Araştırma Makalesi

Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme

Cilt: 38 Sayı: 1 20 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, hava taşımacılığı alanında yapay zekâ tabanlı uygulamaların son beş yıldaki eğilimlerini bibliyometrik analiz ve çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleriyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Web of Science veri tabanında yer alan 2020–2025 dönemine ait yayınlar analiz edilmiştir. Bibliyometrik analiz sonuçları, derin öğrenme ve tahminleme temalarının son dönemde öne çıktığını göstermektedir. Elde edilen temalar doğrultusunda belirlenen kriterler ve alternatifler, CRITIC–COPRAS yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. CRITIC analizinde en yüksek bilgi yoğunluğuna sahip kriter C4 (Maliyet Verimliliği) olarak belirlenmiş, COPRAS analizinde ise Derin Öğrenme (A2) alternatifi en yüksek göreli performans puanını (100) almıştır. Sonuçlar, derin öğrenme tabanlı modellerin hava taşımacılığında doğruluk, esneklik ve genelleme başarısı açısından güçlü bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

Kaynakça

  1. Tafur, C.L., Camero, R.G., Rodríguez, D.A., Rincón, J.C.D. ve Saenz, E.R. (2025). Applications of artificial intelligence in air operations: A systematic review. Results in Engineering, 25, 103742.
  2. Helgo, M. (2023). Deep learning and machine learning algorithms for enhanced aircraft maintenance and flight data analysis. Journal of Robotics Spectrum, 1, 090-099.
  3. International Civil Aviation Organization. The impact of artificial intelligence on the aviation sector (Working Paper No. A42-WP/389, EX/168). 42nd Session of the ICAO Assembly, 2025. https://www.icao.int/sites/default/files/Meetings/a42/Documents/WP/wp_389_en.pdf, Accessed 15 September 2025.
  4. Xu, Q., Pang, Y., Zhang, Z. ve Liu, Y. (2025). Data-driven governing equation identification of near terminal air traffic flow dynamics. Journal of Air Transport Management, 129, 102871.
  5. Lee, K., Kang, J., Paing, Z. M. ve Baik, H. (2023, October). Prediction of aircraft delay at busy airport considering weather information with machine learning techniques. In 2023 IEEE/AIAA 42nd Digital Avionics Systems Conference (DASC) (pp. 1-6). IEEE..
  6. Zhong, Q., Yu, Y., Huang, Y. ve Zhang, T. (2025). Prediction and Optimization of Civil Aviation Flight Delays Based on Machine Learning Algorithms. International Journal of Computational Intelligence Systems, 18(1), 1-26..
  7. Gui, G., Liu, F., Sun, J., Yang, J., Zhou, Z. ve Zhao, D. (2019). Flight delay prediction based on aviation big data and machine learning. IEEE Transactions on Vehicular Technology, 69(1), 140-150..
  8. Brunton, S. L., Nathan Kutz, J., Manohar, K., Aravkin, A. Y., Morgansen, K., Klemisch, J. ve McDonald, D. (2021). Data-driven aerospace engineering: reframing the industry with machine learning. Aiaa Journal, 59(8), 2820-2847.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çok Ölçütlü Karar Verme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

11 Ekim 2025

Kabul Tarihi

28 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 38 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yüksel, F. Ş. (2026). Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 38(1), 152-169. https://doi.org/10.7240/jeps.1801353
AMA
1.Yüksel FŞ. Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme. JEPS. 2026;38(1):152-169. doi:10.7240/jeps.1801353
Chicago
Yüksel, Fatma Şeyma. 2026. “Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 38 (1): 152-69. https://doi.org/10.7240/jeps.1801353.
EndNote
Yüksel FŞ (01 Mart 2026) Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 38 1 152–169.
IEEE
[1]F. Ş. Yüksel, “Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme”, JEPS, c. 38, sy 1, ss. 152–169, Mar. 2026, doi: 10.7240/jeps.1801353.
ISNAD
Yüksel, Fatma Şeyma. “Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 38/1 (01 Mart 2026): 152-169. https://doi.org/10.7240/jeps.1801353.
JAMA
1.Yüksel FŞ. Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme. JEPS. 2026;38:152–169.
MLA
Yüksel, Fatma Şeyma. “Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, c. 38, sy 1, Mart 2026, ss. 152-69, doi:10.7240/jeps.1801353.
Vancouver
1.Fatma Şeyma Yüksel. Son Beş Yılda Hava Taşımacılığında Yapay Zekâ Tabanlı Uygulamalar: Bibliyometrik Analiz ve CRITIC–COPRAS Temelli Değerlendirme. JEPS. 01 Mart 2026;38(1):152-69. doi:10.7240/jeps.1801353