The Effects of the SQ4R Technique on the Reading Comprehension Skills of Students with Mild Intellectual Disabilities

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 22, 647 - 662, 31.12.2025

Muhammet Mustafa Özaydın

https://doi.org/10.57135/jier.1795193

Öz

The purpose of this study is to determine the effect of the SQ4R technique on the reading comprehension skills of students diagnosed with mild intellectual disability and to examine whether this effect persists after 60 days. The study was designed using a multiple probe design across participants, which is one of the single-subject research methods. The participants consisted of two male and one female student aged between 14 and 16. Texts and corresponding questions were prepared to measure the students’ reading comprehension skills, and the number of correct responses was recorded. Additionally, teacher opinions were collected and analyzed to obtain social validity data. As a result of the intervention, the students reached the predetermined criteria, and significant improvements in reading comprehension skills were observed. During the maintenance sessions conducted 60 days after the intervention, it was determined that the students maintained the improvements achieved in their reading comprehension skills. According to the collected social validity data, teachers regarded this study which focused on reading comprehension as part of independent living skills as important and confirmed that this method effectively enhanced the skill. In conclusion, the SQ4R technique was evaluated as an effective method for students with mild intellectual disability, and it is recommended that the technique also be implemented with student groups possessing different characteristics, as it may prove beneficial.

Anahtar Kelimeler

SQ4R , Reading comprehension , Special education , Intellectual disability

Hafif Düzey Zihin Yetersizliği Bulunan Öğrencilerin Okuduğunu Anlama Becerisine SQ4R Tekniğinin Etkileri

Öz

Bu araştırmanın amacı, hafif düzey zihin yetersizliği tanısı olan öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerinde SQ4R tekniğinin etkisini belirlemek ve bu etkinin 60 gün sonra da devam edip etmediğini incelemektir. Araştırma tek denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama deseniyle kurgulanmıştır. Katılımcılar 14–16 yaşları arasında iki erkek, bir kız öğrenciden oluşmaktadır. Öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerini ölçmek üzere metinler ve bu metinlere yönelik sorular hazırlanmış, doğru yanıt sayıları kaydedilmiştir. Ayrıca öğretmen görüşleri incelenerek sosyal geçerlilik verileri toplanmış ve değerlendirilmiştir. Uygulama sonucunda öğrenciler belirlenen ölçütlere ulaşılmış, okuduğunu anlama becerilerinde anlamlı gelişmeler gözlemlenmiştir. Uygulamadan 60 gün sonra gerçekleştirilen izleme oturumlarında da okuduğunu anlama becerisinde meydana gelen gelişmeleri korudukları belirlenmiştir. Elde edilen sosyal geçerlilik verilerinde öğretmenler, bağımsız yaşam becerileri arasında yer alan okuduğunu anlama becerisine yönelik gerçekleştirilen bu çalışmayı önemli bulmuşlar ve bu yöntemin beceriyi geliştirdiğini belirtmişlerdir. Sonuç olarak, SQ4R tekniği, hafif düzeyde zihinsel yetersizliği bulunan öğrencilerin için etkili bir yöntem olarak değerlendirilmiş ve farklı özelliklere sahip öğrenci gruplarında da uygulanmasının yararlı olacağı önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

SQ4R , Okuma-anlama becerileri , Özel eğitim , Zihin yetersizliği

Teşekkür

Araştırma sürecinde katkılarından dolayı tez danışmanım Dr. Mine SÖNMEZ KARTAL’a , katılımcı velilerine ve öğretmenlerine teşekkür ederim.

Kaynakça

• Afacan, K. ve Wilkerson, K. L. (2022). Reading outcomes of students with intellectual disability on statewide assessments. Journal of Intellectual Disabilities, 26(1), 195-210. doi:10.1177/1744629521991409
• Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S. ve Çetinkaya, Ç. (2013). Anlamaya yönelik nasıl sorular soruyoruz? Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 41-56. doi:10.17860/efd.84757
• Al Otaiba, S., McMaster, K., Wanzek, J. ve Zaru, M. W. (2023). What we know and need to know about literacy interventions for elementary students with reading difficulties and disabilities, including dyslexia. Reading Research Quarterly, 58(2), 313-332. doi:10.1002/rrq.458
• AlAdwani, A., AlFadley, A., AlGasab, M. ve Alnwaiem, A. F. (2022). The effect of using KWL (know-want-learned) strategy on reading comprehension of 5th grade EFL students in Kuwait. English Language Teaching, 15(1), 79-91.
• Arı, G. (2014). The effects of SQ3R and DR-TA reading strategies used by fifth grade students on comprehension. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 10(2), 535-555. doi:10.17244/eku.49673
• Astiza, D. A., Hidayatulloh, M. K. Y. ve Ashoumi, H. (2023). The influence of the SQ4R learning model on learning outcomes student. Application: Applied science in Learning Research, 3(2), 33-37. doi:10.32764/application.v3i2.4750
• Aytan, N. (2016). Eğitimde yaratıcı okuma. Milli Eğitim Dergisi, 45(209), 295-313.
• Aziz, I. N. (2020). Implementation of SQ3R method in improving the students’ basic reading skill. EDUCATIO : Journal of Education, 5(1), 97-106. doi:10.29138/educatio.v4i1.179
• Balcı, A. (2024). Okuma ve anlama eğitimi (3.baskı.). Ankara: Pegem Akademi.
• Basar, M. ve Gürbüz, M. (2017). Effect of the SQ4R technique on the reading comprehension of elementary school 4th grade elementary school students. International Journal of Instruction, 10(2), 131-144.
• Bastug, M. (2014). The structural relationship of reading attitude, reading comprehension and academic achievement. International Journal of Social Sciences and Education, 4(4), 931-946.
• Başar, M. ve Gürbüz, M. (2017). Effect of the SQ4R technique on the reading comprehension of elementary school 4th grade elementary school students. International Journal of Instruction, 10(2), 131-144.
• Beydoğan, H. Ö. (2010). Okuma ve anlamayı etkileyen stratejiler. Milli Eğitim Dergisi, 40(185), 8-21.
• Beyreli, L. ve İncirkuş, F. A. (2018). Etkileşimli sesli okuma ve SQ4R okuma stratejilerinin anlamaya etkisi: Karma yöntem araştırması. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 6(1), 271-291.
• Churat, J., Prommatha, R., Pengsawat, W., Upanit, W., Chaemchun, S., Intasena, A. ve Yotha, N. (2022). The use of the SQ4R technique in enhancing grade 11 student critical reading. Higher Education Studies, 12(4), 113-119.
• Çakıroğlu, O., Özyurt, Ö., Melekoğlu, M. A., Özyurt, H., Bıyık, M. ve Özdemir, C. (2018). Okuma performansını geliştirmede bilgisayar yazılımı kullanımına yönelik öğretmen ve öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 336-346. doi:10.17051/ilkonline.2018.413778
• Çetinkaya, G., Şentürk, R. ve Dikici, A. (2020). Özetleme stratejilerinin kullanımı ile özetleme başarımı arasındaki ilişki. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 583-600. doi:10.31464/jlere.763574
• Çıkrıkçı, S. S. (2008). İlköğretim öğrencilerinde özetleme becerisinin gelişimi. Dil Dergisi, (141), 19-35. doi:10.1501/Dilder_0000000096
• Duke, N. K. ve Pearson, P. D. (2009). Effective practices for developing reading comprehension. Journal of Education, 189(1-2), 107-122. doi:10.1177/0022057409189001-208
• Duke, N. K., Ward, A. E. ve Pearson, P. D. (2021). The science of reading comprehension instruction. The Reading Teacher, 74(6), 663-672. doi:10.1002/trtr.1993
• Eanet, M. G. ve Manzo, A. V. (1976). REAP - a strategy for improving reading/writing/study skills. Journal of Reading, 19(8), 647-652.
• Gardenia, N., Herman, T. ve Dahlan, T. (2019). PQ4R strategy (preview, question, read, reflection, recite, review) for mathematical communication ability (ss. 322-327). 3rd Asian Education Symposium (AES 2018), Atlantis Press. doi:10.2991/aes-18.2019.75
• Ginting, D., Manik, S., Sinambela, E. ve Pasaribu, A. N. (2021). The effect of using snowball throwing method and SQ4R method for students’ reading comprehension skill at SMA negeri 1 kuala stabat. Budapest International Research and Critics Institute-Journal (BIRCI-Journal), 4(4), 10990-10997. doi:10.33258/birci.v4i4.3155
• Güldenoğlu, B. (2008). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilerde okuduğunu anlama becerilerinin desteklenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 9(02), 51-63. doi:10.1501/Ozlegt_0000000126
• Hansen, J. (1981). The effects of inference training and practice on young children’s reading comprehension. Reading Research Quarterly, 16(3), 391-417. doi:10.2307/747409
• Hansen, J. ve Pearson, P. D. (1983). An instructional study: Improving the inferential comprehension of good and poor fourth-grade readers. Journal of Educational Psychology, 75(6), 821-829. doi:10.1037/0022-0663.75.6.821
• Huber, J. A. (2004). A closer look at SQ3R. Reading Improvement, 41(2), 108.
• Jelita, J. (2018). SQ4R (survey, question, read, recite, review, and reflect) and students’ reading attitude toward their reading comprehension. Channing: Journal of English Language Education and Literature, 3(1), 27-37. doi:10.30599/channing.v3i1.265
• Kaya, M. (2025). Türkçe eğitiminde etkileşim temelli bir yöntem: Karşılıklı öğretim tekniği. Çukurova Araştırmaları Dergisi, 10/3(23), 48-64. doi:10.29228/cukar.78752
• Kennedy, C. H. (1992). Trends in the measurement of social validity. The Behavior Analyst, 15(2), 147-156. doi:10.1007/BF03392597
• Keskin, H. K., Ay, Ş. ve Ateş, S. (2016). Zihinsel imajları resmetmenin okuduğunu anlamaya etkisi. Journal of Turkish Studies, 11(Volume 11 Issue 3), 1475-1475. doi:10.7827/TurkishStudies.9477
• Kholida, F. D., Rini, T. A. ve Muzaki, F. I. (2024). The effectiveness of SQ4R model on reading comprehension skill of grade 5th elementary students. Proceedings Series of Educational Studies, (5), 290-298.
• Ledford, J. R. ve Gast, D. L. (Ed.). (2009). Single subject research methodology in behavioral sciences. Routledge. doi:10.4324/9780203877937
• Li, Y. ve Yan, L. (2024). Which reading comprehension is better? A meta-analysis of the effect of paper versus digital reading in recent 20 years. Telematics and Informatics Reports, 14, 100142. doi:10.1016/j.teler.2024.100142
• Mahastu, P. J., Fahas, R., Husaini, R. ve Richy, D. (2022). Using SQ4R to improve students’ reading comprehension in vocational high school. Allure Journal, 2(2), 72-78. doi:10.26877/allure.v2i2.11964
• Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Okuma becerileri dersi öğretim programı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı. Erişim Adresi: https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20188131718540-5%C3%96P%202018-79%20Okuma%20Becerileri%20(5%20veya%206.%20s%C4%B1n%C4%B1f).pdf
• Nilsson, K., Elwér, Å., Messer, D. ve Danielsson, H. (2025). Cognitive and language abilities associated with reading in intellectual disability: A systematic review and meta-analysis. Remedial and Special Education. doi:10.1177/07419325251328644
• Nurhidayat, N. (2021). The effectiveness of herringbone and SQ4R as techniques in teaching reading comprehension to students with visual and auditory learning styles. English Education Journal, 11(1), 56-70. doi:10.15294/eej.v11i1.41912
• Ogle, D. M. (1986). K-W-L: A teaching model that develops active reading of expository text. The Reading Teacher, 39(6), 564-570.
• Palincsar, A. S. ve Brown, A. L. (1984). Reciprocal teaching of comprehension-fostering and comprehension-monitoring activities. Cognition and Instruction, 1(2), 117-175.
• Parker, R. I. ve Vannest, K. (2009). An improved effect size for single-case research: Nonoverlap of all pairs. Behavior Therapy, 40(4), 357-367. doi:10.1016/j.beth.2008.10.006
• Pauk, W. (1984). The new SQ4R. Reading World, 23(3), 274-275. doi:10.1080/19388078409557775
• Perfetti, C. ve Stafura, J. (2014). Word knowledge in a theory of reading comprehension. Scientific Studies of Reading, 18(1), 22-37. doi:10.1080/10888438.2013.827687
• Ratz, C. ve Lenhard, W. (2013). Reading skills among students with intellectual disabilities. Research in Developmental Disabilities, 34(5), 1740-1748. doi:10.1016/j.ridd.2013.01.021
• Reichow, B., Lemons, C. J., Maggin, D. M. ve Hill, D. R. (2019). Beginning reading interventions for children and adolescents with intellectual disability. The Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(12), CD011359. doi:10.1002/14651858.CD011359.pub2
• Renette, R. (2016). Using reap (read, encode, annotate, ponder) in teaching reading.
• Roid, G. H. ve Pomplun, M. (2012). The stanford-binet intelligence scales, fifth edition. Contemporary intellectual assessment: Theories, tests, and issues, 3rd ed içinde (ss. 249-268). New York, NY, US: The Guilford Press.
• Rosenshine, B. ve Meister, C. (1994). Reciprocal teaching: A review of the research. Review of Educational Research, 64(4), 479-530. doi:10.3102/00346543064004479
• Saiful, S., Jabu, B. ve Atmowardoyo, H. (2019). The effects of the PORPE method on students’ reading comprehension and metacognitive awareness. Journal of Language Teaching and Research, 10(3), 569. doi:10.17507/jltr.1003.21
• Sarimanah, E. (2016). Efectivenes of PQ4R metacognitive strategy based reading learning models in junior high school. IJLECR (International Journal of Language Education and Cultural Review), 2(1), 74-81. doi:10.21009/IJLECR.021.018
• Schumaker, J. B., Deshler, D. D., Alley, G. R., Warner, M. M. ve Denton, P. H. (1982). Multipass: A learning strategy for improving reading comprehension. Learning Disability Quarterly, 5(3), 295-304. doi:10.2307/1510296
• Simbolon, N., Marbun, I. ve Simanjuntak, E. B. (2020). Evaluating reading comprehension ability through the SQ4R model. Utopía y Praxis Latinoamericana, 25. doi:10.5281/zenodo.3987673
• Simpson, M. L. (1986). PORPE: A writing strategy for studying and learning in the content areas. Journal of Reading, 29(5), 407-414.
• Sinal, Y. T. M. ve Masitoh, S. (2025). Pengaruh metode sq4r (survey, question, read, reflect, recite, riview) dalam meningkatkan membaca pemahaman literal peserta didik autis. Jurnal Pendidikan Khusus, 20(1).
• Smith, R., Snow, P., Serry, T. ve Hammond, L. (2021). The role of background knowledge in reading comprehension: A critical review. Reading Psychology, 42(3), 214-240. doi:10.1080/02702711.2021.1888348
• Taşdemir, M. (2010). The effects of the REAP reading comprehension technique on students’ success. Social Behavior and Personality: An international journal, 38(4), 553-560. doi:10.2224/sbp.2010.38.4.553
• Taşdemir, Ö. Ö. M. ve Özmen, E. R. (2018). Üstün yetenekli ve ortalama başarı düzeyinde olan öğrencilerin okuduğunu anlama düzeyleri ve okuduğunu anlama stratejilerinin karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi, 47(1), 269-290.
• Tekin-İftar, E. (2012). Eğitim ve davranış bilimlerinde tek-denekli araştırmalar (1. bs.). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
• Tok, Ş. (2001). İlkokula yazma öğretiminde kullanılan yöntemlerin değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 26(26), 257-276.
• Tsegaye, B., Alemu, M. ve Tesfa, A. (2024). The effects of learning through retelling strategy on reading comprehension. Ethiopian Renaissance Journal of Social Sciences and Humanities, 11(1), 55-68. doi:10.4314/erjssh.v11i1.4
• Usman, A. (2021). The effect of using SQ4R technique on students’ reading interest and reading comprehension at SMAN 1 pangkalan kuras pelalawan. Indonesian Journal of Integrated English Language Teaching, 5(2), 88-95. doi:10.24014/ijielt.v5i2.12618
• Yıldız, M. (2013). Okuma motivasyonu, akıcı okuma ve okuduğunu anlamanın beşinci sınıf öğrencilerinin akademik başarılarındaki rolü. Electronic Turkish Studies, 8(4), 1461-1478.
• Yılmaz, M. (2014). Türkçede okuduğunu anlama becerilerini geliştirme yolları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(9), 131-139.
• Yüksel, A. (2019). İlkokul kaynaştırma (bütünleştirme) sınıflarında öğrenim gören hafif düzey zihin engelli ve normal gelişim gösteren son sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeylerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans). T.C. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.