Araştırma Makalesi

Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi

Öz

Literatür finansal gelişmenin temel belirleyicilerinden biri olarak doğrudan yabancı yatırımları (DYY) göstermektedir. Bu çalışma, DYY odaklı finansal gelişme hipotezini Türkiye ekonomisi için test etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada finansal gelişme bağımlı değişken olarak ele alınırken, literatürle uyumlu biçimde DYY’nin yanı sıra kentleşme, endüstrileşme ve sabit sermaye oluşumu değişkenleri modele dâhil edilmiştir. Analiz sürecinde zaman serisi özellikleri dikkate alınmış; serilerin durağanlık düzeyleri ADF ve PP birim kök testleri ile incelenmiştir. Değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkisinin varlığı ARDL sınır testi ile araştırılmış, uzun dönem katsayıları ise FMOLS ve CCR tahmincileri yardımıyla tahmin edilmiştir. Ayrıca değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Granger nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin bulunduğunu göstermektedir. Uzun dönem sonuçlarına göre DYY, kentleşme ve endüstrileşme finansal gelişmeyi pozitif yönde etkilerken, sabit sermaye değişkeninin negatif etkisi tespit edilmiştir. Nedensellik bulguları ise endüstrileşme ile finansal gelişme arasında çift yönlü bir ilişkiye işaret etmektedir. Çalışma sonuçları, Türkiye’de finansal sektörün güçlendirilmesine yönelik politika tasarımlarına katkı sunabilecek niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, etik kurul izni gerektirmeyen nitelikte olup kullanılan veriler literatür taraması/yayınlanmış kaynaklar üzerinden elde edilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

  1. Aibai, A., Huang, X., Luo, Y., & Peng, Y. (2019). Foreign direct investment, institutional quality, and financial development along the Belt and Road: An empirical investigation. Emerging Markets Finance and Trade, 55(14), 3275–3294. https://doi.org/10.1080/1540496X.2018.1559139
  2. Alfaro, L., Kalemli-Ozcan, S., & Sayek, S. (2009). FDI, productivity, and financial development. The World Economy, 32(1), 111–135. https://doi.org/10.1111/j.1467-9701.2009.01159.x
  3. Baltagi, B. H., Demetriades, P. O., & Law, S. H. (2009). Financial development and openness: Evidence from panel data. Journal of Development Economics, 89(2), 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2008.06.006
  4. Cleeve, E. A., Debrah, Y., & Yiheyis, Z. (2015). Human capital and FDI inflow: An assessment of the African case. World Development, 74, 1–14. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2015.04.003
  5. Çetin, M., & Şeker, F. (2014). Ticari açıklık ve finansal gelişmenin doğrudan yabancı yatırımlar üzerindeki etkisi: OECD ülkeleri üzerine dinamik panel veri analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(1), 125–147.
  6. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427–431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
  7. El Fakiri, A., & Cherkaoui, K. (2022). Foreign direct investment and financial development in selected MENA region countries: Panel ARDL approach. Global Journal of Emerging Market Economies, 16(1), 64–80. https://doi.org/10.1177/09749101221129387
  8. Faisal, F., Majid, P., & Tursoy, M. T. (2016). Impact of economic growth, foreign direct investment and financial development on stock prices in China: Empirical evidence from time series analysis. International Journal of Economics and Financial Issues, 6(4), 1998–2006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gelişme Ekonomisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

25 Şubat 2026

Kabul Tarihi

4 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sumerli Sarıgül, S., & Çetin, M. (2026). Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 8(1), 46-56. https://doi.org/10.47138/jeaa.1897635
AMA
1.Sumerli Sarıgül S, Çetin M. Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi. İİYD. 2026;8(1):46-56. doi:10.47138/jeaa.1897635
Chicago
Sumerli Sarıgül, Sevgi, ve Murat Çetin. 2026. “Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi”. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi 8 (1): 46-56. https://doi.org/10.47138/jeaa.1897635.
EndNote
Sumerli Sarıgül S, Çetin M (01 Haziran 2026) Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi 8 1 46–56.
IEEE
[1]S. Sumerli Sarıgül ve M. Çetin, “Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi”, İİYD, c. 8, sy 1, ss. 46–56, Haz. 2026, doi: 10.47138/jeaa.1897635.
ISNAD
Sumerli Sarıgül, Sevgi - Çetin, Murat. “Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi”. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi 8/1 (01 Haziran 2026): 46-56. https://doi.org/10.47138/jeaa.1897635.
JAMA
1.Sumerli Sarıgül S, Çetin M. Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi. İİYD. 2026;8:46–56.
MLA
Sumerli Sarıgül, Sevgi, ve Murat Çetin. “Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi”. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2026, ss. 46-56, doi:10.47138/jeaa.1897635.
Vancouver
1.Sevgi Sumerli Sarıgül, Murat Çetin. Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Finansal Gelişme İlişkisi. İİYD. 01 Haziran 2026;8(1):46-5. doi:10.47138/jeaa.1897635

İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY) ile lisanslanmıştır.