Araştırma Makalesi

Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması

Cilt: 34 Sayı: 3 30 Eylül 2022
PDF İndir
EN TR

Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması

Öz

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) faaliyetleriyle işyerlerinde çalışanların ruhen ve bedenen tam bir iyilik halinde olması hedeflenmektedir. Bu faaliyetlerin en önemlilerinden birisi işyerlerinde uygulanacak olan risk analizleridir. Risk analizleriyle işyerlerinde mevcut olan tehlikeler ve bu tehlikelerin neden olabileceği potansiyel riskler belirlenerek iş kazalarının yaşanmaması ya da minimize edilmesi için gerekli önlemler alınmaktadır. Literatürde kullanılmakta olan çeşitli risk analiz yöntemleri bulunmaktadır. Ülkemizde en küçük işyerinden en büyük işyerine kadar yaygın bir kullanım düzeyine sahip olan Fine-Kinney yöntemi bu risk analiz yöntemlerinden birisidir. Bu çalışmada geleneksel Fine-Kinney yönteminin bulanık mantık tabanlı çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerine entegrasyonu ile daha kullanışlı ve hassas hibrit bir risk analizi yöntemi geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaç için ilgili ÇKKV yöntemleri bulanık mantık tabanlı olarak kullanılmış olup bu sayede karar verici uzmanlar için daha uygun olan sözel terimlerin kullanımıyla daha anlamlı ve kullanışlı bir yöntem geliştirilmiştir. Bu kapsamda öncelikle çalışma için kriter olarak Fine-Kinney yönteminin olasılık, frekans ve şiddet kriterleri tercih edilmiştir. Bu kriterler iş güvenliği uzmanları tarafından f-SWARA ÇKKV yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. Yapılan ağırlıklandırma işlemi sonucunda olasılık, frekans ve şiddet kriterleri için sırasıyla 0,198, 0,276 ve 0,526 değerleri elde edilmiştir. Daha sonra ağırlıklı kriter değerlerinin f-VIKOR yöntemine entegrasyonu ile analizler gerçekleştirilerek tehlikelerin öncelik sıraları belirlenmiştir. Çalışma sonunda geleneksel yöntemle yapılan analiz sonuçlarıyla önerilen hibrit f-SWARA&f-VIKOR yöntemi analizi sonuçları karşılaştırılmıştır. Bu çalışmayla risk analizlerinde kullanılan kriterlerin ağırlıklandırılmasının önemli bir durum olduğu ayrıca risk analizlerinde bulanık mantık tabanlı ÇKKV yöntemlerinin kullanımının insan kaynaklı hataları minimize etmede büyük katkısı olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Kokangül A, Polat U, ve Dağsuyu C. 2017. A new approximation for risk assessment using the AHP and Fine Kinney methodologies. Safety Science. 91:24–32. doi:10.1016/j,ssci,2016.07.015
  2. [2] Hacıbektaşoğlu SE, 2018. İnşaat sektöründe yaşanan iş kazalarının analizi ve bu kazalara neden olan etkenlerin incelenmesi. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2(3):159-177. doi: 10,30692/sisad,452112
  3. [3] Yağımlı M ve Hacıbektaşoğlu SE. 2018. Türkiye’de inşaat sektöründe yaşanan iş kazaları ve ölümlü iş kazası sayılarının tahmini. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi. 9(22):142-156.
  4. [4] Gul M ve Celik E. 2018. Fuzzy rule-based Fine–Kinney risk assessment approach for rail transportation systems. Human and Ecological Risk Assessment. 24(7):1786-1812. doi:10,1080/10807039,2017,1422975
  5. [5] Hacibektasoglu SE, Mertoglu B ve Tozan H. 2021. Application of a novel hybrid f-SC risk analysis method in the paint industry. Sustainability. 13(24), 13605. https://doi.org/10.3390/su132413605
  6. [6] Ahmed MT, Omotunde H. 2012. Theories and strategies of good decision making. International Journal of Scientific & Technology Research. 1:51–54.
  7. [7] Sirakaya E, Woodside AG. 2005. Building and testing theories of decision making by travellers. Tourism management. 26:815–832.
  8. [8] Gigerenzer G, Gaissmaier W. 2015. Decision making: Nonrational theories. In: International encyclopedia of the social & behavioral sciences. Elsevier. 911–916. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.26017-0

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

3 Haziran 2022

Kabul Tarihi

23 Temmuz 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 34 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Hacıbektaşoğlu, S. E., Mertoğlu, B., & Tozan, H. (2022). Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 34(3), 403-414. https://doi.org/10.7240/jeps.1125094
AMA
1.Hacıbektaşoğlu SE, Mertoğlu B, Tozan H. Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması. JEPS. 2022;34(3):403-414. doi:10.7240/jeps.1125094
Chicago
Hacıbektaşoğlu, Süleyman Enes, Bülent Mertoğlu, ve Hakan Tozan. 2022. “Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 34 (3): 403-14. https://doi.org/10.7240/jeps.1125094.
EndNote
Hacıbektaşoğlu SE, Mertoğlu B, Tozan H (01 Eylül 2022) Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 34 3 403–414.
IEEE
[1]S. E. Hacıbektaşoğlu, B. Mertoğlu, ve H. Tozan, “Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması”, JEPS, c. 34, sy 3, ss. 403–414, Eyl. 2022, doi: 10.7240/jeps.1125094.
ISNAD
Hacıbektaşoğlu, Süleyman Enes - Mertoğlu, Bülent - Tozan, Hakan. “Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 34/3 (01 Eylül 2022): 403-414. https://doi.org/10.7240/jeps.1125094.
JAMA
1.Hacıbektaşoğlu SE, Mertoğlu B, Tozan H. Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması. JEPS. 2022;34:403–414.
MLA
Hacıbektaşoğlu, Süleyman Enes, vd. “Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, c. 34, sy 3, Eylül 2022, ss. 403-14, doi:10.7240/jeps.1125094.
Vancouver
1.Süleyman Enes Hacıbektaşoğlu, Bülent Mertoğlu, Hakan Tozan. Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Bir Risk Analizi Uygulaması. JEPS. 01 Eylül 2022;34(3):403-14. doi:10.7240/jeps.1125094

Cited By