Tıbbi ve Ekonomik Bitkiler Konusunun Öğretimine Yönelik Örnek Bir Uygulama

Öz

Biyoloji öğretmen adaylarına, tıbbi ve ekonomik bitkiler dersinin öğretilmesi, onların çevreye, sağlığa ve ekonomiye duyarlı birer öğretmen adayı olması bakımından çok önemlidir. Bu amaçla tıbbi ve ekonomik bitkiler dersi kapsamında dersin öğretimine yönelik örnek teşkil edebilecek bir ders uygulaması planlanmıştır. Araştırmada temel nitel araştırma desenine uygun olarak tasarlanmıştır. Çalışma 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, Ankara’da bulunan bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu ise biyoloji eğitimi ana bilim dalında öğrenim gören ve tıbbi ve ekonomik bitkiler seçmeli dersini alan 5 öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen on sorudan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmadaki sınıf içi uygulamalar yedi haftalık bir süreci kapsamaktadır. Araştırmada yer alan yedi haftalık konular ve yapılan etkinlikler ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Veriler, kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla bilişsel yapının ve kavramsal değişimin gözlenmesinde belirlenen kriterler kullanılarak analiz edilmiştir. Bu araştırma ile biyoloji öğretmen adaylarının tıbbi ve ekonomik bitkiler konusunda daha detaylı bir görüş kazandıkları görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tıbbi bitkiler
• ekonomik bitkiler
• örnek uygulama
• öğretmen adayları

Sample Applied Teaching of the Medicinal and Economic Plants

Öz

Teaching medicinal and economic plants courses to biology teacher candidates is very important in terms of making them teacher candidates who are sensitive to the environment, health and economy. For this purpose, a course application has been planned that can serve as an example for the teaching of the medicinal and economic plants course. This study constitutes a fundamental qualitative research investigation. The research took place during the spring semester of the 2022-2023 academic years at the Faculty of Education in a state university located in Ankara. The study group of the research consisted of five teacher candidates studying in the department of biology education and enrolled in the medicinal and economic plants elective course. In the research, an interview form consisting of ten questions developed by the researchers was utilized as the data collection tool. The classroom applications in the study cover a seven-week period. In the research, seven weeks of teaching and other activities have been explained in detail. The data were analyzed using criteria established for observing cognitive structure and conceptual change through the word association test. With this research, it is seen that biology teacher candidates gained a more detailed view on medicinal and economic plants.

Anahtar Kelimeler

• Medicinal plants
• economic plants
• sample application
• teacher candidates

Kaynakça

1. Baytop, T. (1999). Geçmişten günümüze bitkilerle tedavi. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2. Baskı.
2. Brandão, M. D. G. L., dos Santos Fonseca, R., de Paula Souza, J., dos Santos, A. C., Mencarelli, F. A., & Scopel, M. (2023). Teaching about medicinal plants at school: Following in the footprints of Frei Veloso. Seven Editora. https://doi.org/10.56238/devopinterscie-156.
3. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education. (6th ed.). London: Routledge Falmer.
4. Demirpolat, A., Kılıç, Ö., Yıldırımlı, Ş., & Bağcı, E. (2019). Genç (Bingöl) ilçesi çevresinde doğal yayılışlı ekonomik değeri olan bazı bitkiler. Ejons Internatıonal Journal, 3(9), 72-78.
5. Doğan, O. (2020). Zonguldak orman bölge müdürlüğü sınırlarında yetişen önemli tıbbi ve aromatik bitki potansiyeli ve ülkemizdeki pazar payı. Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye. Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., & Adıgüzel, N. (2000). Türkiye bitkileri kırmızı kitabı. Ankara: Türkiye Tabiatını Koruma Derneği ve Van 1000 Yıl Üniversitesi.
6. Eminağaoğlu, Ö. (2005). Şavşat (artvin) yöresinin tıbbi ve ekonomik bitkileri. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 55(1), 87-111.
7. Ercan, F., Taşdere, A., & Ercan, N. (2010). Kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla bilişsel yapının ve kavramsal değişimin gözlenmesi. Journal of Turkish Science Education, 7(2), 136-154. Erik, S., & Tarıkahya, B. (2004). Türkiye Florası Üzerine. Kebikeç, 17, 13-22.
8. FAO (2023). The state of food security and nutrition in the world. Rome, Italy: Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/3/cc3017en/online/cc3017en.html sayfasından 20.10.2023 tarihinde erişilmiştir.

9. Faydaoğlu, E., & Sürücüoğlu, M. S. (2011). Geçmişten günümüze tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanılması ve ekonomik önemi. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 11(1), 52-67.
10. Göktaş, Ö., & Gıdık, B. (2019). Tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanım alanları. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 2(1), 145-151.
11. Kassimbekova, M., Kaliyeva, A., Aksoy, A., Muminova, K., & Zhumakhanova, R. (2021). Formation of professional competence of learners in teaching medicinal plants. Cypriot Journal of Educational Sciences, 16(4). 1803-1815. https://doi.org/10.18844/cjes.v16i4.6053
12. Kendir, G., & Güvenç, A. (2010). Etnobotanik ve Türkiye’de yapılmış etnobotanik çalışmalara genel bir bakış. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, (1), 49-80.
13. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. USA: John Wiley & Sons.
14. Mert, A., Şahin, C. B., & AKÇALI, C. T. (2017). Hatay Yöresinde Doğal Olarak Yayılış Gösteren Bazı Tıbbi Bitkilerin Ekonomik Önemleri ve Kullanımları. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 10(1), 35-37.
15. Miles, M. B., & Huberman, M. A. (1994). An expanded sourcebook qualitative data analysis. London: Sage Publication.
16. Osma, J. A., Guapacha, S. E., & Saavedra, S. A. (2016). Uso de las plantas medicinales como estrategia pedagógica en la escuela Normal del Quindío–sede Rojas Pinilla. Revista de la Asociación Colombiana de Ciencias Biológicas, 1(28), 1-25.
17. Reyes, A. E. (2021). Medicinal Gardens as an Educational Strategy in the Teaching of the Natural Sciences: A Pedagogical Proposal. Research in Social Sciences and Technology, 6(1), 25-39. https://doi.org /10.46303/ressat.2021.2
18. Şanlı, B. Z. (2006). Bursa ve çevresinden toplanan ve ticareti yapılan bazı ekonomik bitkiler. Yüksek Lisans Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Türkiye.
19. Tarakçı, S. (2006). Beykoz civarında tıbbi özellik taşıyan bitkiler üzerine araştırmalar. Doktora Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Türkiye.
20. United Nations Children's Fund. (2023). The state of the world's children 2023. New York, NY: United Nations Children's Fund. unicef.org/reports/state-worlds-children-2023 sayfasından 10.11.2023 tarihinde erişilmiştir.
21. World Health Organization. (2019). WHO global report on traditional and complementary medicine 2019. World Health Organization. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/312342/9789241515436-eng.pdf?sequence=1 sayfasından 20.10.2023 tarihinde erişilmiştir.
22. World Health Organization. (2023). World health statistics 2023. https://reliefweb.int/report/world/world-health-statistics-2023-monitoring-health-sdgs-sustainable-development-goals sayfasından 29.10.2023 tarihinde erişilmiştir.
23. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in the social sciences]. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
24. YÖK (2023a). Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ sayfasından 12.11.2023 tarihinde erişilmiştir
25. YÖK (2023b). Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yükseköğretim Program Atlası. https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans-anasayfa.php sayfasından 10.11.2023 tarihinde erişilmiştir.