Sosyal Girişimcilikte Başarı İçin Bireysel Faktörlerin AHP Yöntemi İle Değerlendirilmesi: Ödül Almış Sosyal Girişimcilerle Uygulama

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 2, 131 - 166, 22.12.2025

Nuray Türkeş , Ebru Beyza Bayarçelik

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, sosyal girişimcilikte başarıyı etkileyebilecek bireysel faktörlerin öncelik ve önem derecelerinin belirlenmesidir.

Yöntem: Araştırma modelinde literatür taramaları sonucunda elde edilen altı ana kriter ve yirmi dokuz alt kriter bulunmaktadır. Veri toplama formu için bu kriterlere ait ikili karşılaştırma matrislerinin olduğu AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi) Formu kullanılmıştır. Veriler alanlarında uzman ve ödül almış dokuz sosyal girişimci ile yüz yüze ve çevrimiçi görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır.

Bulgular: Ana kriterlerde değerler en önemli kriter olarak bulunmuştur. Demografik özelliklerde iş tecrübesi/deneyim, kişisel özelliklerde sorumluluk sahibi, bilişsel özelliklerde liderlik, değerlerde etik değerler sahip olmak, motivasyonel özelliklerde başarma ihtiyacı, sosyal girişimcilik davranış öncüllerinde ise sosyal girişimcilik özyeterliği en önemli kriter olarak bulunmuştur.

Sonuç ve Öneriler: Sosyal girişimcilikte başarıyı etkileyebilecek bireysel faktörlerin öncelik ve önem derecelerinin belirlenmesi mevcut veya yeni sosyal girişimcilere, konuya ilgi duyan öğrencilere ve araştırmacılara bir rehber olabilir. Ayrıca ödül almış başka sosyal girişimciler yeni yapılacak araştırmalara dâhil edilebilir, bu çalışmadaki bulgularla benzerlikleri ve farklılıkları kıyaslanabilir.

Özgün Değer: Sosyal girişimcilikte başarı için bireysel faktörleri altı ana kriter ve yirmi dokuz alt kriter kullanarak inceleyen özgün bir araştırmadır.

Anahtar Kelimleler: Sosyal Girişimcilik, Sosyal Girişimci, AHP Yöntemi

Jel Sınıflandırması: M10, M14, L31

Anahtar Kelimeler

Sosyal Girişimcilik , Sosyal Girişimci , AHP Yöntemi

Etik Beyan

Çalışmanın, T.C. Maltepe Üniversitesi Etik Kurulu Yönergesinin 6. maddesinde yazılı “Bilimsel disipline bağlılık, yaşama saygı, zarar vermeme, olası zarar ve riskler konusunda tüm ilgilileri bilgilendirme, insan ve topluma sorumluluk” gibi ilkelere göre yayına temel oluşturan araştırmanın tasarım, planlama ve yürütülme aşamalarında katkıda bulunanlara yer verilmesi, eksiksiz ve doğru kaynak gösterilmesi, gereken biçim ve doğrulukta atıflarda bulunulması kaydıyla yapılması etik ilkeler temelinde toplantıya katılan üyelerin oybirliği ile uygundur.

Evaluation of Individual Factors for Success in Social Entrepreneurship Using AHP Method: Implementation with Award-Winning Social Entrepreneurs

Öz

Purpose: The aim of this study is to determine the priority and importance levels of individual factors that may affect success in social entrepreneurship.

Methodology: The research model includes six main criteria and twenty-nine sub-criteria obtained as a result of literature reviews. The AHP (Analytical Hierarchy Process) Form, which includes pairwise comparison matrices of these criteria, was used for the data collection form. Data were collected using face-to-face and online interview techniques with nine award-winning social entrepreneurs who are experts in their fields.

Findings: In the main criteria, values were found to be the most important criteria. In demographic characteristics, work experience/experience, in personal characteristics, being responsible, in cognitive characteristics, leadership, in values, having ethical values, in motivational characteristics, the need for success, and in social entrepreneurship behavior antecedents, social entrepreneurship self-efficacy were found to be the most important criteria.

Practical Implications: Determining the priority and importance levels of individual factors that may affect success in social entrepreneurship can be a guide for existing or new social entrepreneurs, students and researchers interested in the subject. In addition, other social entrepreneurs who have received awards can be included in new research, and their similarities and differences with the findings in this study can be compared.

Originality: It is an original research that examines individual factors for success in social entrepreneurship using six main criteria and twenty-nine sub-criteria.

Keywords: Social Entrepreneurship, Social Entrepreneur, AHP Method

JEL Codes: M10, M14, L31

Anahtar Kelimeler

Social Entrepreneurship , Social Entrepreneur , AHP Method

Kaynakça

• Abu-Saifan, S. (2012). Social Entrepreneurship: De􀃥nition and Boundaries. Technology Innovation Management Review, 22-27.
• Akar, H. (2020). Sosyal Girişimcilik Öncülleri Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Turkish Studies-Educational Science, 15(2), 579-593; https:// dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.40562.
• Baporikar, N. (2016). Boundaries and Challenges for Social Entrepreneurship. In Z. Fields (Ed.). Incorporating Business Models and Strategies into Social Entrepreneurship (s. 1-20). içinde IGI Global https://doi.org/10.4018/978-1-4666-8748-6.ch001.
• Bayarçelik, E. B. (2018). Sosyal Girişimcilikte Sosyal Medyanın Önemi. H. Yıldız içinde, Sosyal Medyanın İş Yaşamındaki Yeri (s. 425-449), İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.
• Bewayo, E. D., Portes, L. S. (2016). Environmental Factors for Social Entrepreneurship Success: Comparing Four Regions . American Journal of Management, 16(4), 39-56.
• Boluk, K. A., Mottiar, Z. (2014). Motivations of Social Entrepreneurs: Blurring the Social Contribution and Pro􀃥ts Dichotomy. Social Enterprise Journal, 10(1), 53-68 DOI 10.1108/SEJ-01-2013-0001.
• British Council, Türkiye. (2019). Türkiye’de Sosyal Girişimlerin Durumu: https:// www.britishcouncil.org.tr/programmes/education/social-enterprise-research, (Erişim: 22.01.2023).
• Canbal, A. (2016). Sosyal Girişimcilik ve Türkiye›de Ödül Almış Genç Sosyal Girişimcilerin Pro􀃥lleri Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Çalkın, Ö. (2021). Sosyal Girişimcilik ve Sürdürülebilir Turizm: Uzundere Örneğinde Bir Karma Yöntem Araştırması. Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
• Çiftçi, F. (2017). Turizm Sektöründeki Sosyal Girişim Çalışanlarının Sosyal Girişimcilik Davranışı, İş ve Yaşam Tatmini: Tatuta Projesi Narköy Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
• Deci, E. L., Ryan, R. M. (2008). Self-Determination Theory: A Macrotheory of Human Motivation, Development, and Health. Canadian Psychology, 49(3), 182-185.
• Dees, J. G. (2001). The Meaning of Social Entrepreneurship. https://centers.fuqua. duke.edu/case/wp-content/uploads/sites/7/2015/03/Article_Dees_MeaningofSocialEntrepreneurship_ 2001.pdf, (Erişim: 12.03.2024).
• Denizalp, H. (2007). Toplumsal Dönüşüm İçin Sosyal Girişimcilik Rehberi. Ankara: Sivil Toplum Geliştirme Merkezi.