The Effect of Out-of-School Learning Environments on Biology Teacher Candidates' Awareness of Biological Diversity

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 125 - 136, 29.12.2025

Nurcan Uzel , Çiğdem Alev Özel

https://doi.org/10.47156/jide.1821247

Öz

This study aims to examine the effect of field trips to out-of-school learning environments on biology teacher candidates' awareness of biological diversity and their views on biological diversity awareness. A pretest-posttest quasi-experimental design without a control group was used in the research. The study group consisted of 39 volunteer biology teacher candidates enrolled in the 2nd and 3rd years of a state university in Ankara. Both quantitative and qualitative approaches were used to collect research data. In the quantitative phase, the Biological Diversity Awareness Scale developed by Özyurt, Türkoğlu, and Karakaya Cirit (2025) was used. In the qualitative phase of the study, three open-ended questions were used to determine the biology teacher candidates' views on biological diversity awareness. The t-test for dependent samples was used to analyse the quantitative data, while content analysis was used to analyse the qualitative data. It was concluded that there was a significant change in biology teacher candidates' awareness of biological diversity based on the pre-test and post-test results. The qualitative findings revealed that teacher candidates' direct interaction with nature deepened their awareness of the conservation of biological diversity and supported the development of environmental responsibility and sustainability awareness. According to the research findings, it is recommended that out-of-school learning activities be systematically planned in teacher training programmes and that biodiversity topics be supported with practical experiences.

Anahtar Kelimeler

Out-of-school learning , biodiversity awareness , teacher education , herbarium , botanical garden , digital zoo

Etik Beyan

Ethical Committee Approval for this study was obtained from the Gazi University Ethics Committee at its meeting dated 15 April 2025 and numbered 06, with decision code 2025-691.

Kaynakça

• Almeida, A. (2023). Pre-service Teachers’ knowledge About The Importance of Biodiversity: Implications For Teacher Training Courses. In ICERI2023 Proceedings (pp. 1715-1722). IATED.
• Akyön, Y. B., & Özel, Ç. A. (2025). Biyoteknoloji Temelli Bir Öğretim Uygulaması: Bitki Doku Kültürü Hazırlama Dersinin Öğretmen Adayları Üzerindeki Etkisi Fen Eğitimi Araştırmalarına Güncel Bakış – XIII Akademisyen Yayınevi, Ankara 105-132.
• Arıkan, U., Arıkan, H., Uğur, A. T., Şepşul, A., & Birinci, S. (2024). Okul Dışı Öğrenme Ortamları Üzerine Kuramsal Çalışma. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 10(48), 130-148.
• Bakar, F., Avan, Ç., Aydınlı, B., Şeker, F., & Turgut, B. (2021). Okul dışı öğrenme ortamı olarak doğa eğitiminin çevre bilgisi ve tutum üzerine etkisi. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-18.
• Behrendt, M., & Franklin, T. (2014). A review of research on school field trips and their value in education. International journal of environmental and science education, 9(3), 235-245.
• Børresen, S. T., Ulimboka, R., Nyahongo, J., Ranke, P. S., Skjaervø, G. R., & Røskaft, E. (2023). The role of education in biodiversity conservation: Can knowledge and understanding alter locals’ views and attitudes towards ecosystem services?. Environmental Education Research, 29(1), 148-163.
• Bulut, M., & Beşoluk, Ş. (2019). Fen bilimleri, biyoloji, coğrafya ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin biyoçeşitlilik konusunun öğretimine ilişkin görüşleri. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 1(2), 133-153.
• Büyüköztürk, Ş. (2013). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
• Chen, H., Costanza, R., & Kubiszewski, I. (2022). Legitimacy and limitations of valuing the oxygen production of ecosystems. Ecosystem Services, 58, 101485.
• Correia, A. M., & Lopes, L. F. (2023). Revisiting biodiversity and ecosystem functioning through the lens of complex adaptive systems. Diversity, 15(8), 895.
• Çağlar, A., & Şahin, M. D. (2025). Doğa Okulu Etkinliklerinin, Ortaokul Öğrencilerinin Doğa ve Doğa Elemanlarına Yönelik Farkındalık Düzeylerine Etkisi. Uşak Üniversitesi Fen ve Doğa Bilimleri Dergisi, 9(1), 32-47.
• Çavuş, R., Topsakal, Ü. U., & Kaplan, A. Ö. (2013). İnformal öğrenme ortamlarının çevre bilinci kazandırmasına iliskin öğretmen görüsleri: Kocaeli Bilgievleri örneği. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(1), 15-26.
• Çavuş-Güngören, S., & Özdemir, G. (2020). Fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoçeşitlilik okuryazarlıklarının incelenmesi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 398-412.
• Çetin, R. B., & Akman, İ. (2024). 21. Yüzyıl yeterlikleri ve okul dışı öğrenme ortamları. Journal of Continuous Vocational Education and Training, 6(1), 3-17.
• Demirel, R., & Özcan, H. (2020). Ortaokul öğrencileri ile bir okul dışı öğrenme ortamına alan gezisi: Tropikal kelebek bahçesi örneği. Journal of Research in Informal Environments, 5(2), 120-144.
• Elmas, C., Aslan, O., & Can, M. H. (2021). Fen bilgisi öğretmen adaylarının informal öğrenme ortamları hakkındaki görüşleri: MTA gezi örneği. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 6(1), 24-42.
• Erten, Z., & Taşçi, G. (2016). Fen bilgisi dersine yönelik okul dışı öğrenme ortamları etkinliklerinin geliştirilmesi ve öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine etkisinin değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 638-657.
• Furey, G. N., & Tilman, D. (2021). Plant biodiversity and the regeneration of soil fertility. Proceedings of the National Academy of Sciences, 118(49), e2111321118.
• Harman, G., & Yenikalaycı, N. (2021). Fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoçeşitliliğe yönelik farkındalıkları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 11(1), 1-25.
• https://www.cbd.int/convention
• https://www.un.org/en/chronicle/article/ecosystems-global-water-cycle?utm_source
• https://www.wwf.org.uk/sites/default/files/2024-10/living-planet-report-2024.pdf
• Ibrahim, M. S. N., Assim, M. I. S. A., Johari, S., Mohammad, S. K. W., Afandi, S. H. M., & Hassan, S. (2023). Public awareness on biodiversity conservation and well-being: Case of Gunung Mulu National Park, Sarawak. GeoJournal, 88(3), 3471-3496.
• Kanat, M. H. (2020). Öğretmen adaylarının kent doğası farkındalığı üzerinde çevre eğitimi dersinin etkisi. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(2), 346-364.
• Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel.
• Karbeyaz, A., & Kurt, M. (2022). The effect of out-of-school learning environments used in life studies lessons on students' academic achievement and attitudes. Education quarterly reviews, 5(4), 198-217.
• Katırcıoğlu, G. (2019). Okul dışı öğrenme ortamlarının 7. sınıf öğrencilerinin geri dönüşüm konusundaki doğa algısı ve bilinç düzeyine etkisi. Master's thesis, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Koca, C., Aydın, E., & Sert, H. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin biyolojik çeşitlilik kavramına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 5(1), 180-196.
• Kocalar, A. O. (2016). Ekolojik farkındalığın arttırılmasında milli parkların rolüne ilişkin öğrenci görüşleri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(9), 55-61.
• Köseoğlu, P., & Mercan, G. (2020). Biyoloji öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme etkinliklerine yönelik görüşlerinin incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(2), 30-45.
• Mercan, G., & Köseoğlu, P. (2019). Biyoloji öğretmen adaylarının yakın çevrelerindeki ağaçları tanıma düzeyleri: Ankara ili örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 538-560.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. C.A: Sage press.
• Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2020). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (4th Edition). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications Inc.
• Naeem, S., Chazdon, R., Duffy, J. E., Prager, C., & Worm, B. (2016). Biodiversity and human well-being: an essential link for sustainable development. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 283(1844), 20162091.
• Nima, P., Dorji, T., Rana, M. S., & Dorji, T. (2025). Knowledge, attitude, perceived threats and conservation challenges of the critically endangered White-bellied Heron, Ardea insignis, in Bhutan. Global Ecology and Conservation, 58, e03484.
• Ocak, İ., & Korkmaz, Ç. (2018). Fen bilimleri ve okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamları hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. International Journal of Field Education, 4(1), 18-38.
• Özel, Ç. A., Güven Yıldırım, E., Önder, A. N., & Taşdelen, Ö. (2022). Action research aimed at developing prospective biology teachers’ health literacy levels: The Covid-19 example. Revista De Educacıón, 398(12), 159-199.
• Özgel, Z. T., Aydoğdu, M., & Yıldırım, E. G. (2018). Doğa Kampi Destekli Çevre Eğitiminin Çevre Sorunlarina Yönelik Farkindalik ve Tutuma Etkisi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 90-106.
• Özyurt, Z., Türkoğlu, İ., & Bahçeci, F. (2025). Investigation of biodiversity awareness and conservation behaviors on science teachers candidates. Challenges in Sustainability, 13(1), 97-109.
• Özyurt, Z., Türkoğlu, İ., & Karakaya Cirit, D. (2025). Science teacher candidates' awareness and behaviors regarding biodiversity: Scale development study. Biological Diversity and Conservation, 18(1), 76-90.
• Prakash, S., & Verma, A. K. (2022). Anthropogenic activities and Biodiversity threats. International Journal of Biological Innovations, IJBI, 4(1), 94-103.
• Topaloğlu, M. Y., & Balçın, M. D. (2021). Doğa eğitim gezisi ve bilim merkezi gezisinde dördüncü sınıf öğrencilerinin fene yönelik tutumlarinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 11(1), 55-75.
• Uludağ, G., & Erkan, N. S. (2023). Okul dışı öğrenme ortamlarında etkinlikler içeren fen eğitimi programının 60-72 aylık çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisi. Hacettepe University Journal of Education, 38(1), 52-77.
• Utkugün, C. (2022). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Hayvan Sevgisi ve Duyarlılıkları. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1515-1535.
• Uzel, N. (2020). Opinions of Prospective Biology Teachers about “Outdoor Learning Environments”: The Case of Museum Visit and Scientific Field Trip. Participatory Educational Research (PER), 7(2), 115-134.
• Uzel, N. (2023). Biyoloji Öğretmenlerine Göre Okul Dışı Öğrenme Ortamları. VI. Uluslararası Sosyal Bilimler Araştırmaları Kongresi, 02-03 Kasım, Ankara.
• Uzun, B. (2023). Biyolojik çeşitlilik dersine yönelik öğrenci merkezli uygulama örnekleri ve sürece ilişkin fen bilgisi öğretmen adaylarının görüşleri. Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 7(1), 16-35.
• Uzun N.., Özsoy, S., & Keleş, Ö. (2010). Öğretmen adaylarının biyolojik çeşitlilik kavramına yönelik görüşleri. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi, 3(1), 85-91.
• Ürey, M., & Kaymakcı, S. (2020). Sınıf Öğretmenlerinin Hayat Bilgisi Dersinde Kullanılan Okul Dışı Öğrenme Ortamları Ve Uygulamaları Hakkındaki Görüşleri. Milli Eğitim, 49(227), 7-32.
• Yanarateş, E. (2023). Okul Dışı Öğrenme Ortamları. Matematik ve Fen Bilimleri Eğitiminde Yeni Yaklaşımlar 2023-II, 113 Efe Akademi: İstanbul.
• Yang, F., Liu, B., Zhu, Y., Wyckhuys, K. A., van der Werf, W., & Lu, Y. (2021). Species diversity and food web structure jointly shape natural biological control in agricultural landscapes. Communications Biology, 4(1), 979.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
• Yilmaz, S., Vural, H., & Yilmaz, H. (2023). Effects of botanical gardens on student environmental perception. Ecological Informatics, 73, 101942.
• Yüce, Z., & Önel, A. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoçeşitliliğe ilişkin kavramsal ilişkilendirme düzeyleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 326-341.