EN
TR
Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği
Öz
Bu çalışma, kentsel mekândaki renk, doku, donatı, form ve bellek algısının çocuk gelişimini, özellikle duyusal ve bilişsel gelişim perspektifinden nasıl etkilediğini araştırmaktadır. Mevcut araştırmalar renk, doku ve formun insan psikolojisindeki etkilerini gösterirken, bu çalışma kapsamında söz konusu parametrelerin çocukların gelişimsel süreçlerini desteklemek amacıyla kentsel tasarım pratiklerinde nasıl kullanıldığı ve gelecekte nasıl kullanılabileceği irdelenmektedir. Bu irdeleme, UNICEF tarafından "Çocuk Dostu Kent" pilot bölgesi seçilen ve bu yaklaşımı benimsemiş İzmir Bornova ilçesi özelinde gerçekleştirilmiştir.
Karma yöntemle yürütülen çalışmada, literatür taraması ve anket sonuçları paralelinde oluşan gözlemlerle veri toplanarak MAXQDA Analiz Programı’nda düzenlenmiştir. Anketler, bir haftalık analiz süresince belirlenen saatlerde (12:00 – 13:00 / 17:00 – 18:00) alana gelen çocuklar ve çocukların en iyi ve birincil gözlemcisi olan ebeveynleri ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın özgünlüğü, çağdaş literatürde yeterince keşfedilmemiş bir bağlantı noktası olan duyusal tasarım ile çocuklara yönelik pratik kentsel müdahaleler arasındaki boşlukları doldurmasında yatmaktadır. Çevresel psikoloji, nörobilim ve kentsel tasarımdan elde edilen bulguları entegre eden bu çalışma, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarına öncelik veren uygulanabilir tasarım ilkeleri önermektedir.
Bulgular, dokuların bilişsel haritalama, duyusal gelişim ve hafıza oluşumunu, formların motor ve uzamsal becerileri, renklerin ise duygusal durum, bilişsel odaklanma ve sosyal etkileşimi doğrudan etkilediğini göstermiştir. Semboller ve kentsel belleği oluşturan öğelerin aidiyet ve yönelim becerilerine katkısı belirlenmiştir. Sonuçlar, gelecekteki çocuk dostu kentsel planlamada duyusal çeşitliliğin, farklı form kombinasyonlarının, bilinçli renk stratejilerinin ve bellek destekleyici öğelerin, çocuk ölçeğinde ve katılımcı yaklaşımlarla entegre edilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, kentlerin çocukların bütüncül gelişimini destekleyen aktif öğrenme alanlarına dönüşmesine yönelik somut öneriler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ayres, A. J. (1972). Sensory integration and learning disorders. Western Psychological Services.
- Birren, F. (1978). Color and human response. Van Nostrand Reinhold.
- Bornova Belediyesi. (2025). İzmir’in UNESCO adaylığında Bornova’nın kilit rolü. Bornova Belediyesi Sitesi. https://bornova.bel.tr/izmirin-unesco-adayliginda-bornovanin-kilit-rolu
- Burgess, N., Maguire, E. A., & O’Keefe, J. (2002). The human hippocampus and spatial and episodic memory. Neuron, 35(4), 625–641. https://doi.org/10.1016/S0896-6273(02)00830-9
- Chen, L., & Lee, H. (2021). Reimagining Child-Friendly Cities: Beyond Function to Sensory Engagement. Urban Planning Journal, 6(3), 112-125.
- Christensen, P., & O'Brien, M. (2003). Children in the city: Home, neighbourhood and community. Routledge.
- Cordero-Vinueza, A., Niekerk, S., & van Dijk, T. (2024). Child-Friendly Cities and Communities: Opportunities and Challenges. Journal of Urban Planning and Development.
- Elliot, A. J., & Maier, M. A. (2014). Color psychology: Effects of perceiving color on psychological functioning in humans. Annual Review of Psychology, 65, 95–120. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010213-115035
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kentsel Tasarım
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Temmuz 2025
Gönderilme Tarihi
30 Haziran 2025
Kabul Tarihi
23 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 1 Sayı: 2
APA
Topçu, H., & Topçu, Ş. (2025). Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği. Kentsel ve Yapılı Çevrede Çocuk Araştırmaları Dergisi - J-CUBE, 1(2), 3-21. https://izlik.org/JA79LU49HB
AMA
1.Topçu H, Topçu Ş. Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği. J-CUBE. 2025;1(2):3-21. https://izlik.org/JA79LU49HB
Chicago
Topçu, Halil, ve Şükran Topçu. 2025. “Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği”. Kentsel ve Yapılı Çevrede Çocuk Araştırmaları Dergisi - J-CUBE 1 (2): 3-21. https://izlik.org/JA79LU49HB.
EndNote
Topçu H, Topçu Ş (01 Temmuz 2025) Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği. Kentsel ve Yapılı Çevrede Çocuk Araştırmaları Dergisi - J-CUBE 1 2 3–21.
IEEE
[1]H. Topçu ve Ş. Topçu, “Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği”, J-CUBE, c. 1, sy 2, ss. 3–21, Tem. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79LU49HB
ISNAD
Topçu, Halil - Topçu, Şükran. “Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği”. Kentsel ve Yapılı Çevrede Çocuk Araştırmaları Dergisi - J-CUBE 1/2 (01 Temmuz 2025): 3-21. https://izlik.org/JA79LU49HB.
JAMA
1.Topçu H, Topçu Ş. Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği. J-CUBE. 2025;1:3–21.
MLA
Topçu, Halil, ve Şükran Topçu. “Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği”. Kentsel ve Yapılı Çevrede Çocuk Araştırmaları Dergisi - J-CUBE, c. 1, sy 2, Temmuz 2025, ss. 3-21, https://izlik.org/JA79LU49HB.
Vancouver
1.Halil Topçu, Şükran Topçu. Kentsel Mekândaki Doku Renk Form ve Bellek Algısının Çocuk Gelişimindeki Etkisi, Bornova Örneği. J-CUBE [Internet]. 01 Temmuz 2025;1(2):3-21. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79LU49HB