Bibliometric Profile of Functional Food Research from a Gastronomic Perspective

Öz

Functional foods are foods that, in addition to their nutritional effects, protect the physical and mental health of the consumer and reduce the risk of potential diseases. With the change in eating habits and the development of consumer awareness today, the concept of functional foods has also found its place in the field of gastronomy. The aim of this study is to reveal publication trends in the fields of functional foods and gastronomy using bibliometric analysis methods. Within the scope of the study, the bibliometric data of 128 articles published between 1978 and 2026 from the Web of Science (WoS) database were analyzed using the VOSviewer software tool. Although the literature followed a limited course since 1978, it gained momentum, especially since 2019. It was observed that 20 publications on functional foods and gastronomy were published in 2025, reaching its peak. The findings reveal that publications largely occurred in the fields of food technology and nutrition-dietetics. Original research articles constitute the vast majority of this literature, comprising a total of 128 publications, and the language of publication is predominantly English. Furthermore, Spain and France were found to play a leading role in the literature and to be at the center of scientific output.

Anahtar Kelimeler

• Bibliometric analysis
• Functional food
• Gastronomy
• VOSviewer.

Gastronomi Perspektifinden Fonksiyonel Gıda Araştırmalarının Bibliyometrik Profili

Öz

Fonksiyonel gıdalar besleyici etkisinin yanında, tüketen bireyin fiziksel ve ruhsal sağlığını koruyan ve olası hastalık risklerini azaltan gıdalardır. Günümüzde beslenme alışkanlıklarının değişmesi ve tüketicilerin bilinç düzeyinin gelişmesiyle fonksiyonel gıda kavramı gastronomi alanında da yer almıştır. Bu çalışmanın amacı, fonksiyonel gıda ve gastronomi alanındaki yayın eğilimlerini bibliyometrik analiz yöntemiyle ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında Web of Science (WoS) veri tabanından 1978-2026 yılları arasında yayınlanmış 128 makalenin bibliyometrik verileri VOSviewer yazılım aracı ile analiz edilmiştir. Literatürde 1978 yılından itibaren kısıtlı bir seyir izlemesine rağmen, özellikle 2019 yılından itibaren ivme kazanmıştır. 2025 yılında fonksiyonel gıda ve gastronomi konulu 20 yayın yayınlandığı ve zirve noktasına ulaştığı gözlemlenmiştir. Bulgular, yayınların büyük ölçüde gıda teknolojisi ve beslenme-diyetetik alanlarında gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Toplam 128 yayından oluşan bu literatürün büyük çoğunluğunu özgün araştırma makaleleri oluşturmakta olup yayın dili ağırlıklı olarak İngilizcedir. Ayrıca İspanya ve Fransa'nın literatürde öncü rol oynadığı ve bilimsel çıktıların merkezinde yer aldığı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bibliyometrik analiz
• Fonksiyonel gıda
• Gastronomi
• VOSviewer.

Kaynakça

1. Referans1 Bellisle, F., Blundell, J. E., Dye, L., Fantino, M., Fern, E., Fletcher, R. J., ... & Westerterp-Plantenga, M. S. (1998). Functional food science and behaviour and psychological functions. British Journal of Nutrition, 80(S1), 173-193. https://doi.org/10.1079/BJN19980109
2. Referans2 Bigliardi, B., & Galati, F. (2013). Innovation trends in the food industry: The case of functional foods. Trends in Food Science & Technology, 31(2), 118-129. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2013.03.006
3. Referans3 Roberfroid, M. B. (2002). Global view on functional foods: European perspectives. British Journal of Nutrition, 88(S2), 133-138. https://doi.org/10.1079/BJN2002677.
4. Referans4 Arai, S. (1996). Studies on functional foods in Japan. Bioscience Biotechnology and Biochemistry, 60(1), 9-15. https://doi.org/10.1271/bbb.60.9
5. Referans5 Galanakis, C. M. (Ed.). (2020). Gastronomy and food science. Academic Press.
6. Referans6 Urala, N., & Lähteenmäki, L. (2007). Consumers’ changing attitudes towards functional foods. Food Quality and Preference, 18(1), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2005.06.007
7. Referans7 Aydın, G., & Demir, Ş. Ş. (2024). Bibliometric analysis of food neophobia researches. Journal of Applied Tourism Research, 5(1), 40-49.
8. Referans8 Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070

9. Referans9 Nagai, T., & Inoue, R. (2004). Preparation and the functional properties of water extract and alkaline extract of royal jelly. Food Chemistry, 84(2), 181-186. https://doi.org/10.1016/S0308-8146(03)00198-5
10. Referans10 Kaur, S., & Das, M. (2011). Functional foods: An overview. Food Science and Biotechnology, 20(4), 861-875. https://doi.org/10.1007/s10068-011-0121-7
11. Referans11 Arruda, H., Silva, E. R., Lessa, M., Proença, D., & Bartholo, R. (2022). VOSviewer and Bibliometrix. Journal of the Medical Library Association, 110(3), 392-395. https://doi.org/10.5195/jmla.2022.1434
12. Referans12 Temple, N. J. (2022). A rational definition for functional foods: A perspective. Frontiers in Nutrition, 9, 1-4. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.957516
13. Referans13 Ohama, H., Ikeda, H., & Moriyama, H. (2006). Health foods and foods with health claims. Toxicology, 221(1), 95-111. https://doi.org/10.1016/j.tox.2006.01.009
14. Referans14 El Sohaimy, S. A. (2012). Functional foods and nutraceuticals-modern approach to food science. World Applied Sciences Journal, 20(5), 691-708. https://doi.org/10.5829/idosi.wasj.2012.20.05.66119
15. Referans15 Daliri, E. B. M., & Lee, B. H. (2015). Perspektives on functional food and nutraceuticals. In M. T. Liong (Eds.), Beneficial microorganisms in food and nutraceuticals: Current trends and future (pp. 221-240). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-23177-8_9
16. Referans16 Granato, D., Barba, F. J., Komes, D., & Lorenzo, J. M. (2020). Functional foods and nondigestible carbohydrates: More than fat and calorie reducers. Trends in Food Science & Technology, 95, 232-241.
17. Referans17 Di Cerbo, A., Morales Medina, J. C., Palmieri, B., Pezzuto, F., Cocco, R., Flores, G., & Iannitti, T. (2017). Functional foods in pet nutrition. Research in Veterinary Science, 112, 161-166. https://doi.org/10.1016/j.rvsc.2017.03.003
18. Referans18 Damián, M. R., Cortes-Perez, N. G., Quintana, E. T., Ortiz-Moreno, A., Garfias, Y., Cruceño-Casado, M., & Hevia, A. (2022). Functional foods, nutraceuticals and probiotics: A focus on human health. Microorganisms, 10(5), 1065. https://doi.org/10.3390/microorganisms10051065
19. Referans19 Roberfroid, M. B. (2000). Defining functional foods. In G. R. Gibson & C. M. Williams (Eds.), Functional foods concept to product (pp. 9-28). Woodhead Publishing Limited.
20. Referans20 John, R., & Singla, A. (2021). Functional foods: Components, health benefits, challenges, and major projects. DRC Sustainable Future: Journal of Environment, Agriculture and Energy, 2(1), 61-72. https://doi.org/10.53808/KRE.2021.2.1.008
21. Referans21 Wildman, R. E. C., & Kelley, M. (2007). Nutraceuticals and functional foods. In R. E. C. Wildman, R. Wildman, & T. C. Wallace (Eds.), Handbook of nutraceuticals and functional foods (pp. 1-23). CRC Press.
22. Referans22 Riezzo, G., Chiloiro, M., & Russo, F. (2005). Functional foods: Salient features and clinical applications. Current Drug Targets-Immune, Endocrine & Metabolic Disorders, 5(3), 331-337. https://doi.org/10.2174/1568008054863790
23. Referans23 Çuhadar, Y. (2024). Gıda neofobisi ile ilgili akademik yayınların vosviewer ile bibliyometrik analizi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 21(1), 116-132. https://doi.org/10.24032/seyeotel.1332768
24. Referans24 Torusdağ, G. B. (2024). Kırsal turizm literatüründe gastronomi ve yerel gıda çalışmalarına ilişkin bibliyometrik bir analiz. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(3), 2233-2262. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1465
25. Referans25 Yavuz, K., & Dülger Altıner, D. (2026). Gastronomi ve gıda biliminde alternatif protein kaynakları: Web of Science veri tabanında bibliyometrik analiz. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 1, 43-66. https://doi.org/10.17123/atad.1663136
26. Referans26 Jiménez-Islas, D., Pérez-Romero, M. E., Álvarez-García, J., & Simonetti, B. (2026). Bibliometric insights into the science of lab-grown meat as alternative protein. British Food Journal, 128(3), 1116-1136. https://doi.org/10.1108/BFJ-10-2024-1114
27. Referans27 Gürbüz, B. N., Pastrana, L. M., Pereira, R. N., & Cerqueira, M. A. (2025). Alternative protein-based meat and fish analogs by conventional and novel processing technologies: a systematic review and bibliometric analysis. Foods, 14(3), 498. https://doi.org/10.3390/foods14030498
28. Referans28 Yılmaz, H., & Şenel, M. (2016). Gastronomi ve sanat ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(4), 111-125.
29. Referans29 Gillespie, C., & Cousins, J. (2012). European gastronomy into the 21st century. Routledge.
30. Referans30 Verbeke, W. (2005). Consumer acceptance of functional foods: Socio-demographics, cognitive and attitudinal determinants. Food Quality and Preference, 16(1), 45-57. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2004.01.001
31. Referans31 Gray, J., Armstrong, G., & Farley, H. (2003). Opportunities and constraints in the functional food market. Nutrition & Food Science, 33(5), 213-218. https://doi.org/10.1108/00346650310499721
32. Referans32 Çirişoğlu, E., & Olum, E. (2019). Türk mutfağındaki fonksiyonel gıdaların gastronomi turizmi açısından önemi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 1659–1680. https://doi.org/10.26677/TRATJ.2021.872
33. Referans33 Pekmez, H. (2025). Gastronomi ve gıda bilimi alanında bibliyometrik bir analiz: Akademik yayınların gelişimi ve eğilimleri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 13(2), 1514–1533. https://doi.org/10.21325/jotags.2025.1412
34. Referans34 Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 188-201. https://doi.org/10.21733/ibad.935105
35. Referans35 Kirby, A. (2023). Exploratory bibliometrics: Using VOSviewer as a preliminary research tool. Publications, 11(1), 10. https://doi.org/10.3390/publications11010010
36. Referans36 Wansink, B. (2018). Slim by design: Mindless eating solutions for everyday life. HarperCollins.
37. Referans37 Bayram, Ü., & Arı S. (2021). Gastronomi araştırmalarına bütüncül bir bakış: Bibliyometrik bir analiz. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 9(4), 2734-2757.
38. Referans38 Tekeli, M., & Kırıcı Tekeli, E. (2020, 5-7 Haziran). Gastronomi Turizmine Yönelik Araştırmaların Bibliyometrik Analizi. [Sözel Sunum]. Uluslararası Göbeklitepe Sosyal ve Beşerî Bilimler Kongresi, Şanlıurfa, Türkiye.
39. Referans39 Alan, A. A., & Şen, Ö. (2020). Gastronomi temalı festivaller üzerine yapılmış çalışmaların bibliyometrik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (6), 132-144. https://doi.org/10.21733/ibad.642214
40. Referans40 Kaya, S. (2025). Sürdürülebilir gastronomi üzerine yapılan araştırmaların bibliyometrik analizi. International Journal of Contemporary Tourism Research, 9(2), 225-236. http://doi.org/10.30625/ijctr.1755925