre Trafik Kazaları ve Taşımacılıktan Doğan Hukukî Sorumluluk, Tazminat, Sigorta ve Rücû Dâvaları, 3. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara.
- Zorluoğlu Yılmaz, A. (2019). Tehlike Sorumluluğunda Bedensel Zararlar ve Tazminat, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Ankara.
An Assessment of the Legal Nature of the Liability of the Motor Vehicle Operator and Its Insurability
Öz
Abstract Purpose: In order to determine the legal nature of liability for the resulting damage and to evaluate whether such damage falls within the scope of coverage of compulsory liability insurance, it is crucial to determine whether the motor vehicle was in a state of operation or not. Consequently, this study primarily aims to examine the liability of the motor vehicle operator by differentiating between cases in which the vehicle is classified as in a state of operation and those in which it is not, to determine the legal nature of liability arising from damage that may occur under differing factual circumstances, and to evaluate the matter from the perspective of insurability. Methodology: The study sets out findings and evaluations concerning the legal nature and the insurability of the operation of motor vehicles and concludes with an assessment of these findings in the light of judicial precedents. Findings: The conditions under which a motor vehicle operator is held liable for damage vary depending on whether the vehicle is considered to be in a state of operation or not, reflecting the differing legal nature of liability in each case. When the specific conditions giving rise to the liability of the motor vehicle operator are examined, it becomes evident that such conditions vary depending on whether the vehicle is in operation. In this context, differing views exist within legal doctrine regarding the legal nature of the liability in question. Whether the motor vehicle that caused the damage is in operation or not directly affects its insurability. Implications: The legal liability of the operator for damages resulting from the operation of a motor vehicle constitutes a form of strict liability based on danger. It is generally accepted that, even when the vehicle is not in a state of operation, if the fault of persons responsible for the operator’s actions or a defect in the vehicle contributes to an accident and the resulting damage, the operator bears strict liability arising from the failure to fulfill the duty of care. If the operator was at fault in the accident, liability is based on the principles of fault. Liability for damages resulting from a vehicle not in operation is excluded from the coverage provided by compulsory liability insurance (Clause A.6). This study aims to contribute to legal practitioners, persons who have suffered damage as a result of motor vehicles, and legal doctrine. Limitations: The subject matter of the study has aspects that concern multiple disciplines and various branches of law. The subject has been primarily examined within the scope of law of obligations. The insurance law aspect of the subject has contributed to evaluations regarding liability law, while the technical dimension of insurance beyond its legal aspect has been excluded from the scope of the study. Keywords: Motor vehicle operator liability, compulsory liability insurance, strict liability, operation of a motor vehicle. Jel Codes: K13, K12, G22.
Anahtar Kelimeler
Motor vehicle operator liability compulsory liability insurance strict liability operation of a motor vehicle
Kaynakça
- Akbulut, İ. (2014). Karayolları Trafik Kanunu’na Göre İşletenin Sorumluluğu Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası ve Garanti Fonu, Adalet Yayınevi, Ankara.
- Antalya, G. ve Görgeç, B. (2025). “Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri ve Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri”, Marmara Hukuk Yorumu: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Ders Kitabı Cilt: V/1,2, 1. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Aşçıoğlu, Ç. (2012). Trafik Kazalarından Doğan Hukuk ve Ceza Sorumlulukları, 3. Bası, Sözkesen Matbaacılık, Ankara.
- Ateş, H. (2012). İşletilme (Hareket) Halinde Olmayan Motorlu Aracın Verdiği Zararlardan Doğan Sorumluluk. Ankara Barosu Dergisi, 2, 419-427.
- Ayhan, R./Çağlar, H./Özdamar, M. (2019). Sigorta Hukuku Ders Kitabı, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara.
- Bolatoğlu, B. (1988). Karayolları Trafik Kanununa Göre Motorlu Araç İşletenin Hukuki Sorumluluğu (İşleten Kavramı ve Sorumluluğun Şartları), Kazancı Hukuk Yayınları, Ankara.
- Can, M. (2005). Sigorta Hukuku Ders Kitabı, İmaj Yayınevi, Ankara.
- Çağlayan Aksoy, P. (2016). Hukuka ve Ahlâka Aykırılık Unsurları Çerçevesinde Salt Malvarlığı Zararlarının Tazmini, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul.
- Çelik, Ç. A. (2025). Trafik Kazalarında Tazminat ve Sigorta Hukuk ve Ceza Sorumluluğu, 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Çeliktaş, D. (1987). 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununda İşletenin Hukuki Sorumluluğu, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir.
- Çetiner, B. (2024). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul.
- Eren, F. (2025). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 30. Baskı, Legem Yayınevi, Ankara.
- Eren, F. (1987). “Karayolları Trafik Kanununa Göre Motorlu Araç İşletenin Akit Dışı Sorumluluğunun Hukuki Niteliği ve Unsurları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 39(1), 159-212.
- Gökcan, H. T. (2025). Karayolları Trafik Kanununa Göre Hukukî Sorumluluk, Tazminat, Sigorta ve Rücu Davaları,10. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Gökcan, H. T. Ve Kaymaz, S. (2008). Karayolları Trafik Kanunu’na Göre Hukukî Sorumluluk, Tazminat-Sigorta-Rücu Davaları ve Trafik Suç ve Kabahatleri, 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Güleç Uçakhan, S. (2022). “Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası”, Sigorta Davaları (Ed. Mustafa Topaloğlu ve Mutlu Dinç), 3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 407-422.
- Günay, E. (2025). Trafik Kazalarından Kaynaklanan Davalar, 7. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Havutçu, A./Gökyayla K. E. (1999). Uygulamada 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na Göre Hukukî Sorumluluk, 1. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara.
- Karacan Çetin, H. (2016). Karayolları Trafik Kanununda Hukuki Sorumluluk (Türk, İsviçre ve Alman Hukukları Karşılaştırmalı), Seçkin Yayıncılık, Ankara.
- Kayıhan, Ş. (2016). “Zarar Sigortalarında Sigortacının Halefiyeti”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22(3), S. 1595-1624.
- Kender, R. (2017). Türkiye’de Hususi Sigorta Hukuku, 16. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul.
- Kılıçoğlu, A. M. (2024) Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 27. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara.
- Kılıçoğlu, M. (2002). Sorumluluk Hukuku, C. 1, Turhan Kitabevi, Ankara.
- Narter, S. (2014). Trafik Kazalarında Hukuki ve Cezai Sorumluluk, 3. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara.
- Nomer, H. N. (1992). “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa Göre Motorlu Araç İşletenin Hukuki Sorumluluğu”, İstanbul Barosu Dergisi, 66(1-3), S. 36-89.
- Oğuzman, M. K. ve Öz M. T. (2014). Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. II, 11. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul.
- Schwenzer, I./Fountoulakis, C. (2020). Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil, 8. Auflage, Stämpfli Verlag, Bern.
- Tandoğan, H. (1981). Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku, 1.Baskı, Turhan Kitabevi Yayınları, Ankara.
- Üçışık, G. (2009). “Tehlike Sorumluluğunun Genel Kural İle Düzenlenmesi”, Sorumluluk ve Tazminat Hukuku Sempozyumu-2009, 127-146, http://webftp.gazi.edu.tr/hukuk/sorumluluk/s_7.pdf.
- Yılmaz, Z. (2014). Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Taşıma Kanunu ve Sigortacılık Kanunu Hükümlerine Göre Trafik Kazaları ve Taşımacılıktan Doğan Hukukî Sorumluluk, Tazminat, Sigorta ve Rücû Dâvaları, 3. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara.
- Zorluoğlu Yılmaz, A. (2019). Tehlike Sorumluluğunda Bedensel Zararlar ve Tazminat, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Ankara.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Hukuk ve İktisat |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 26 Ocak 2026 |
| Kabul Tarihi | 21 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 7 Mart 2026 |
| IZ | https://izlik.org/JA58BE66WH |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 10 |
Amaç ve Kapsam
Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, Başkent Üniversitesi’nin resmi yayın organıdır. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi online yayın yapan hakemli bir akademik dergidir. Dergi, “Özgün Makaleler”, “Tanıtım Makaleleri”, “Editöre Mektuplar”, “Toplantı ve Konferans Raporları" ve "Kitap Yorumları” yayımlar.
Tüm katılımlar, Yayın Kurulu’nca çift körleme hakemlik tarzında değerlendirilir. Tüm makaleler Türkçe ya da İngilizce yazılabilir, İngilizce ve Türkçe özetler ile anahtar kelimeleri içerir. Yurtdışından gönderilen İngilizce yazılan makalelere yönelik olarak Yayın Kurulu, özetleri Türkçe’ye çevirebilir.
Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi’nin, Mart ve Eylül aylarında olmak üzere yılda iki kez düzenli sayısı yayınlanacaktır. Dergiye aynı zamanda çevrim-içi olarak erişilebilecektir. Ticari Bilimler Fakültesi Dergisine, farklı kurum ve ülkelerden gönderilen makaleler biçim ve içerik yönünden yayın kurulu tarafından incelendikten sonra hakemlere gönderilir. Makaleler American Psychological Association (APA)’da belirtilen kurallara göre hazırlanmalıdır.
Ticari Bilimler Fakültesi Dergisinin amacı, özellikle sosyal bilimler altında İşletme, Muhasebe, Finans, Pazarlama, Ekonomi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik, İletişim, Bankacılık, Sigortacılık, Risk Yönetimi, Sayısal Yöntemler, Yönetim Bilişim Sistemleri ve Uluslararası Ticaret gibi alanlarda akademisyenlere yayın yapma olanağı sunmaktır.
Yazım Kuralları
- Makale yüklerken benzerlik raporu ( iThenticate, Turnitin ya da intihal.net ) da beraberinde eklenmelidir. Benzerlik oranı yüzde 15’i geçmemelidir.
- Makale muhakkak dergi yazım kurallarına göre düzenlenmelidir. Lütfen aşağıdaki linkte yer alan şablonu, formatı bozmadan kullanınız. Bu formata uygun olmayan makaleler kabul edilmeyecektir.
Şablonu indirmek için tıklayınız. - Metin içi atıf ve kaynakça stili APA 6 stilidir.
- Makale yüklemesi yaparken makale üst verileri sekmesinde İngilizce/Türkçe başlıkların ve İngilizce/Türkçe özetlerin, anahtar kelimelerin eksiksiz girilmesi gereklidir.
- Makalede mutlaka Türkçe ve İngilizce başlıkların her ikisi de bulunmalıdır.
- Makale Word dosyası olarak yüklenmeli ve dosya içinde/dosya adında yazarlara ilişkin herhangi bir bilgi bulunmamalıdır.
- Dergimizde yapılandırılmış özet kullanılmaktadır. Makalenin İngilizce ve Türkçe özetleri 250’şer kelimeyi aşmamalıdır. Bununla birlikte makalenin dili Türkçe ise, ek olarak 1250 kelimelik İngilizce genişletilmiş özet (extensive summary) yazılmalı ve metin sonuna eklenmelidir.
- Makalede en az üç tane JEL kodu bulunmalıdır.
- Makale yüklenmeden önce yazım ve imla konularında gözden geçirilmelidir.
Yukarıdaki hususlardan biri ya birkaçı eksik olduğu takdirde, makale değerlendirmeye alınmayacaktır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Etik İlkeler
Ticari Bilimler Fakültesi Dergisine (TBFD) uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. TBFD yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate, Turnitin ya da intihal.net kullanılabilir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Yazarların Etik Sorumlulukları
TBFD'ye çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir. Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir. Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır. Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır. Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır. Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır. Yazarlar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma TBFD'ye gönderilemez. Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez. Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi, kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi gerekmektedir.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
TBFD editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:
Genel görev ve sorumluluklar
Editörler, TBFD'da yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
Yayın kurulu ile ilişkiler
Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.
Ayrıca editörler;
Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
Dergi sahibi ve yayıncı ile ilişkiler
Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.
Editöryal ve kör hakemlik süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
Kalite güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
Kişisel verilerin korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.
Etik kurul, insan ve hayvan hakları
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Akademik yayın bütünlüğünü sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
Fikri mülkiyet haklarının korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Yapıcılık ve tartışmaya açıklık
Editörler;
Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Politik ve Ticari kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
Çıkar çatışmaları
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. TBFD değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda TBFD için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir. Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır. Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir. Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir. Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir. Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır. Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
Editörler, TBFD'ye gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir. Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder. Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.
Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
TBFD'da yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen tbf@baskent.edu.tr adresine e-posta yoluyla bildiriniz.
Yayın Politikası
TBFD (ISSN 2687-4091), çift taraflı kör hakemlik sistemi uygulayan ve açık erişim politikasına sahip uluslararası akademik bir dergi olup yılda iki defa (Mart ve Eylül) elektronik olarak yayımlanmaktadır.
TBFD işletme, muhasebe, finans, pazarlama, ekonomi, turizm işletmeciliği ve otelcilik, iletişim, bankacılık, sigortacılık, risk yönetimi, sayısal yöntemler, yönetim bilişim sistemleri, uluslararası ticaret iktisat, ekonometri alanlarında çalışan akademisyenler, araştırmacılar ve profesyonellerin görüşlerini paylaştıkları bir arena oluşturmak amacıyla, bu alanlarda yapılmış olan uluslararası çalışmaları yayımlamaktadır. Makaleler Türkçe veya İngilizce dillerinde gönderilebilir. Makalelerde dile getirilen düşüncelerden yazarları sorumludur.
TBFD'a gönderilen makaleler, daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış ve yayınlanmak üzere başka bir basılı/elektronik mecraya sunulmamış olmalıdır. Dergiye sunulan ve/veya hakemlik sürecine alınan makalelerin, başka bir mecraya yollanmış olması ve daha önce aynen veya benzerinin yayınlanmış olmasının tespiti halinde süreç iptal edilir.
TBFD'a sunulan makaleler öncelikle şekil ve içerik yönünden ön incelemeye tabi tutulmaktadır. Şekil ve içerik olarak uygun bulunan makaleler hakem tayin edilmek üzere yayın kuruluna sunulmaktadır. Dergiye sunulan makaleler için hakemlik sürecine alınacağı garantisi verilmez. Buna ek olarak, makalelerin değerlendirme süresi için tarih verilmemektedir. Yayın Kurulu tarafından incelenen makalelere uygun bulunduğu takdirde hakemler tayin edilmektedir. Hakemlerden gelen raporlar doğrultusunda, makalenin yayınlanmasına, rapor çerçevesinde yazar/lar'dan düzeltme, ek bilgi ve kısaltma istenmesine veya yayınlanmamasına karar verilmekte ve bu karar yazar/lar’a bildirilmektedir. Makale sunum ve değerlendirme süreçlerine ilişkin tüm iletişim e-posta sistemi ile gerçekleştirilir. Diğer iletişim araçları ile bilgi verilmemektedir.
TBFD, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC-BY) koşulları çerçevesinde açık erişim bir dergidir. Dergi yazarlardan gönderi ve makale işlem ücreti talep etmez.
İntihal Politikası
TBFD, dergi politikası benzerlik oranı tespitinde aşağıdaki kuralları benimsemektedir:
* Genel benzerlik oranı %15’nin üzerinde olan makaleler hakem sürecine girmeden yazara geri gönderilmektedir. Bu durumda yazarlar 4 hafta içerisinde makaleyi düzenleyip tekrar gönderebilirler.
* Tek bir kaynaktan benzerlik oranı %3'ten az olmalıdır.
* Editörler hakemlik süreci boyunca veya sonrasında benzerlik kontrolü yapabilirler.
Ayrıca, -benzerlik oranından bağımsız olarak- bir kaynaktan alınan ve ilgili kaynağa gönderme yapılmayan her türlü ifade ve/veya bloklar halinde benzerlikler durumunda çalışma değerlendirme sürecine alınmadan yazara iade edilecektir.
Yukarıda bahsedilen kuralların makale başvurusunda bulunan tüm yazarlar tarafından kabul edilir.
Benzerlik raporu için iThenticate ve Turnitin programlarının kullanılması önerilmektedir.
Ücret Politikası
Derginin yayın aşaması öncesi veya sonrasında hiç bir şekilde ücret talep edilmez.
Dizinler
Dergi Kurulları
Baş Editör
Editör
Alan Editörleri
İstatistik Editörü
Dil Editörü
Mizanpaj Editörü
Danışma Kurulu
2008 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) İstatistik Bölümünden mezun oldu. 2016 yılında Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Bankacılık ve Finans Bölümünden doktora derecesini aldı. İşletme Değerleme, Uluslararası Finansta Risk Yönetimi ve Uluslararası Ekonomi derslerini vermektedir. Kurumsal finansman, çöküş riski, hisse senetleri, altın, döviz kurları gibi varlıkları içeren finansal piyasalar gibi konular üzerine makaleleri bulunmaktadır. Ayrıca bankacılık ve finansal ekonomiyle de ilgilenmektedir. Şu anda Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Bölümünde Doçent Dr. olarak görev yapmaktadır.
