TÜRKİYE’DE HALK İLACI OLARAK KULLANILAN PARAZİT BİTKİLER
Öz
Amaç: Bu çalışmada, Türkiye’de halk ilacı olarak kullanılan parazit çiçekli bitki taksonlarının derlenmesi ve geleneksel kullanımlarının bilimsel olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 1985-2025 yılları arasında yayımlanmış Türkiye’de gerçekleştirilen etnobotanik ve halk ilaçları ile ilgili çalışmalar incelenmiş, elde edilen bulgular tablo halinde sunularak değerlendirilmiştir.
Sonuç ve Tartışma: Türkiye’de üç familyaya (Convolvulaceae, Santalaceae ve Orobanchaceae) ait toplam 14 parazit çiçekli bitki taksonunun 184 farklı şekilde geleneksel olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu taksonlar arasında en fazla kullanım kaydının 146 kayıtla Viscum album ve alt türlerine ait olduğu bulunmuştur. Halk ilacı olarak kullanılan taksonların en fazla kulak-burun-boğaz ve solunum sistemi hastalıklarına karşı kullanıldığı tespit edilmiştir. Literatürde yer alan biyolojik aktivite çalışmaları incelendiğinde, Cuscuta babylonica, C. europaea, C. planiflora, Melampyrum arvense, Orobanche minor ve Rhinanthus major türleri üzerinde, geleneksel kullanımlarıyla ilişkili olarak yapılmış herhangi bir aktivite çalışmasının olmadığı kaydedilmiştir. Türkiye’de geleneksel olarak kullanılan parazit çiçekli bitkiler üzerinde yapılacak fitokimyasal ve biyolojik aktivite çalışmaları ülkemiz florasında yer alan parazit bitkilerin eczacılık bakımından değerlendirilmesi ve ekonomiye kazandırılması açısından önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Nickrent, D.L. (2020). Parasitic angiosperms: How often and how many? Taxon, 69(1), 5-27. [CrossRef]
- 2. Těšitel, J., Li, A.R., Knotková, K., et al. (2021). The bright side of parasitic plants: What are they good for?. Plant Physiology, 185(4), 1309-1324. [CrossRef]
- 3. Ertuğ, F. (2014). Etnobotanik. Ed: A. Güner. Resimli Türkiye Florası, Vol. 1, ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları, İstanbul, 319-344.
- 4. Baytop, T. (1999). Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi, Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 137-376.
- 5. Nickrent, D.L., Musselman, L.J. (2004). Introduction to parasitic flowering plants. The Plant Health Instructor, 4. [CrossRef]
- 6. Hershey, D.R. (1999). Myco-heterophytes & parasitic plants in food chains. The American Biology Teacher, 61(8), 575-578. [CrossRef]
- 7. Twyford, A.D. (2018). Parasitic plants. Current Biology, 28(16), R857-R859. [CrossRef]
- 8. Yoshida, S., Cui, S., Ichihashi, Y., et al. (2016). The haustorium, a specialized invasive organ in parasitic plants. Annual Review of Plant Biology, 67(1), 643-667. [CrossRef]
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Farmasotik Botanik
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Cemile Türkmen
Bu kişi benim
0009-0006-6768-6766
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
15 Mayıs 2026
Yayımlanma Tarihi
19 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
23 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
2 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 50 Sayı: 2