Nörotransmitterler, Beslenme ve Metabolizma İlişkisinin Sürdürülebilir Beyin Sağlığı Perspektifinde Bibliyometrik Analizi
Öz
Nörotransmitterlerin insan vücudunda birçok kritik rolü bulunmaktadır. Bunlar; duygu hallerinin kontrol edilmesi, bilişsel fonksiyonların devamlılığı ve davranış reaksiyonlarının oluşmasıdır. Bu bağlamda metabolizma, besin öğelerinin biyokimyasal süreçler aracılığıyla dönüştürülmesi sayesinde nörotransmitter sentezi ve işlevlerinin düzenlenmesinde önemli bir fizyolojik rol üstlenmektedir. Beslenme ise oluşan kimyasal aktarımın kaynağına ulaşarak beyin sağlığının sürdürülebilirliğine doğrudan katkı sağlayan kayda değer bir çevresel unsurdur. Bugünlerde sürdürülebilir beslenme bakış açısı hem insan sağlığını öne alan hem de çevresel bilinci de oluşturan kapsamlı bir perspektif oluşturmaktadır. Literatüre bakıldığında nörotransmitter, beslenme ve metabolizma ilişkisini sürdürülebilirlik kapsamında yansıtan az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, nörotransmitter, beslenme ve metabolizma bağını kapsayan bilimsel yayınların bibliyometrik analiz ile ortaya çıkarılarak sürdürülebilirlik düzeylerini incelemektir. Bu doğrultuda çalışma, söz konusu alanlar arasındaki ilişkiyi sürdürülebilirlik perspektifiyle ele alarak literatürdeki kavramsal ve tematik boşluğun doldurulmasına katkı sunmayı hedeflemektedir. Bibliyometrik analiz amacıyla Web of Science bu amaca hizmet edilerek seçilmiştir. Bu çalışmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak Web of Science veri tabanı taranmış; 1979–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar, “neurotransmitters”, “nutrition”, “metabolism” ve “sustainability” anahtar ifadeleri sıralı biçimde kullanılarak incelenmiştir. İnceleme kapsamında makale, araştırma makalesi, editoryal materyal ve mektup türlerinde yayımlanmış toplam 13 çalışma değerlendirilmiştir. Elde edilen neticelerle birlikte literatürdeki çalışmaların ağırlıklı olarak deneysel, derleme ve teorik bazda değerlendirildiği görülmektedir. Çalışmalar metabolizma, beslenme bilimi, nörobilim ve psikiyatri gibi disiplinlerarası bir bağlamda literatürde yer almaktadır. Buna karşın nörotransmitter, beslenme ve metabolizma ilişkisi üzerine sürdürülebilirlik bakış açısını yansıtan gastronomi alanındaki akademik çalışmaların az olduğunu görülmektedir. Bu çalışma, nörotransmitter, beslenme ve metabolizma ilişkisini sürdürülebilir beslenme perspektifiyle ele alarak literatüre özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Referans1. Anderson, G. H., & Johnston, J. L. (1983). Nutrient control of brain neurotransmitter synthesis and function. Canadian Journal of Physiology and Pharmacology, 61(4), 271–281. https://doi.org/10.1139/y83-042
- Referans2. Sato, K. (2016). Molecular nutrition: Interaction of nutrients, gene regulations and performances. Animal Science Journal, 87(4). https://doi.org/10.1111/asj.12583
- Referans3. Fernstrom, J. D. (1981). Dietary precursors and brain neurotransmitter formation. Annual Review of Medicine, 32, 413–425. https://doi.org/10.1146/annurev.me.32.020181.002213
- Referans4. Wendołowicz, A., Stefańska, E., & Ostrowska, L. (2018). Influence of selected dietary components on the functioning of the human nervous system. Roczniki Państwowego Zakładu Higieny, 69(1), 15–21.
- Referans5. Wiggins, R. C., Fuller, G., & Enna, S. J. (1984). Undernutrition and the development of brain neurotransmitter systems. Life Sciences, 35(21), 2085–2094. https://doi.org/10.1016/0024-3205(84)90304-5
- Referans6. Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
- Referans7. Braun, T., Schubert, A. P., & Kostoff, R. N. (2000). Growth and trends of fullerene research as reflected in its journal literature. Chemical Reviews, 100(1), 23–38. https://doi.org/10.1021/cr000005e
- Referans8. Gasmi, A., Nasreen, A., Menzel, A., Gasmi Benahmed, A., Pivina, L., Noor, S., … & Bjørklund, G. (2022). Neurotransmitters regulation and food intake: The role of dietary sources in neurotransmission. Molecules, 28(1), 210. https://doi.org/10.3390/molecules28010210
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beslenme Bilimi, Beslenme ve Diyetetik (Diğer), Gastronomi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
13 Ocak 2026
Kabul Tarihi
15 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 1