Araştırma Makalesi

DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI

Cilt: 14 Sayı: 3 25 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI

Öz

Bu çalışmada, değişken makine hızlarına sahip kapasiteli ilişkisiz paralel makine çizelgeleme problemi ele alınmıştır. Paralel makine çizelgeleme problemini ele alan çalışmaların çoğunda makinelerin sabit hızlarda çalıştığı varsayılmaktadır. Ancak pek çok üretim ortamında, makineler farklı hız seviyelerinde çalışabilmekte ve kapasite kısıtlarına tabi olabilmektedir. Bu nedenle bu çalışmada, makine hızlarının iş bazında değişebildiği ve kapasite kısıtlarının dikkate alındığı bir matematiksel model önerilmiştir. Önerilen model, işlerin hangi makinalara atanacağının yanı sıra hangi hızlarda üretileceklerine de karar vermektedir. Amaç enerji tüketimi ve fazla mesai maliyetlerinin toplamının enküçüklenmesidir. Modelin performansı, farklı ölçeklerdeki rassal türetilen test problemleri kullanılarak değerlendirilmiş ve değişken hızların toplam maliyet üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, iş bazında makine hızlarının değişebilmesine izin vermenin toplam maliyeti önemli ölçüde iyileştirebildiğini göstermiştir. Ayrıca daha büyük boyutlu problemlerin çözümü için iki aşamalı bir çözüm yaklaşımı önerilmiştir. Önerilen çözüm yaklaşımı ile matematiksel modelle süre limiti içinde çözülemeyen 100 iş 12 makineye kadar büyük boyutlu problemlere çözüm bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kaynaklar (References)
  2. Abedi, M., Chiong, R., Noman, N., Zhang, R., 2020. A multi-population, multi-objective memetic algorithm for energy-efficient job-shop scheduling with deteriorating machines. Expert Systems with Applications, 157, 113348.
  3. Alfares, H. K. (2022). Plant shutdown maintenance workforce team assignment and job scheduling. Journal of Scheduling, 25(3), 321-338.
  4. Chen, S., Pan, Q. K., Gao, L., Miao, Z. H., Peng, C., 2023. Energy-efficient distributed heterogeneous blocking flowshop scheduling problem using a knowledge-based iterated Pareto greedy algorithm. Neural Computing and Applications, 35(9), 6361-6381.
  5. Cota, L. P., Coelho, V. N., Guimarães, F. G., Souza, M. J., 2021. Bi‐criteria formulation for green scheduling with unrelated parallel machines with sequence‐dependent setup times. International Transactions in Operational Research, 28(2), 996-1017.
  6. Darghouth, M. N., Attia, A. M., 2026. Sustainable scheduling for job shops with joint maintenance, machine speed scaling, and uncertain processing times. Robotics and Computer-Integrated Manufacturing, 97, 103091.
  7. Ebrahimi, M., Dinari, P., Samaei, M., Sohrabi, R., Sherafatianfini, S., 2022. A New Approach Based on the Learning Effect for Sequence‐Dependent Parallel Machine Scheduling Problem under Uncertainty. Discrete Dynamics in Nature and Society, 2022(1), 2648936.
  8. Ertem, M., 2024. Renewable energy-aware machine scheduling under intermittent energy supply. IEEE Access, 12, 23613-23625.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Üretimde Optimizasyon

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

16 Ekim 2025

Kabul Tarihi

13 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Saraç, T., & Özçelik, F. (2026). DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 14(3), 746-760. https://doi.org/10.21923/jesd.1805036
AMA
1.Saraç T, Özçelik F. DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI. MBTD. 2026;14(3):746-760. doi:10.21923/jesd.1805036
Chicago
Saraç, Tuğba, ve Feriştah Özçelik. 2026. “DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 (3): 746-60. https://doi.org/10.21923/jesd.1805036.
EndNote
Saraç T, Özçelik F (01 Eylül 2026) DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 3 746–760.
IEEE
[1]T. Saraç ve F. Özçelik, “DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI”, MBTD, c. 14, sy 3, ss. 746–760, Eyl. 2026, doi: 10.21923/jesd.1805036.
ISNAD
Saraç, Tuğba - Özçelik, Feriştah. “DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/3 (01 Eylül 2026): 746-760. https://doi.org/10.21923/jesd.1805036.
JAMA
1.Saraç T, Özçelik F. DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI. MBTD. 2026;14:746–760.
MLA
Saraç, Tuğba, ve Feriştah Özçelik. “DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 14, sy 3, Eylül 2026, ss. 746-60, doi:10.21923/jesd.1805036.
Vancouver
1.Tuğba Saraç, Feriştah Özçelik. DEĞİŞKEN MAKİNE HIZLARINA SAHİP KAPASİTELİ İLİŞKİSİZ PARALEL MAKİNE ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇÖZÜM YAKLAŞIMLARI. MBTD. 01 Eylül 2026;14(3):746-60. doi:10.21923/jesd.1805036

Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi (MBTD)

e-ISSN: 1308-6693 | Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi

© 2026 Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi (MBTD).

Bu dergide yayımlanan eserlerin telif ve kullanım koşulları, CC BY 4.0 lisansı kapsamında belirlenmiştir.