Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici Seçme ve Görevlendirme Ölçütlerinin Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırma, 2021 Yönetici Seçme ve Görevlendirme Yönetmeliği ile getirilen ölçütlerin liyakatli yöneticileri belirlemedeki etkinliğini incelemektedir. Nitel yaklaşımlardan durum analizine uygun gerçekleştirilen bu araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmaya İstanbul’da görev yapan 28 okul yöneticisi katılmış, elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz ve içerik analizi birlikte kullanılmıştır. Bulgular, mevcut ölçütlerin bazı yönlerden yetersiz, bazı yönlerden ise geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Katılımcılar, sınav sisteminin eksikliklerine, yönetici adaylarının belirlenme sürecindeki adaletsizliklere ve ölçütlerin bölgesel farklılıklara uygun olmayışına dikkat çekmiştir. Sonuç olarak, eğitim kurumlarının daha liyakatli yöneticiler tarafından yönetilmesi için, yönetici seçim ölçütlerinin daha nesnel, adil ve etkili olması gerekmektedir. Ölçütlerin paydaş görüşleri doğrultusunda güncellenmesi ve bilimsel temellere dayandırılması, eğitim yönetiminde niteliği artıracaktır. Özellikle ediniminde yönetici adayının aktif katkısı olmayan ölçütlerin çıkarılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• ölçüt değerlendirme
• yönetici seçme ölçütlerini değerlendirme
• okul müdürü seçme ölçütlerini değerlendirme

Evaluation of the Ministry of National Education Administrator Selection and Assignment Criteria

Öz

This study evaluates the effectiveness of the criteria introduced by the 2021 Administrator Selection and Assignment Regulation in identifying qualified administrators. Conducted using a case study approach, a qualitative research method, data were collected through a semi-structured interview form. The study involved 28 school administrators working in Istanbul, and the collected data were analyzed using descriptive and content analysis. The findings indicate that while some aspects of the existing criteria are insufficient, others need improvement. Participants highlighted deficiencies in the examination system, injustices in the selection process of administrator candidates, and the lack of adaptation of the criteria to regional differences. In conclusion, for educational institutions to be managed by more competent administrators, the selection criteria should be more objective, fair, and effective. Updating these criteria based on stakeholder feedback and grounding them in scientific principles will enhance the quality of educational administration. In particular, it is suggested that criteria that do not actively involve the candidate’s contribution should be removed.

Anahtar Kelimeler

• criteria evaluation
• evaluating administrator selection criteria
• evaluating school principal selection criteria

Kaynakça

1. Akçadağ, T. (2014). Okul yöneticilerinin bakış açılarıyla yöneticilerin yetiştirilme, atama ve yer değiştirmeleri; sorunlar ve çözümler. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 135-150.
2. Akın, U. (2012). Okul yöneticilerinin seçimi ve yetiştirilmesi: Türkiye ve seçilmiş ülkelerden farklı uygulamalar, karşılaştırmalar. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 1-30.
3. Aktepe, V. (2014). Okul yöneticilerinin seçme ve yetiştirme uygulamalarına yönelik öğretmen ve yönetici görüşleri. Turkish Studies, 9(2), 89-105.
4. Ayral, M. (2016). Okul müdürü yetiştirmede 2015: Sorunlar ve gelecek. Millî Eğitim Bakanlığı Yayını. Erişim: ResearchGate.
5. Balcı, A. (2001). Etkili Okul ve Okul Geliştirme: Kuram, Uygulama ve Araştırma (Geliştirilmiş ikinci baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
6. Bandalos, D. L. (2018). Measurement theory and applications for the social sciences. The Guilford Press.
7. Berk, Ş., Topcan, T., & Özdemir, S. (2015). Evaluation of selection criteria of schools’ principal in Turkey: A qualitative study in order to define appropriateness of selection criteria of school principal from the point of view of participants. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 14(4), 1-15.
8. Bozkurt, N. (2005). Türkiye ile bazı Avrupa Birliği ülkelerindeki okul yöneticilerinin yetiştirilme ve atanma süreçlerinin karşılaştırılması (Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya, Türkiye.

9. Bush, T. (2008). Leadership and management development in education. SAGE Publications.
10. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2017). Designing and Conducting Mixed Methods Research. Sage Publications.
11. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. Sage Publications.
12. Çamur, E. (2003). Türkiye’de Cumhuriyet Döneminden 2001 yılına kadar olan eğitim yöneticisi yetiştirme politikalarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
13. Demirer, M., & Ergezen, M. D. (2022). Millî Eğitim Bakanlığı ortaöğretim kurumlarına okul yöneticisi seçme ve görevlendirme model önerisi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 12, 520-538. https://doi.org/10.21733/ibad.1017971
14. Dilbaz, E., & Atış, D. (2021). 2017, 2018 ve 2021 MEB yönetici seçme görevlendirme yönetmeliklerinin yöneticiliğe ilk kez görevlendirme bağlamında karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 5(4), 366-384. https://doi.org/10.34056/aujef.882443
15. Dinçer, M. (2003). Eğitimin toplumsal değişme sürecindeki gücü. Ege eğitim dergisi, 3(1).
16. Eğitim-Bir-Sen. (2019). Eğitim kurumu yöneticilerinin seçimi ve yetiştirilmesi: Tespitler ve bir model önerisi. Eğitim-Bir-Sen Yayınları.
17. Ergin, A. E. (2016). Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına yönetici seçme ve atamaya ilişkin yönetici, öğretmen ve veli görüşlerinin değerlendirilmesi: Bir durum çalışması (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya, Türkiye.
18. Ereş, F. (2005). Eğitimin sosyal faydaları: Türkiye AB karşılaştırması. Milli Eğitim Dergisi, 33(167).
19. Erol, H. (2014). Eğitim kurumlarına müdür seçiminde uygulanan sözlü sınava katılmış adayların sınava ilişkin görüşleri (Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi).
20. Griffin, M. S. (1993). Instructional Leadership Behaviours of Catholic Secondary School Principals. Doctoral Dissertation. The University of Connecticut.
21. Gupta, S., & Gupta, A. (2013). The systems approach in education. International Journal of Management, 1(1), 1-15.
22. Gurr, D. (2024/5). A Think-Piece on Leadership and Education. Background paper prepared for the 2024/5 Global Education Monitoring Report. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/ pf0000384529. adresinden 26.01.2025 tarihinde edinilmiştir.
23. Gümüşeli, A. İ. (2001). Çağdaş Okul Müdürünün Liderlik Alanları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 28, 531-548.
24. Gürbüz, R., Erdem, E., & Yıldırım, K. (2013). Başarılı okul müdürlerinin özellikleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (20), 167-179.
25. Hallinger, P. (2003). Leading educational change: Reflections on the practice of instructional and transformational leadership. Cambridge Journal of Education, 33(3), 329-352. https://doi.org/10.1080/0305764032000122005
26. Konan, N., Bozanoğlu, B., & Çetin, R. B. (2017). Okul müdürü görevlendirmeye ilişkin müdür görüşleri. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 8(3), 323-349. https://doi.org/10.17569/tojqi.331788
27. Konan, N., Çelik, O. T., & Çetin, R. B. (2018). Türkiye’de okul yöneticisi görevlendirme sorunu: Bir meta sentez çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (PUJE), 44, 92-113. https://doi.org/10.9779/PUJE.2018.208
28. Korean Ministry of Education (2024). Education System - Open Recruitment of Principals Scheduled for September. https://english.moe.go.kr/boardCnts/view.do?boardID=265&boardSeq=1156& lev=0&searchType=null&statusYN=C&page=41&s=english&m=03&opType=N internet adresinden 24.01.2025 tarihinde alınmıştır.
29. Korkmaz, M. (2005). Okul yöneticilerinin yetiştirilmesi: Sorunlar, çözümler ve öneriler. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 237-252.
30. Krippendorff, K. (2004). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology. Sage Publications.
31. Leithwood, K., Sun, J., & Pollock, K. (2017). How school leaders contribute to student success: The four paths framework. Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-50980-8
32. Lipham, J. (1981). Effective principal, effective school. Reston, VA: National Association of Secondary School Principals.
33. Marzano, R. J., Waters, T., & McNulty, B. A. (2005). School Leadership That Works: From Research to Results. ASCD.
34. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative Research: A Guide to Design and Implementation. Jossey-Bass.
35. Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (2014). Qualitative Data Analysis: A Methods Sourcebook. Sage Publications.
36. Millî Eğitim Bakanlığı. (2014, 10 Haziran). Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine İlişkin Yönetmelik. Resmî Gazete (Sayı: 29026).
37. Millî Eğitim Bakanlığı. (2015, 6 Ekim). Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine Dair Yönetmelik. Resmî Gazete (Sayı: 29494).
38. Millî Eğitim Bakanlığı. (2017, 22 Nisan). Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 30046).
39. Millî Eğitim Bakanlığı (2018). 2023 Eğitim Vizyonu. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
40. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018, 21 Haziran). Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumlarına Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 30455).
41. Millî Eğitim Bakanlığı. (2021, 5 Şubat). Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına yönetici seçme ve görevlendirme yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 31386).
42. Northouse, P. G. (2016). Leadership: Theory and practice (7th ed.). SAGE Publications.
43. Özmen, F., & Kömürlü, F. (2010). Eğitim örgütlerine yönetici seçme ve atamada yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 2(1), 25-40.
44. Öztürk, M. B., & Akkuş, M. (2020). Japonya, Güney Kore, Singapur ve Türkiye’de okul yöneticilerinin seçilmesi ve yetiştirilmesi. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(1), 65-79.
45. Patton, M. Q. (2002). Qualitative Research & Evaluation Methods. Sage Publications.
46. Pelit, A. (2013). Okul yöneticilerinin yetiştirilmesine ve atanmasına ilişkin benimsenen modellerin karşılaştırılması (Türkiye, Fransa, Danimarka ve İngiltere örneği) (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, Türkiye.
47. Recepoğlu, E., & Kılınç, A. Ç. (2014). Türkiye’de okul yöneticilerinin seçilmesi ve yetiştirilmesi, mevcut sorunlar ve çözüm önerileri. Turkish Studies- International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(2), 1817-1845.
48. Robinson, V. M., Lloyd, C. A., & Rowe, K. J. (2008). The impact of leadership on student outcomes: An analysis of the differential effects of leadership types. Educational Administration Quarterly, 44(5), 635-674.
49. Seçkin, T. (2019). Okul müdürü görevlendirmelerinde esas alınan kriterlere ilişkin okul müdürlerinin görüşleri (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi ve İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ortak Yüksek Lisans Programı, İstanbul, Türkiye. Uygur, M. (2021). Türkiye, Fransa, İngiltere, Finlandiya, Güney Kore ve Yunanistan’daki okul yöneticilerinin yetiştirilme ve atanma süreçlerinin karşılaştırılması. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 171-191. Webster, K., & Litchka, P. (2020). Planning for effective school leadership: Teachers’ perceptions of the leadership skills and ethical behaviors of school principals. Educational Planning, 27(1), 31-45. Yin, R. K. (2018). Case Study Research and Applications: Design and Methods. Sage Publications.