Afetlerle Mücadelede Üniversite Öğrencilerinin Metaforik Algıları Üzerine Bir İnceleme: Tavşanlı Meslek Yüksekokulu Örneği

Öz

Afetler; doğal ya da insan kaynaklı olup toplumların normal yaşam düzenini bozarak can ve mal kayıplarına neden olan olaylardır. Afetlerle mücadele ise afet öncesi hazırlık, afet anında müdahale ve afet sonrasında gerçekleştirilen iyileştirme çalışmalarını kapsayan bütüncül bir yaklaşım olarak tanımlanmaktadır. Metaforlar, bireylerin soyut kavramları kendi deneyim ve düşüncelerine dayanarak somut ifadelerle açıklamalarını sağlayan ifade araçlarıdır. Bu çerçevede metaforlar, bireylerin afet olgusuna ilişkin algılarını, deneyimlerini ve zihinsel anlamlandırma süreçlerini ortaya koymada işlevsel bir analiz aracı olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırmanın amacı, Tavşanlı Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin doğal afetlerle mücadeleye ilişkin algılarını belirlemek ve bu algıları çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Çalışmada ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada ölçüt, “Tavşanlı Meslek Yüksekokulu’nda öğrenci olmak” şeklinde belirlenmiştir. Veriler, öğrencilerin “Doğal afetlerle mücadele ……. gibidir; çünkü …….” ifadesini tamamladıkları anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmaya toplam “seksen üç (83)” öğrenci katılmıştır. Ancak “on beş (15)” formda tam ve tutarlı bir metafor üretilemediği için bu formlar değerlendirme dışı bırakılmış ve “altmış sekiz (68)” metafor analize dâhil edilmiştir. Elde edilen veriler; metaforların kodlanması, benzer özelliklerine göre sınıflandırılması ve kavramsal kategoriler altında toplanması yoluyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin doğal afetlerle mücadeleye ilişkin algılarının ağırlıklı olarak mücadele, dayanıklılık, hazırlık, belirsizlik ve hayatta kalma temaları etrafında şekillendiğini göstermektedir. Araştırma sonucunda, üniversite öğrencilerinin doğal afetlerle mücadeleye yönelik algılarının çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve bu algıların afet bilinci düzeyiyle yakından ilişkili olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, Tavşanlı Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin afetlere ilişkin metaforik algılarının çağdaş afet yönetimi literatürüyle büyük ölçüde örtüştüğünü ortaya koymaktadır. Ayrıca öğrencilerin afetleri kaçınılmaz; ancak etkileri azaltılabilir bir süreç olarak değerlendirmeleri, olumlu bir afet bilincine sahip olduklarını göstermektedir

Anahtar Kelimeler

• Doğal Afetler
• Afetlerle Mücadele
• Üniversite Öğrencileri
• Metafor
• Metaforik Algı

Destekleyen Kurum

Kütahya Dumlupınar Üniversitesİ

Etik Beyan

Bu çalışma için Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Etik Kurulu’ndan gerekli izin alınmıştır (Tarih:29.12.2025 / Karar No:32). Araştırma sürecinde katılımcılara araştırmanın amacı açıklanmış, gönüllü katılım esas alınmış ve elde edilen veriler yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılmıştır. Katılımcıların kimlik bilgileri gizli tutulmuştur. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

A Study on University Students' Metaphorical Perceptions in Disaster Management: The Case of Tavşanlı Vocational School

Öz

Disasters are natural or man-made events that disrupt the normal life of societies, causing loss of life and property. Disaster management is defined as a holistic approach encompassing pre-disaster preparedness, response during a disaster, and post-disaster recovery efforts. Metaphors are expressive tools that allow individuals to explain abstract concepts with concrete expressions based on their own experiences and thoughts. The aim of this research is to determine the perceptions of Tavşanlı Vocational School students regarding disaster management and to examine these perceptions in terms of various variables. The criterion sampling method was used in the study. The criterion in the research was defined as "being a student at Tavşanlı Vocational School". Data were collected through a questionnaire form in which students completed the statement, "Disaster management is like ……., because …….". A total of 83 students participated in the research. However, since 15 forms did not produce a complete and consistent metaphor, these forms were excluded from the evaluation, and 68 metaphors were included in the analysis. The obtained data were analysed by coding the metaphors, classifying them according to their similar characteristics, and grouping them under conceptual categories. The research findings indicate that students' perceptions of dealing with natural disasters are predominantly shaped around themes of struggle, resilience, preparedness, uncertainty, and survival. The study concludes that university students' perceptions of dealing with natural disasters have a multidimensional structure and are closely related to their level of disaster awareness. The findings reveal that the metaphorical perceptions of Tavsanlı Vocational School students regarding disasters largely coincide with contemporary disaster management literature. The students' view of disasters as inevitable but mitigable demonstrates their positive disaster awareness.

Anahtar Kelimeler

• Natural Disasters
• Disaster Management
• University Students
• Metaphor
• Metaphorical Perception

Destekleyen Kurum

Kütahya Dumlupınar University

Etik Beyan

Permission for this study was obtained from the Ethics Committee of Kütahya Dumlupınar University (Date: 29.12.2025 / Decision No: 32). During the research process, the purpose of the study was explained to the participants, voluntary participation was prioritized, and the data obtained were used solely for scientific purposes. Participants' identities were kept confidential. It is hereby declared that scientific and ethical principles were adhered to during the preparation of this study and that all studies used are cited in the references.

Kaynakça

1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2025). Arama ve kurtarma açıklamalı terimler sözlüğü. https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu
2. Akdur, R. (2000). Afetler ve Afetlerde Sağlık Hizmetleri. Türkiye sorunlarına çözüm konferansı-3: 21. yüzyılda Türkiye (s. 41-48). içinde. Ankara Üniversitesi Basımevi: Ankara.
3. Alanka , M. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), s. 62-82. https://izlik.org/JA92LL24LY
4. Avcı, G. (2023). Afet eğitiminde afetlere hazırlık: Üniversite öğrencileriyle tehlike avı. Afet ve Risk Dergisi, 6(1), s. 84-100. 10.35341/afet.1149239
5. Bobbitt, M. (2020). Natural disasters: Implications for counselors and counselor educators. Journal Of Counseling Research And Practice, s. 59-61.
6. Bruxvoort, D. (2012). Disaster Preparedness for colleges and universities. Texas Library Journal, 6(1), s. 17-29. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23159750/
7. Çan Geleneksel Okçuluk ve Spor Kulübü. (2025). Tehlike, risk, afet nedir? Bizi bekleyen doğal afetler nelerdir? Geleneksel Okçuluk ve Spor Kulübü: https://www.canok.org.tr/haberler/makaleler/tehlihe-risk-afet-nedir-bizi-bekleyen-dogal-afetler-nelerdir/
8. Çapar, M., & Ceylan , M. (2022). Durum çalışması ve olgu bilim desenlerinin karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), s. 299. 10.18037/ausbd.1330878

9. Ergünay, O. (2007). Türkiye’nin afet profili. TMMOB afet sempozyumu bildiriler kitabı (s. 14–18) içinde. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği: Ankara.
10. Erkin, Ö., & Coşkun, M. (2025). Bir kamu üniversitesindeki öğrencilerin afetlere ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesi: İzmir örneği. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), s. 196 - 212. 10.1016/j.ijdrr.2020.101585
11. Ertaş, H., & Atalay, H. (2023). Uluslararası üniversite öğrencilerinin doğal afetlere ilişkin endişeleri: Nitel bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(52), s. 321-335. doi.org/10.52642/susbed.1351407
12. Grimes, A., Sparke, V., Rouen, C., & West, C. (2020). Preparedness and resilience of student nurses in northern Queensland, Australia for disasters. International Journal of Disaster Risk Reduction, s. 14–88. 10.1016/j.ijdrr.2020.101585
13. Gümüş Şekerci, Y., Ayvazoğlu , G., & Çekiç , M. (2023). Üniversite öğrencilerinin temel afet bilinci ve farkındalık düzeylerinin saptanması. Gümüşhane Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1),s.74–81. 10.37989/gumussagbil.1136227
14. Kadıoğlu, M. (2011). Afet yönetimi: Beklenilmeyeni beklemek, en kötüsünü yönetmek. İstanbul: T.C. Marmara Belediyeler Birliği Yayını.
15. Karasakal, N. K. (2018). Üniversite öğrencilerinin afet ve acil durum yönetimi konusundaki farkındalıkları: Kandıra MYO örneği. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 10(1), s. 44-56. https://izlik.org/ja48bd38sk
16. Koçak, A., & Arun, Ö. (2013). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu. Selçuk İletişim Dergisi , s. 21-28. 10.18094/Si.51496
17. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. London: University of Chicago Press.
18. Lovekamp, W. (2008). College student disaster preparedness. Faculty Research and Creative Activity, 26(2), s. 70-90. https://thekeep.eiu.edu/sociology_fac/68/
19. Magni, M., Pescaroli, G., & Bartolucci, A. (2019). Factors influencing university students’ accommodation choices: Risk perception, safety and vulnerability. Journal of Housing and the Built Environment, s. 791–805. 10.1007/s10901-019-09675-x
20. Marangoz, M., & İzgi, Ç. (2023). Doğal afetlerin ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler bağlamında girişimciler açısından değerlendirilmesi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, Cilt, 24(52) , s. 1-30. https://izlik.org/JA87HY87XX/
21. Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), s. 273. 10.18037/ausbd.1227356
22. Mian, H., Guo-Hua, Y., Shuo, L., Bin, W., Pi-Peng, L., & Orlov, N. (2025). Risk management in disasters. In Disaster Management in the digital age and emerging technologies. (s. 109–122 ). Folium Publishing Company. London, UK.
23. Miles, M., & Huberman, A. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. California USA: Sage Publications.
24. Öztürk, C., Traş, Z., Acar, Ç., Oğuz, Ş., & Yakıcı, H. (2025). Öğretim üyelerinin kalite ve akreditasyon sürecine ilişkin algılarının metafor analizi aracılığıyla incelenmesi. Yükseköğretim Dergisi, 15(1), s. 424-425. 10.53478/yuksekogretim.1383181
25. Palupi, L., & Himawan, M. (2020). A relationship between resilience and psychological preparedness for disaster among Airlangga University Health Faculty students. E3S Web of Conferences, 6(202). 10.1051/e3sconf/202020212025
26. Platt, S., Carpenter, O., Mahdavian, F., & Coburn, A. (2025). Disaster recovery – evidence from 100 natural disasters. International Journal of Disaster Risk Reduction, s. 1-18. 10.1016/j.ijdrr.2025.105764
27. Saban, A. (2008). İlköğretim I. kademe öğretmen ve öğrencilerinin bilgi kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. İlköğretim Online, 7(2), s. 421-455. https://izlik.org/JA44HY53YL
28. Sözen, E., & Genç, M. (2023). Üniversite öğrencilerinin deprem bilgi düzeyleri ve sürdürülebilir deprem farkındalıkları arasındaki ilişkinin araştırılması. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 5(2), s. 148–165. 10.46464/tdad.1288571
29. Taşkapu, H., & Işıkçelik, F. (2025). Üniversite öğrencilerinin afet risk algısı düzeylerinin incelenmesi. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 7(1), s. 75–82. 10.46464/tdad.1585729
30. United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015-2030. Geneva, Switzerland: United Nations.
31. Worsnop , C., & Vogel, K. (2024). The “disaster business”: Natural disasters and human trafficking. Studies in Conflict & Terrorism, s. 24.